Een rugvin die net boven het water uitsteekt; dat móet wel een hongerige witte haai zijn op zoek naar een zeezoogdier. Ta-dum. Twee noten en je kijkt meteen angstig om je heen.

Het themalied dat John Williams voor Jaws componeerde, is namelijk synoniem geworden voor naderend gevaar. In de film is dat terecht, maar in het echt vergrijpen witte haaien zich nauwelijks aan mensen.

Deze grote vis heeft een slechte reputatie. Door films zoals Jaws staat hij bekend als de enge, moordzuchtige haai die op jacht is naar mensen, maar niks is minder waar.

Onderzoek heeft aangetoond dat witte haaien gewoon erg nieuwsgierig zijn en zich soms vergissen. Mensen staan niet op hun menu, dus als ze per ongeluk een mens bijten laten ze weer los.

Toch doden haaien af en toe een mens. Een witte haai valt zelden mensen aan om ze op te eten. Heel soms bijt hij uit nieuwsgierigheid. Bijvoorbeeld omdat een mens op een surfbord op een zeehond lijkt: zijn favoriete hapje!

Sterker nog, de haaiensoort lijkt meer tijd te besteden aan het zoeken naar eten op de zeebodem dan aan het wateroppervlak, suggereert nieuw onderzoek. Verrassing! concludeert een team van onderzoekers van de Universiteit van Sydney.

Wat Staat Er Op Het Menu Van De Witte Haai?

In een nieuwe studie besloten onderzoekers te ontrafelen welke dieren er ten prooi vallen aan de ‘koning van de oceaan’. De onderzoekers besloten de maaginhoud van 40 jonge witte haaien die voor de Oost-Australische kust leven onder de loep te nemen.

Vervolgens vergeleken ze de resultaten met verzamelde gegevens uit Zuid-Afrika om een zo’n volledig mogelijk beeld van de menukaart van de witte haai te schetsen. De bevindingen zijn verrassend.

Want de onderzoekers ontdekten dat de witte haai voornamelijk op de zeebodem rondscharrelt. "In de magen van de haaien vonden we overblijfselen van een verscheidenheid aan vissoorten die meestal op de zeebodem leven of in het zand begraven liggen," vertelt onderzoeksleider Richard Grainger. "Dit geeft aan dat de haaien een groot deel van hun tijd op de zeebodem vertoeven.

Hieruit bleek dat vooral Australische zalm op het menu staat van de roofvissen. Uit de studie blijkt namelijk dat witte haaien voornamelijk smullen van Australische zalm (32,2 procent).

Maar meer dan een vijfde van het witte haaiendieet bestond uit beestjes die net boven de oceaanbodem zwemmen, in riffen leven of zichzelf in het zand begraven.

Ook lusten ze wel een hapje van sterrenkijkers (een familie van straalvinnige vissen uit de orde van baarsachtigen), de tong (een bruin gevlekte platvis) en platkopvissen (17,4 procent). Daarnaast blijken roggen een belangrijke snack te zijn, zoals pijlstaartroggen (14,9 procent).

Ten slotte laten ze ook zeker sommige koraalvissen niet schieten, zoals de prachtige blauwe Achoerodus (5 procent). Maar daar houdt het nog niet op. “We vonden ook aanwijzingen dat witte haaien soms aal, wijting, harders en lipvissen eten,” vertelt Grainger.

Witte haaien blijken er een buitengewoon veelzijdig dieet op na te houden.

Aanvullende gegevens verkregen met gps-trackers verklapten al dat witte haaien een aanzienlijke tijd diep in zee doorbrengen.

Verder bestond ruim 30 procent van de maaginhoud uit ongeïdentificeerde dieren en uit vissen die de onderzoekers helemaal niet hadden verwacht aan te treffen. zeezoogdieren blijkt dus niet te kloppen.

De onderzochte haaien blijken zich dus in veel mindere mate te goed te doen aan zeezoogdieren, zoals zeehonden, dolfijnen en koppotigen zoals inktvissen.

“De jacht op grotere prooien, waaronder andere haaien en zeezoogdieren zoals dolfijnen, gebeurt pas op latere leeftijd als de haaien ongeveer 2,2 meter lang zijn,” licht Grainger toe.

Bovendien kwamen de onderzoekers erachter dat grotere haaien er een vetrijk dieet op na houden, waarschijnlijk vanwege hun hoge energiebehoefte met het oog op de uitputtende trektochten die ze ondernemen.

Migratiepatronen en Voedingsgewoonten

Ook vertelde de maaginhoud het team wat over het migratiepatroon van witte haaien. Zo blijkt dat witte haaien seizoensgebonden van het noordelijk gelegen Queensland naar Tasmanië migreren.

Zo gaan grotere, en dus oudere, haaien over op een vetrijk dieet, omdat ze zich opmaken voor een lange trektocht. Die conclusie komt overeen met wat de gps-data lieten zien.

De bevindingen wijzen erop dat witte haaien dus een groot deel van hun tijd vele meters onder het wateroppervlak, dichtbij de zeebodem, doorbrengen. Een verrassende ontdekking.

De studie biedt dan ook een belangrijke bijdrage aan ons begrip over de voedings- en trekgewoonten van witte haaien. “Het begrijpen van hun dieet en hoe dit zich verhoudt tot de migratiepatronen zal eveneens inzicht verschaffen in wat aanvaringen tussen mensen en witte haaien drijft,” zegt onderzoeker Gabriel Machovsky-Capuska. “Bovendien kunnen we hieruit opmaken hoe we deze soort het beste kunnen beschermen.”

En dat staat hoog op de agenda. Door overbevissing, de jacht en afval in het water heeft de haai het op dit moment moeilijk. Daar bovenop komen ook nog de huidige opwarming en verzuring van de oceaan.

De Rol Van De Witte Haai In Het Ecosysteem

De witte haai speelt een belangrijke rol in het ecosysteem van de oceaan. Hij is één van de weinige dieren die grotere dieren opeet, dus zo houdt hij de balans van de aantallen van deze dieren in stand.

“Maar deze informatie geeft ons ook meer duidelijkheid over de rol van grote haaiensoorten in mariene ecosystemen”, vervolgt Leurs. “Met andere woorden, wat zou er met deze systemen gebeuren als de witte haai wegvalt/uitsterft?

Het is lastig te zeggen hoeveel witte haaien er leven in de oceaan. Ze leven in koude kustwateren over de hele wereld, maar er is weinig betrouwbare informatie over hun paaigebieden en favoriete jachtgebieden.

Bedreigingen En Bescherming

Wetenschappers gaan er van uit dat de aantallen witte haaien wel naar beneden lopen. In de jaren 80 werd er erg veel gevist op de witte haai voor de verkoop van vinnen en tanden, maar ook als een soort statussymbool in het sportvissen. Sinds de jaren 90 is er meer bescherming gekomen voor de haaien.

Tegenwoordig komt de witte haai nog wel regelmatig vast te zitten in (sleep)netten van vissers als bijvangst. Een ander groot probleem waar de witte haai mee in aanraking komt is een vervuilde zee. Vooral door menselijk gebruik komt er veel afval terecht in de oceaan.

De grootste (en de lastigste) vervuiler van de oceaan is plastic. Plastic breekt af in hele kleine stukjes, wat de oceaan in een soort plastic soep verandert.

De witte haai is een roofdier dat aan de top van de voedselketen staat. Dit betekent dat hij andere dieren eet en deze andere dieren hebben ook weer dieren gegeten. Een probleem wat hierdoor ontstaat is een ophoping van plastic in het voedsel van de witte haai.

De kleine stukjes plastic worden vaak onbedoeld opgegeten door vissen en andere dieren. Als de witte haai dieren eet die plastic hebben gegeten, krijgt hij zelf ook veel plastic binnen.

“Met dergelijke studies kunnen wetenschappers beter inschatten waarom de dieren zich in bepaalde gebieden bevinden en of die belangrijk zijn als jachtgebieden.” Zo kunnen de soorten beter beschermd worden door juist die regio’s goed in de gaten te houden.

Door betere visserij-regels kan de witte haai tegenwoordig wat beter beschermd worden. Echter, het is moeilijk om de regels goed te handhaven.

“Maar deze informatie geeft ons ook meer duidelijkheid over de rol van grote haaiensoorten in mariene ecosystemen”, vervolgt Leurs. “Met andere woorden, wat zou er met deze systemen gebeuren als de witte haai wegvalt/uitsterft?

Interactie Met Mensen: Toerisme En Onderzoek

Op sommige toeristische bestemmingen worden activiteiten aangeboden waar je in een kooi tussen de witte haaien kan zwemmen. Dit kan het natuurlijke gedrag van de dieren verstoren. Het zou er bijvoorbeeld voor kunnen zorgen dat ze mensen met eten gaan associëren.

WWF heeft in samenwerking met andere organisaties een rapport voor duurzaam haaitoerisme opgesteld. WWF is bezig met onderzoek naar witte haaien, en onderzoekt bijvoorbeeld op welke momenten de dieren zwemmen naar andere gebieden en welke gebieden belangrijk zijn voor deze dieren.

Door middel van tagging kunnen de bewegingen van de dieren gevolgd worden. Informatie over hun gedrag kan helpen bij het maken van plannen voor beschermde zeegebieden.

Charlie’s Travels: een hoop bedrijven bieden ‘cage diving tours’ aan. In Zuid-Afrika kun je doorgaans kooiduiken in Gansbaai, Simonstown en Mosselbaai.

Marine Dynamics is gecertificeerd met het Fair Trade Tourism-keurmerk, voor verantwoord en duurzaam toerisme. Op dat keurmerk moet je dus letten als je op reis bent!

We proberen het net zo aan te pakken als het succesvolle conservatie-verhaal van de berggorilla in Oost-Afrika: door geld op te halen met toerisme, kunnen we ervoor zorgen dat we de dieren kunnen tracken, monitoren en onderzoeken.

We weten zeker dat wanneer onze boten niet elke dag op het water zouden zijn om de haaien te volgen, deze ongelooflijke dieren zouden worden gestroopt. Alleen door onderzoek en toerisme kunnen de dieren worden gered.

Dieren als walvissen moeten steeds even naar het oppervlakte om adem te halen, dus die dieren zijn gemakkelijker te spotten. Witte haaien zijn echter bijna niet te zien, zonder hun aandacht te trekken.

Wanneer een haai in de buurt van onze boot is, kunnen we hen vaak niet eens echt zien, maar alleen volgen met een richtmicrofoon. Alleen als mensen kunnen zien hoe bijzonder deze dieren zijn, kunnen we hen aanmoedigen om zich in te zetten om de haaien te beschermen.

Mensen hebben een persoonlijke verbindingservaring nodig. ‘Cage diving’ is eigenlijk de enige manier om mensen kennis te laten maken met de indrukwekkende grote witte haai.

Doordat de beesten veel rondtrekken, worden deze haaien geconfronteerd met veel bedreigingen in zuidelijk Afrika. In Mozambique en voor de kust van KwaZulu-Natal worden jaarlijks zo’n 40 witte haaien gedood in vangnetten, door trommellijnen en door kustvissers.

Feiten Over De Witte Haai

De witte haai wordt gemiddeld 4 tot 5 meter, maar de grootste haaien kunnen wel 6 meter lang worden! Een volwassen witte haai wordt gemiddeld 4,5 meter lang, maar sommige kunnen meer dan 6 meter lang worden. Ze kunnen tot 2.500 kilo wegen.

De tanden van een haai zijn vlijmscherpe driehoekjes. Ze kunnen wel 7,5 centimeter lang worden en staan in 3 of 4 rijen achter elkaar in de bek van de haai. De tanden van een volwassen haai zijn vlijmscherpe driehoekjes.

In totaal heeft een volwassen haai zelfs 300 tanden in zijn bek. En dat is maar goed ook, want er breekt best vaak een tand af. Als dat gebeurt, schuift een tand uit een andere rij naar voren. Zo is de afgebroken tand vervangen.

Witte haaien hebben ongeveer 300 driehoekige en gekartelde tanden die in maximaal zeven rijen in hun bek staan. Ze gebruiken hun tanden om voedsel in hapklare stukken te scheuren en in hun geheel door te slikken. Hun tanden worden dus nooit gebruikt om te kauwen.

De witte haai heeft een uitstekende neus. Een klein druppeltje bloed in het water trekt hem al van een grote afstand aan. Hij jaagt in zijn eentje, maar soortgenoten duiken op zodra ze bloed ruiken. Net gegeten of niet: haaien eten als er voedsel is.

De neus van een witte haai is extra gevoelig voor de geur van urine en bloed. Anders dan de meeste haaien valt een witte haai zijn prooi niet direct aan.

De witte haai eet alles wat in zee rondzwemt, maar hij gaat het liefst voor een grote prooi. Daarbij gebruikt de haai steeds andere aanvalstechnieken. Zo trekt hij een zeeleeuw of zeehond onder water om hem te verdrinken.

Ziet hij een lekker hapje, dan zwemt hij er eerst rustig van onderaf naartoe. Pas dan zet het roofdier de aanval in: hij zwemt er zo hard mogelijk tegenaan. Met één beweging pakt hij zijn prooi vast.

Soms springt ie daarbij een eind uit het water. Voor veel zeedieren is de witte haai een gevaarlijke jager. Toch is hij zélf ook niet veilig. Zo vallen orka’s soms witte haaien aan en eten ze op.

Er is niet veel bekend over de gemiddelde levensduur van witte haaien, maar wetenschappers hebben individuen geïdentificeerd die tot in de 70 jaar zijn geworden. Voor zover we weten, worden de mannetjes geslachtsrijp na 10 jaar en vrouwtjes na 12 tot 18 jaar.

De gemiddelde zwemsnelheid van een witte haai is ongeveer 25 kilometer per uur, maar dankzij hun torpedovormige lichaam en krachtige staart kunnen ze snelheden tot wel 50 kilometer per uur halen.

Witte haaien leggen geen eieren. Ze hebben een ovovivipare voortplanting, wat betekent dat de haai in een ei groeit dat vervolgens in de moeder wordt uitgebroed. Daarna bevalt ze.

Terwijl ze nog in de baarmoeder zitten, is het niet ongebruikelijk dat een uitgebroede haai de andere onontwikkelde eieren en zelfs zijn ongeboren broertjes en zusjes opeet. Als ze vervolgens worden geboren, bestaat de kans dat ze zelf door hun moeder worden opgegeten.

Vrouwelijke witte haaien zorgen niet voor hun jongen. Zodra ze zijn geboren, zwemmen de jongen weg en beginnen ze aan hun eigen leven. Ze kunnen gedeeltelijk op eigen kracht overleven omdat ze bij de geboorte een tot anderhalve meter lang zijn.

Er sterven zelfs meer mensen per jaar door blikseminslag dan door witte haaien. Als een mens wordt aangevallen, is dat meestal omdat de haai nieuwsgierig is en een bijtproefje doet.

Als ze merken dat ze geen interesse hebben om de mens op te eten, zwemmen ze vaak weg. Zelfs een bijtproefje kan namelijk erg pijnlijk zijn.

Omdat witte haaien zo wijd verspreid zijn, is het erg moeilijk om hun aantal te schatten. Er zijn geen gegevens beschikbaar over hun wereldwijde aantal.

labels:

Zie ook: