Een wesp is een insect dat behoort tot de familie Vespidae. Wespen zijn relatief slanke insecten met een opvallende gele en zwarte kleur. Ze hebben een smalle taille en vaak heldere markeringen op hun lichaam.

In Nederland zijn er veel verschillende soorten wespen te vinden, maar de Franse veldwesp, hoornaar, limonadewesp en Duitse wesp zijn waarschijnlijk degenen die je het vaakst ziet rondvliegen. Ook zijn dit wespensoorten waar je waarschijnlijk vaker over hebt gehoord.

Wespenkolonies en nesten

Wespen zijn ook hele sociale insecten en leven meestal in kolonies. Ze bouwen karakteristieke nesten van papierachtig materiaal, vaak in de grond, onder dakranden, in bomen of in holle ruimtes. Een wespenkolonie bestaat meestal uit een koningin, werksters en mannelijke wespen.

Een wespennest heeft altijd één of zelfs meerdere ingangen.

De levenscyclus van een wesp

Het leven van een wespenkolonie begint bij een jonge wespenkoningin. Begin april bouwt zij de basis van een wespennest. Ze doet dit door met haar kaken zacht hout en andere materialen te vermalen met speeksel of water.

Er ontstaat dan een grijsachtig tot lichtbruin papje dat - eenmaal opgedroogd - papierachtig wordt. De koningin legt haar eerste eitjes in de basis van het nest. Die komen uit een opening net onder de angel. Na zeven tot tien dagen komen de eitjes uit en verschijnen er witte pootloze wormpjes. Na één of twee weken verpoppen ze.

Deze verpopping duurt ook weer één tot twee weken. Rond de tweede helft van mei zijn de larven volwassen wespen (werksters). Op een zeker moment legt de koniging geen eieren meer waaruit werksters voorkomen. Ze legt dan eerst onebevruchte eieren: uit deze eitjes komen mannelijke wespen (darren) voort.

Vervolgens legt de koniging eieren die nieuwe koniginnen bevatten. Eenmaal volgroeid verlaten de darren en de koninginnen het nest om te paren met wespen van andere kolonies. Dit doen ze om incest in eigen kolonie te voorkomen. Het mannetje sterft al snel na de paring.

De jonge koningin slaat het sperma op, maar ze moet eerst nog de kou van de herfst en de winter overleven. Door de toenemende kou sterft het nest waarin de jonge koningin is geboren langzaam uit. De oude koningin wordt niet meer verzorgd door haar werksters en overlijdt.

Een enkele nachtvorst betekent vaak de uiteindelijke doodsklap voor alle overgebleven werksters in het nest. Zelf is de jonge koningin goed beschut. Ze hangt met haar kaken aan een stuk hout en kan zo zes tot zeven maanden blijven hangen tot het voorjaar weer aanbreekt. Eind april gaat ze op zoek naar een plek om een nieuw nest op te richten.

Wat eten wespen?

Wespen leven van suikers. Dat is brandstof om te vliegen en om op insecten te jagen. Dit laatste is erg belangrijk: de wespen voeren de insecten namelijk aan hun larven.

De larven braken dan een suikerrijk papje uit. De wespen eten dit papje op en dat geeft ze nieuwe energie. Ook drinken wespen soms nectar van bloemen of honingdauw. Zijn alle larven in het wespennest volgroeid? Dan is er geen zoet braaksel meer in het nest te vinden.

Wespen zijn echte lekkerbekken. Net als mensen zijn wespen echte omnivoren: hun dieet bestaat zowel uit vlees als plantaardig voedsel. Ze eten zoet honingdauw van bladeren of nectar uit bloemen, maar het zijn ook vleeseters die rupsen en andere insecten in de tuin geen genade geven. Op deze manier krijgen de wespen niet alleen voldoende suikers, maar ook genoeg eiwitten binnen.

Wespen kunnen een lekkere snack van mijlenver ruiken. Het is daarom slim om hun sterke reukvermogen tegen ze te gebruiken. Wespen hebben hekel aan een aantal geurende planten, onder anderen lavendel, rozemarijn en kattenkruid. Door die in de tuin te plaatsen heb je kans dat ze stuk minder op bezoek komen.

Waarom wespen op zoetigheid afkomen

In de zomer is suiker een belangrijke energiebron voor wespen. Het geeft de wespen snel de brandstof die ze nodig hebben om actief te blijven.

Het nut van wespen

Wespen zijn nuttig om verschillende redenen. Zo jagen ze op rupsen en bladluizen. Deze insecten zorgen normaal gesproken voor veel schade aan planten. Wespen jagen daarnaast op teken, vliegen en (steek-)muggen. Dat bespaart mensen en dieren veel insectenoverlast.

Een derde nut? Wespen verzamelen zoete nectar uit bloemen, net als bijen. En terwijl ze langs de bloemen gaan, helpen ze stuifmeel te verspreiden. Daardoor groeien er nieuwe planten, bomen en andere gewassen.

Wespen zijn fantastische ongediertebestrijders. Tussen april en september speuren ze je tuin af naar rupsen, larven en heel wat andere ‘vervelende’ insecten zoals vliegen, muggen en dazen. Daarnaast eten wespen nectar van planten. Ze bezoeken plant na plant en nemen dan stuifmeel mee.

Wespenoverlast en -bestrijding

Dat je overlast van wespen echt pas ervaart in de zomer is geen toeval. De larven in de wespennesten zijn dan volgroeid en de werksters krijgen van hen geen zoet braaksel meer. De wespen komen dan af op ijsjes, gebakjes, frietjes met mayonaise of zoete, dan wel alcoholhoudende dranken.

En hoe hoger de luchttemperatuur, hoe actiever wespen worden. Of wespen agressief zijn? In de regel niet. Maar ze worden het wel als je naar ze slaat of als je hun nest aanvalt.

Een wespenplaag is storend en zelfs gevaarlijk. Want wat als je wespen tegenkomt: thuis of op het werk? Je wordt liever niet door ze gestoken, dus je moet ze op afstand zien te houden. Of je zorgt ervoor dat er helemaal geen plaag in je omgeving ontstaat, want ook dat is mogelijk. Tips tegen wespen nodig?

Wespen duiken in de zomermaanden zowel binnen als buiten op. Dit hangt af van waar een kolonie een nest bouwt. Zo vind je nesten in bomen, struiken of onder de grond. Zitten de wespen binnen?

Tips om wespenoverlast te voorkomen

  • Stop de ingangen van een wespennest niet dicht, want de wespen knagen zich meteen door het materiaal heen.
  • Sla niet op een wespennest. Of probeer het te verdrinken of te verbranden. In alle gevallen is dit een heel slecht idee: alle wespen komen vrij en vallen meteen aan. Ze achtervolgen je net zolang totdat je uit hun zicht verdwijnt.
  • Dek al het eten en drinken af tijdens een lunch, barbecue of picknick.
  • Haal niet uit naar wespen, want ze steken snel als ze zich bedreigd voelen.
  • Verwijder kleine wespennesten in april of mei om een plaag in de zomer te voorkomen.

Hoe een wespennest te verwijderen

Je handen jeuken om iets tegen wespen te doen als ze voor problemen in je omgeving zorgen. Je hebt dan ook verschillende opties, maar pas op. Wie last van wespen heeft en iets (doms) probeert, krijgt in de meeste gevallen steken. Zelf wespen bestrijden is nagenoeg onmogelijk. Je moet een wespenprobleem namelijk bij de bron aanpakken en dat is het wespennest.

Met wespenpoeder kun je wespen bestrijden, maar alleen een expert weet precies hoe. Ga je er zelf mee aan de slag, dan kleven er nogal wat risico’s aan. Heb je geen last van ze? Laat wespen dan met rust. Ervaar je flinke overlast, dan moet je wel ingrijpen.

Een wespennest verwijderen is een fluitje van een cent voor een professionele bestrijder. Hij beschikt namelijk over een speciaal gif waarmee hij nesten op een veilige afstand behandelt.

Als wespen in de spouwmuur zitten, komen ze door een kleine opening, vaak een ventilatieopening naar binnen. Tip, dicht de opening niet, wespen knagen zich dan een andere weg naar buiten of verder uw woning in.

Laat een wespenbestrijding altijd door een professionele ongediertebestrijder uitvoeren. Heeft u last van wespen, of bijen, maak melding.

Natuurlijke manieren om wespen te verjagen

De meest diervriendelijke methode om wespen te bestrijden, is deze te verjagen. Een alternatief is om een bakje met azijn neerzetten. Dit zou kunnen helpen om wespen op een afstand te houden, omdat ze niet van de azijngeur houden.

Door wat kruidnagel, citroenpartjes of sinaasappelpartjes toe te voegen aan de azijn, kan het mengsel nog beter werken. De meest ecologische oplossing is de wespen verjagen. Dit kan met de waspinator, een neppe wespennest! Hang de waspinator goed zichtbaar voor de wespen, liefst op 2 m hoogte. Als de wespen de waspinator waarnemen, veronderstellen ze dat er al een wespennest is en vliegen ze weg. Hierdoor heb je dus geen last meer van de wespen. De wespennest-dummy kun je overigens overal gebruiken.

  • Geur: Geuren die o.a. goed werken zijn: citroengras, azijn, kruidnagel, geranium, rozemarijn, lavendel en munt. Je kan deze oliën verdampen in een geurverdamper, als wierook branden of door de ruimte sprayen. Een bakje met azijn en kruidnagel werkt ook goed. Barbecue in de tuin? Leg dan een takje rozemarijn op de plaat.
  • Glinstering: Wespen houden niet van glinsterende dingen.
  • Voedselbakje: Verzamel wat rottend fruit en leg dit in een ver hoekje van de tuin.
  • Hang een nep wespennest op. Wespen zijn territoriaal.

Verschillende soorten wespen in Nederland

In Nederland komen verschillende wespensoorten voor. De bekendste zijn de gewone wesp, de Duitse wesp en de hoornaar. Al deze wespen leven in kolonies, ofwel: in wespennesten. Hoe herken je een bepaalde wespensoort?

Om wespen effectief te bestrijden is het verstandig om te achterhalen van welke wespensoort je last hebt. Hieronder een lijstje van de meest voorkomende soorten wespen.

  • De Aziatische hoornaar wesp (Vespa Velutina): Ook wel zwarte wesp genoemd, is een exotische wesp die sinds 2017 in ons land is gesignaleerd. Deze wesp is te herkennen aan zijn kleine formaat. De Aziatische hoornaar vormt een bedreiging voor honingbijen.
  • De Duitse wesp: Behoort ook tot de groep ‘limonadewespen’. Net als de gewone wesp vangt deze wespensoort veel insecten zoals vliegen en muggen om aan de larven te voeden.
  • De Europese hoornaar (Vespa Crabro): Ofwel de paardenwesp, is een grote wesp die vaak verward wordt met de Aziatische hoornaar wesp. Je herkent deze wespensoort aan de roodbruine kleur. Verder kan deze wesp tot 4 cm lang worden.
  • De Franse wesp, ofwel de Franse veldwesp (Polistes dominula): Wordt 12 tot 18 mm lang. Deze wespensoort leeft voornamelijk van insecten en is niet geïnteresseerd in zoete dranken. Daarom ervaar je geen overlast van deze wesp.
  • De gewone wesp: Die ook deel uitmaakt van de groep ‘limonadewespen’, wordt tot 2 cm groot. Ze bezorgen in de tweede helft van de zomer overlast, omdat er op dat moment minder larven in de nest aanwezig zijn.
  • De graafwesp: Van de graafwesp zijn er vele soorten te vinden in België en Nederland. Deze wespensoort leeft solitair in holletjes in de grond of in holle stengels. Graafwespen steken overigens niet.
  • De horzel wesp: Behoort ook tot de wespenfamilie en is 3,5 cm lang. Horzels zijn niet agressief: alleen als ze zich bedreigd voelen kunnen ze steken.

Vergelijking tussen wespen, bijen en zweefvliegen

Wespen worden regelmatig in de war gehaald met zweefvliegen. In het eerste opzicht lijken zweefvliegen immers sprekend op wespen. Hoewel de vorm en kleur gelijk is aan wespen, zijn zweefvliegen nog steeds vliegen. Als je goed kijkt, dan kun je zweefvliegen wel van wespen onderscheiden. Vliegen, dus ook zweefvliegen, hebben namelijk maar twee vleugels die ze in rust opzij spreiden. Wespen hebben daarentegen vier vleugels en ze vouwen hun vleugels in rust bovenop hun rug.

Verder ontbreekt bij zweefvliegen de wespentaille en zijn de antennes zeer kort in vergelijking met wespen en bijen. Een andere manier waarop je wespen van zweefvliegen kunt onderscheiden is het vlieggedrag. Tijdens de vlucht blijven zweefvliegen regelmatig op dezelfde zweven in de lucht of hangen ze boven bloemen. Dit gedrag vertonen wespen niet. Verder blijven zweefvliegen in het algemeen in de buurt van planten en komen dus geen zoetstoffen aan tafel zoeken. Als je fel gekleurde kleding draagt, dan komen de vliegen soms wel naar je toe. Ze zien gekleurde kleding als bloemen.

Het grootste verschil is misschien nog wel het gebrek aan een angel. Vliegen, en dus ook zweefvliegen, hebben geen angel. Zweefvliegen wil je overigens niet bestrijden, want zij leveren een belangrijke bijdrage omtrent het bestuivingswerk. Bovendien zijn de larven van de zweefvliegen goede bladluisbestrijders.

Net als bijen zullen ook wespen niet spontaan steken. Alleen als wespen zich bedreigd voelen, kunnen ze steken. Vaak is het andersom en voelen wij ons bedreigd door de wespen en zijn we bang dat ze steken. Als wespen bekneld raken of aangevallen worden, zullen ze dit zeker proberen.

Bijen kunnen maar een keer steken en gaan dan dood. Wespen kunnen meerdere keren steken, bijen kunnen slechts één keer steken.

Bijen bestrijden is niet toegestaan, maar om overlast tegen te gaan kan een bijennest wel verplaatst worden. Bescherm bijen dus in plaats van ze te bestrijden!

Wespensteek: wat te doen?

Gestoken worden door een wesp is geen pretje. Het is immers pijnlijk en het voelt branderig aan. Dit komt door het gif dat de wesp in je lichaam spuit. Als een wesp gestoken heeft, dan blijft er overigens geen angel achter. Verder is het goed om te weten dat een wespensteek van een hoornaar wesp pijnlijker is dan een steek van een gewone wesp.

Voor een wespensteek hoef je in principe niet naar de dokter te gaan. Ben je gestoken door een wesp? Doe een suikerklontje even in je mond en leg het daarna op de wespensteek. Door de suiker wordt het gif uit je lichaam gezogen. Leg indien nodig nog een cold pack op de wespensteek en neem eventueel een pijnstiller.

Bij veelvuldige steken is de totale hoeveelheid ingespoten gif groter. Naast lokale pijnen kunnen ook andere symptomen zich voordoen.

Ben je allergisch voor wespensteken?

Wespengif kan gevaarlijk zijn voor mensen die allergisch zijn voor het gif. Zij hebben dan ook meestal een Epipen bij zich. In deze spuit zit adrenaline: dit voorkomt zeer ernstige klachten of zelfs de dood na een wespensteek. Een nabehandeling door een arts is echter altijd nodig. Is er geen EpiPen voorhanden? Steken de wespen zelfs in de hals of keel van het slachtoffer?

Wespensteek bij huisdieren

Is jouw hond gestoken door een wesp? Dan geldt dezelfde redenering als bij de mens. Wanneer het dier op zijn lichaam gestoken is, dan zal dit pijnlijk en irriterend zijn maar niet gevaarlijk. Helaas worden honden regelmatig in het gezicht, op hun tong of in hun keel gestoken, omdat ze de wesp besnuffelen of proberen op te eten. Steken in de bek, neus of keel zijn wel risicovol. Bij een serieuze zwelling kunnen de luchtwegen namelijk afgekneld worden.

Is je kat gestoken door een wesp? Ook dan is het verhaal gelijkaardig. Als de kat in de mond wordt gestoken, dan moet je meteen naar de dierenarts. Dit geldt ook bij allergische reacties of anaphylactische reacties van je kat.

Wespen en de tuin

Wespen kunnen op verschillende plaatsen een nest maken. De vliegroute van de wespen verraadt vaak waar het nest zich bevindt. Wespen kunnen in uw huis op zolder een nest maken, maar ook in spouwmuren of gewoon in de grond.

Afhankelijk van de plaats van de wespennest, kun je dus bekijken of je al dan niet gaat ingrijpen.

  • Wespennest in het dak (onder dakpannen): deze plek voor een wespennest is in principe alleen vervelend als de wespen vervolgens het huis binnendringen. Als de wespen onder de dakpannen blijven, dan is het niet nodig om ze te bestrijden.
  • Wespennest in de spouwmuur: hierbij geldt dezelfde regel als bij een wespennest in het dak.
  • Wespennest in huis of op zolder: een wespennest op deze plek is lastig te tolereren. Het is belangrijk om eerst te observeren waar de wespen naartoe vliegen zodat je het nest kunt vinden. Zodra je dit weet, maak je vervolgens een afspraak met een professionele verdelger. De brandweer doet dit ook tegen betaling.
  • Wespennest in de tuin of in de grond: op deze locaties veroorzaken wespen geen last. Hierdoor kun je ze gewoon met rust laten en hun ding laten doen.
  • Wespennest in appelboom: een wespennest op deze plek kan tot schade leiden. Appels, pruimen, perziken en druiven worden dan ook vaak getroffen door wespenvraat zodra de vruchten rijp zijn. De schade aan het fruit kan aanzienlijk oplopen, mogelijk zelfs van jaar op jaar.

Wat eten wespen? Veelgestelde vragen

  • Waarom komen wespen op suiker af? In de zomer is suiker een belangrijke energiebron voor wespen. Het geeft de wespen snel de brandstof die ze nodig hebben om actief te blijven.
  • Eten wespen ook vlees? Wespen zeggen geen nee tegen een lekker stukje vlees. Vlees is een belangrijke eiwitbron om hun jonge larven te voeden en te laten groeien.
  • Hoe voorkom ik dat wespen op eten afkomen? De eenvoudigste manier is om eten altijd goed af te dekken, zodat wespen niet worden aangetrokken door geuren.

labels:

Zie ook: