Zeehonden zijn fascinerende waterzoogdieren die tot de orde Pinnipedia behoren. Deze orde omvat drie families met in totaal 33 soorten. Ze leven op alle continenten van de aarde, inclusief Nederland. Hoewel veel soorten het grootste deel van hun tijd in het water doorbrengen, leven ze ook gedeeltelijk op het land, met name tijdens de paartijd of de geboorte van hun jongen.

Kenmerken en Leefomgeving

Zeehonden hebben zwemvliezen en een rond, taps toelopend lichaam. Een dikke laag blubber houdt hen warm, slaat voedingsstoffen op en helpt hen drijven. De grootte van zeehonden varieert sterk, van de kleine Baikalrob tot de enorme zeeolifant. Bijna alle zeehonden leven in zeewater, behalve de Baikalrob, die in het zoete water van het Baikalmeer in Siberië leeft.

De drie families van zeehonden zijn:

  • Oorrobben of zeeleeuwachtigen (Otariidae): Hebben zichtbare oren, grotere vinnen en een opvallendere vacht.
  • Zeehonden of robben (Phocidae): Hebben geen zichtbare oren.
  • De walrus (Odobenidae): Eenling in zijn familie.

Zeehonden zijn semi-aquatische dieren, wat betekent dat ze deels op het land leven. Veel zeehondsoorten gebruiken de kust of het zee-ijs om uit te rusten, hun lichaamstemperatuur te reguleren, te paren en jongen te baren.

Gedrag en Voortplanting

Het paarseizoen is een competitieve tijd voor mannetjeszeehonden. Ze vechten om hun dominantie te bewijzen en de aandacht van vrouwtjes te trekken. De mannetjes zijn zo gefocust dat ze tijdens deze periode vaak niet eten. Mannetjes paren met zoveel mogelijk vrouwtjes, maar zijn niet betrokken bij het grootbrengen van de jongen.

Zeehonden bevallen altijd op het land of op zee-ijs. Ze voeden hun jongen tot een maand lang, totdat ze groot en sterk genoeg zijn om te zwemmen en zelfstandig te overleven. Moeders verlaten hun jongen in deze periode nooit en leven van hun vetreserves.

Ecologische Rol

Zeehonden zijn onmisbaar in hun ecosystemen. Ze zijn zowel roofdieren van vissen, inktvissen, schelpdieren, zeevogels en ander zeeleven, als prooi voor roofdieren zoals ijsberen, orka's en haaien. Bovendien zorgt het zwemmen van zeehonden voor stromingen in het water, waardoor voedingsstoffen van de zee naar de kust worden gecirculeerd.

Bedreigingen en Bescherming

De 33 soorten zeehonden variëren op de rode lijst van IUCN van ‘minst bedreigd’ tot ‘uitgestorven’. Zowel de Japanse zeeleeuw als de Caribische monniksrob worden als uitgestorven beschouwd. Commerciële jacht en sterfte door verstrikking of bijvangst zijn belangrijke oorzaken van sterfte onder zeehonden. Klimaatverandering vormt ook een bedreiging, vooral voor soorten die afhankelijk zijn van zee-ijs.

Vervuilende afvalstoffen van land naar zee of door lozingen of ongelukken op zee zijn een bedreiging. Daarnaast hebben de dieren last van verstoring door schepen en toeristen.

De overheid en de beheerorganisaties moeten dus rekening houden met de zeehonden, en ervoor zorgen dat ze niet achteruit gaan. Daarnaast is in 1988 in Bonn het Zeehondenverdrag gesloten tussen de drie Waddenzee-landen Nederland, Duitsland en Denemarken. Het verdrag regelt de bescherming van de zeehonden in de Waddenzee.

Er zijn reservaten aangewezen om verstoring van rustende en zogende zeehonden te voorkomen. Deze gebieden zijn verboden gebied in de zomer, als de zeehondenjongen geboren en gezoogd worden.

Wetenschappelijke Classificatie

De wetenschappelijke naam voor de zeehondengroep is Pinnipedia, wat komt van de Latijnse woorden pinna (vin of vleugel) en pes (voet). Binnen de Pinnipedia-groep zijn er 33 soorten zeehonden, elk met hun eigen naam. Enkele bekende voorbeelden zijn:

  • Phoca vitulina (gewone zeehond)
  • Pagophilus groenlandicus (zadelrob)
  • Hydrurga leptonyx (zeeluipaard)
  • Mirounga angustirostris (noordelijke zeeolifant)

Zeehonden in Nederland

In Nederland komen twee soorten zeehonden voor in de Waddenzee: de gewone zeehond en de grijze zeehond.

Gewone Zeehond

In 2023 werden er in het Nederlandse waddengebied 7200 gewone zeehonden geteld. Ze eten het liefst vissen die dicht bij de bodem leven, zoals platvissen, kabeljauwachtigen, grondels en zandspiering. Volwassen zeehonden die van platvis leven, hebben daar tot 8 kilo per dag van nodig.

Grijze Zeehond

In 2022 werden er in Nederland 6500 grijze zeehonden geteld. Ze gebruiken het hele jaar plaatsen om te rusten en daarnaast ook voor de voortplanting en de verharing. Dit zijn bij voorkeur zandbanken die bij (normaal) hoogwater niet onderwater lopen. Maar ook kliffen, rotsen en ijsplaten worden gebruikt.

Verschillen tussen Gewone en Grijze Zeehond

De gewone zeehond en de grijze zeehond lijken voor een groot deel hetzelfde uit, maar verschillen vooral in de vorm van de kop. Bij de gewone zeehond is de neus licht naar binnen gebogen en staan de ogen naar voren gericht. De grijze zeehond heeft een rechtere en langere neus, waardoor de kop de vorm van een kegel heeft. Ook staan hun ogen wat meer aan de zijkant. Verder zie je het verschil tussen de twee soorten zeehonden aan de stand van de neusgaten. Bij een gewone zeehond hebben die een v-vorm met gebogen uiteinden, terwijl ze bij een grijze zeehond rechtop staan.

Kenmerk Gewone Zeehond Grijze Zeehond
Lengte mannetje 150 - 190 cm 195 - 250 cm
Lengte vrouwtje 120 - 155 cm 165 - 210 cm
Gewicht mannetje 55 - 130 kg 170 - 350 kg
Gewicht vrouwtje 45 - 105 kg 105 - 220 kg

labels:

Zie ook: