Brandend maagzuur, ook wel bekend als zuurbranden of reflux, is een vervelend en pijnlijk gevoel achter het borstbeen, net boven de maag. Bij brandend maagzuur stroomt er wat van de maaginhoud terug omhoog in de slokdarm. De maaginhoud is zuur doordat het voedsel dat je hebt gegeten zich in de maag vermengt met maagzuur. Tussen de maag en de slokdarm zit een sluitspier, die ervoor zorgt dat de maaginhoud niet terugkomt in de slokdarm. In geval van brandend maagzuur sluit deze sluitspier niet goed. Iedereen kan weleens last hebben van brandend maagzuur, bijvoorbeeld na een zware maaltijd. Als je er regelmatig last van hebt, kan dat wel vervelend en soms zelfs schadelijk zijn.

Wat is brandend maagzuur?

Met brandend maagzuur of zuurbranden worden klachten bedoeld als gevolg van terugstromen van zure maaginhoud in de slokdarm. Zodra we voedsel doorslikken, komt het in de slokdarm terecht. De slokdarm is een buis die loopt van de keelholte tot aan de maag. In de wand van de slokdarm zitten spieren die het voedsel naar de maag vervoeren. Op de overgang van de slokdarm naar de maag zit een sluitspiertje. Dit sluitspiertje gaat open als er voedsel vanuit de slokdarm naar de maag gaat, en daarna gaat het weer dicht.

In de maag wordt het voedsel vermengd met maagsap. Maagsap bevat onder andere zoutzuur. De maag zelf heeft een dikke slijmvlieslaag die de maagwand beschermt tegen dit zuur. De slokdarm heeft deze beschermlaag niet. Als maaginhoud in de slokdarm komt, kan de slokdarm beschadigd raken door het zure maagsap.

Oorzaken van brandend maagzuur

Er zijn verschillende oorzaken voor het te vaak terugstromen van zure maaginhoud in de slokdarm:

  • Middenrifsbreuk: Als de opening in het middenrif te wijd is, kan de bovenkant van de maag een beetje boven het middenrif gaan uitsteken. Zure maaginhoud stroomt dan gemakkelijker terug naar de slokdarm.
  • Verhoogde druk in de buikholte: Door overgewicht of verstopping, maar bijvoorbeeld ook door een zwangerschap, is er minder ruimte in de buikholte waardoor de druk in de buik groter is dan normaal.
  • Vertraagde maagontlediging: Bij een vertraagde maagontlediging blijft het eten langer in de maag dan normaal.
  • Verslapping van het sluitspiertje: Door ouderdom kan het sluitspiertje wat verslappen en minder goed sluiten. Nicotine en alcohol kunnen ervoor zorgen dat het sluitspiertje verslapt.
  • Voedingsmiddelen: Het gebruik van bepaalde voedingsmiddelen, zoals koffie, citrus, chocolade, gefrituurde en pittig eten en koolzuurhoudende dranken kunnen klachten verergeren.

Symptomen van brandend maagzuur

De klachten bij brandend maagzuur verschillen per persoon. Veel mensen hebben last van zure oprispingen. Je proeft dan het zuur in de mond. Maar ook zonder het zuur te proeven, kun je last hebben van brandend maagzuur. Veel mensen hebben vooral ’s nachts als ze in bed liggen of bij het voorover buigen klachten. Dit heeft te maken met de positie van de maag en slokdarm. Pijnlijk, branderig gevoel achter het borstbeen, vlak boven de maag. Sommige mensen voelen dit als een drukkende, knijpende pijn die nogal eens verward wordt met hartklachten.

Wat te doen tegen maagzuur?

Er zijn verschillende manieren om brandend maagzuur te verminderen en te beheersen. Hieronder vind je enkele tips en adviezen:

Leefstijladviezen

Extra kussens in bed: Heb je vooral klachten als je in bed ligt? Het helpt als je hoofd hoger ligt. Leg bijvoorbeeld een extra kussen onder je hoofd, nek en schouders. Of zet het hoofdeinde van je bed een stukje hoger.

Afvallen: Ben je te zwaar, probeer dan af te vallen. Dan kun je minder last krijgen van je maag. Eet gezonder en beweeg meer.

Stoppen met roken: Rook je, vraag dan hulp om te stoppen met roken van je huisarts, de praktijkondersteuner of een coach. Als je gestopt bent, heb je meestal minder last van je maag.

Vermijd bepaalde voedingsmiddelen en dranken: Van roken, alcohol en frisdrank met prik kun je last krijgen van je maag. Je kunt ook meer last hebben als je vet of pittig hebt gegeten, of na het eten van ui, chocola, pepermunt of zuur fruit zoals sinaasappel. Drink geen frisdrank met prik. Drink je alcohol? Je kunt proberen of het helpt als je geen of minder alcohol drinkt.

Vermijd zware en vette maaltijden: Zware maaltijden en vet eten veroorzaken vaak brandend maagzuur. Als je maag erg vol zit of als je erg vet eet, zal dat sneller tot klachten leiden. Eet niet meer vanaf 2 uur voor je naar bed gaat. Eten stimuleert de aanmaak van maagzuur. Door dit extra maagzuur en de liggende houding tijdens het slapen kun je sneller last krijgen van brandend maagzuur in de slokdarm.

Eet vaker kleine maaltijden: Het kan helpen om vaker kleine porties te eten om de maag minder te belasten.

Eet rustig: Langzaam en bewust eten kan helpen om klachten te verminderen. Als je te gehaast eet, slik je lucht in. Dit kan brandend maagzuur veroorzaken. Neem daarom de tijd voor het eten en kauw goed. Ook bij het nemen van grote happen kan er lucht in de maag komen, wat het brandend maagzuur kan verergeren.

Kies voor vezelrijke voeding: Vezelrijk en gevarieerd eten helpt om maagklachten te voorkomen en zijn onmisbaar voor een gezonde spijsvertering en voorkomt verstopping. Eet dagelijkse voldoende groenten, fruit, volkorengranen, peulvruchten en noten en zaden.

Voorkom verstopping: Verstopping verhoogt de druk in de buikholte en daardoor stroomt maagsap makkelijker terug in de slokdarm. Gezond, vezelrijk eten, voldoende vocht (1,5 tot 2 liter per dag) en regelmatig bewegen helpen om de ontlasting soepel te houden.

Ga na het eten ook niet direct liggen: Als je ligt met een volle maag, kan de maaginhoud gemakkelijker terugstromen.

Behoud een gezond gewicht: Overgewicht verhoogt de druk op je buik, wat de kans op brandend maagzuur verhoogd. Afvallen op een geleidelijke en gezonde manier kan helpen om klachten te verminderen. Een diëtist kan je daarbij helpen.

Draag makkelijke, loszittende kleding: Strakke kleding, zoals een strakke broek of riem, kan te veel druk op de buik geven, wat klachten kan verergeren.

Buk zo min mogelijk voorover: Bij het voorover bukken kan maagzuur terugstromen in de slokdarm.

Verhoog het hoofdeinde van je bed: Als je het hoofdeinde van je bed iets verhoogt, bijvoorbeeld met blokken onder de poten, ligt je hoofd hoger dan je maag. Waardoor het maagzuur minder makkelijk terugstroomt.

Slaap op je linkerzij: Slapen op de linkerzij kan verlichting geven. In die houding komt er minder snel maagzuur in de slokdarm dan wanneer u op uw rechterzij slaapt. Dit heeft te maken met de positie van de maag ten opzichte van de slokdarm. De maag zit aan de linkerkant van het lichaam.

Medicatie

Er zijn verschillende soorten medicijnen tegen brandend maagzuur. Sommige zijn zonder recept verkrijgbaar bij de drogist of apotheek. Niet alle medicijnen zijn geschikt voor iedereen. Slik geen middel met alcohol en kruiden (Iberogast). Het is niet zeker dat dit middel helpt.

  • Maagzuurbinders: Deze medicijnen maken het maagzuur minder zuur door het zuur te binden. Algeldraat en het magnesiumzout magnesiumhydroxide binden maagzuur en neutraliseren hierdoor de maaginhoud.
  • Beschermende middelen: Deze medicijnen brengen een beschermend laagje aan op de binnenkant van de slokdarm en de maag.
  • Maagzuurremmers: Deze medicijnen zorgen dat het maagsap gedurende langere tijd veel minder zuur is. Er wordt nog wel maagsap aangemaakt maar is minder zuur of helemaal niet zuur meer. Daarom worden ze maagzuurremmers genoemd. Ook de termen protonpompremmers (PPI’s) worden gebruikt.
  • Prokinetica: Deze medicijnen zorgen ervoor dat het eten sneller door de slokdarm en maag gaat. Hierdoor is er minder kans dat maagsap omhoogkomt.

Gebruik maagmedicijnen zo kort mogelijk. Probeer de adviezen in deze tekst 3 weken. Helpen ze niet? Maak dan een afspraak met je huisarts.

Wanneer de huisarts bellen?

Bel direct de huisarts of huisartsen-spoedpost als je 1 of meer van deze dingen hebt:

  • Je poep is plakkerig en zwart (dus niet donkerbruin).
  • Je geeft bloed over.
  • Je blijft overgeven. De pijn gaat niet meer weg.
  • De pijn is zo erg dat je het niet meer volhoudt.
  • Je voelt je suf en valt steeds bijna flauw.
  • Je hebt heftige buikpijn en koorts.
  • Je hebt heftige buikpijn die erger wordt als je beweegt.
  • De pijn wordt erger als je je buik aanraakt of loslaat.
  • De pijn wordt erger als je hoest of lacht.

Wel bellen, geen haast. Bel je huisarts op werkdagen of maak een afspraak als 1 of meer van deze dingen voor jou kloppen:

  • Je hebt de adviezen 3 weken geprobeerd, maar ze helpen niet.
  • Je hebt in je kindertijd gewoond in een gebied waar veel mensen de maagbacterie hebben. Zoals Azië, Afrika, Midden-Amerika, Zuid-Amerika en het zuiden en oosten van Europa.
  • Je klachten veranderen. Of je krijgt meer of steeds weer last van je maag.

Brandend maagzuur tijdens de zwangerschap

Brandend maagzuur is een veelvoorkomende klacht tijdens de zwangerschap, waarbij 17-80% van de zwangere vrouwen er last van heeft. De belangrijkste oorzaak is dat de groeiende baarmoeder de druk op de maag verhoogt, waardoor maagzuur makkelijker terugvloeit naar de slokdarm. Hormonale veranderingen kunnen er ook voor zorgen dat spierweefsel anders werkt en de maagklep minder goed sluit. Obstipatie kan ook brandend maagzuur veroorzaken. Om brandend maagzuur tijdens de zwangerschap te voorkomen, kun je proberen geen grote maaltijden, gekruid voedsel, citrusvruchten, tomaten, cafeïne en andere irriterende stoffen te eten of te drinken. Blijf rechtop zitten na het eten en gebruik extra kussens om het hoofdeinde van je bed te verhogen tijdens het slapen. Draag geen (te) strakke bh’s en tops en vermijd houdingen waarbij je hoofd lager is dan je buik, zoals bij bepaalde yogahoudingen. Normaal brandend maagzuur tijdens de zwangerschap is onprettig, maar niet schadelijk voor jou en je baby.

Voedingsmiddelen die de maag tot rust brengen

Voedingsmiddelen die de maag tot rust brengen, zoals yoghurt, melk, gekookte spinazie, wortelen en aardappelen, kunnen helpen. Ook een lepel rauwe haver(mout) vlokken kan verlichting bieden. Speeksel heeft een verlichtende werking, dus neem een kauwgompje om de speekselaanmaak te bevorderen.

Stress en brandend maagzuur

Sommige mensen hebben in perioden van stress meer last van brandend maagzuur. Stress zorgt ook voor spanning, waardoor de klachten kunnen verergeren. Kijk bij psychische klachten of stress wat daarbij helpt. Als je je psychisch beter voelt, heb je vaak ook minder last van je maag.

labels:

Zie ook: