Walvissen en zeehonden zijn fascinerende zeezoogdieren die een belangrijke rol spelen in het mariene ecosysteem. Hun dieet is divers en varieert sterk afhankelijk van de soort en hun leefomgeving. In dit artikel duiken we diep in de voedingsgewoonten van walvissen en zeehonden, en ontdekken we wat deze dieren eten om te overleven.

De Diversiteit in Walvisdiëten

Walvissen worden onderverdeeld in twee categorieën: baleinwalvissen en tandwalvissen. Wat de diverse walvissoorten eten, verschilt sterk.

Baleinwalvissen

Er zijn 11 walvissoorten in de categorie baleinwalvissen, waaronder de blauwe vinvis en de bultrug. Baleinwalvissen eten krill en kleine visjes. Baleinwalvissen hebben geen tanden, maar zogeheten baleinen - vandaar de naam. De baleinen bestaan uit honderden parallelle hoornen plaatjes en worden gebruikt om visjes en krabbetjes uit het water te filteren.

De meeste baleinwalvissen zijn reusachtig groot. Ze hebben een enorme bek zonder tanden, maar met baleinen. Dat zijn hoornplaten die in rijen aan het gehemelte van de bovenkaak hangen. Met die baleinen zeven de walvissen hun voedsel uit het water. De meeste leven vooral van krill: garnaalachtige diertjes die in enorme hoeveelheden in open zee voorkomen.

Voor een schatting van de hoeveelheid voedsel die baleinwalvissen opnemen analyseerden wetenschappers eerder de metabolische behoeften van baleinwalvissen op basis van hun omvang en activiteitenniveau. Ze maakten daarbij gebruik van hun kennis over nauw verwante dieren of dieren met een soortgelijke omvang.

Voor het onderzoek bracht het team van Savoca volgapparatuur aan bij 321 dieren van zeven verschillende soorten baleinwalvissen: bultruggen, blauwe vinvissen, gewone vinvissen, Groenlandse walvissen, dwergvinvissen, brydevinvissen en noordkapers.

Tandwalvissen

In tegenstelling tot de baleinwalvissen telt de categorie tandwalvissen maar liefst 70 walvissoorten, waaronder de narwal, de potvis en de orka. Terwijl tandwalvissen leven van grotere vissen en inktvis.

Tandwalvissen zijn over het algemeen veel kleiner dan baleinwalvissen. Alleen potvissen doen in lengte niet onder voor een baleinwalvis. Ook dolfijnen en bruinvissen zijn tandwalvissen. Ze eten voornamelijk vis of inktvis.

Orka's: De Topredatoren van de Oceaan

Orka’s hebben een gevarieerder menu, dat onder meer bestaat uit zeehonden, haaien, zeekoeien en zeevogels. Orka's zijn zeezoogdieren die behoren tot de dolfijnenfamilie (Delphinidae). Ze zijn de grootste dolfijnensoort en zijn te herkennen aan hun zwart-witte kleur en de witte vlekken bij hun ogen.

Afhankelijk van het leefgebied heeft elke kudde een eigen gespecialiseerd dieet. Orka’s in de Salish Sea eten bijvoorbeeld alleen zeezoogdieren als zeehonden en zeeleeuwen, terwijl meer zuidelijke orka’s alleen vis eten, vooral de Chinook-zalm.

Wat Eten Zeehonden?

In Nederland leven twee zeehondensoorten: de grijze zeehond (Halichoerus grypus) en gewone zeehond (Phoca vitulina). Om de effecten van menselijk handelen op de populaties te beoordelen onderzoekt Wageningen Marine Research de populatiedynamiek, de verspreiding, het gedrag en het dieet.

De gewone zeehond voedt zich met een breed assortiment vis, inktvis, krab en kreeft. Zeehonden die op zee foerageren, eten gemiddeld zo’n 4,6 kilogram vis per dag. Op jaarbasis komt dat voor alle gewone zeehonden in de internationale Waddenzee op zo’n 67 duizend ton vis.

Zeehonden hebben zandbanken nodig om uit te rusten, te zonnen, om jongen te krijgen en om hun pups te zogen. Bij hoogwater vangt hij vis, garnalen en krabben. Bij laagwater ligt hij op de drooggevallen zandbanken.

De Rol van Walvissen in het Ecosysteem

Walvissen leveren wereldwijd een essentiële bijdrage aan de visstanden. Walvissen zijn ook belangrijke bemesters van de oceanen. De drijvende walvismest zorgt er voor dat de eerste schakel van de mariene voedselkringloop, het fytoplankton, de nodige nutriënten krijgt. Dat is meteen ook op de plek waar de zon schijnt. Het zoöplankton (o.a. krill) leeft hier weer van en vormt zelf weer voedsel voor voor diverse vissoorten en zoogdieren, zoals pinguïns, zeehonden en walvissen.

Dat walvissen te veel vis en krill eten en daarmee de oceanen uitputten is ingegeven door een gebrek aan kennis. Ze zorgen er juist voor dat er meer krill en vis komt. Dit wordt ook wel de krill paradox genoemd.

Bedreigingen en Bescherming

Zeezoogdieren worden beschermd door internationale verdragen. Toch is walvisjacht nog niet uitgebannen, en zorgen klimaatverandering en menselijk handelen voor verstoring en bedreiging van populaties. Het werk van Wageningen Marine Research omvat monitoring en tellen van populaties in de Noordzee, Waddenzee en poolgebieden, onderzoek naar de maaginhoud van gestrande walvissen op de Nederlandse kust, en akoestisch onderzoek in het Nederlands Caribisch gebied.

Als gevolg van klimaatveranderingen veranderen de stromingen in de oceanen. Mogelijk is de oorzaak een combinatie van factoren zoals het toenemende gebruik van de Waddenzee en Noordzee; de drukkere vaarroutes, de toename van het aantal windmolens en bijvoorbeeld toerisme op zee. Ook is het mogelijk dat de behoorlijk afgenomen visstand in de Waddenzee en nabije kustzone in de afgelopen dertig jaar invloed hebben op populatieontwikkelingen.

Tellingen van Zeehonden in de Waddenzee

Hieronder een overzicht van de tellingen van zeehonden in de Waddenzee door de jaren heen:

Jaar Gewone Zeehonden Pups Gewone Zeehonden Grijze Zeehonden Pups Grijze Zeehonden
1974 3.600 690 Zelden gezien -
2021 26.838 10.903 9.069 1.927

labels:

Zie ook: