Flauwvallen is het plotseling kortdurend verliezen van je bewustzijn. Door een plotselinge daling van je bloeddruk, komt er niet meer genoeg bloed in de hersenen. Je komt in een staat van bewusteloosheid en valt flauw. Flauwvallen is dus een beschermingsreactie van je lichaam als je hersenen een kortdurend tekort aan bloed en zuurstof krijgen. Flauwvallen en bijna flauwvallen kan gebeuren bij volwassen, maar ook bij een kind.

Wat gebeurt er in het lichaam bij flauwvallen?

Als u flauwvalt, komt dat omdat de hersenen tijdelijk minder bloed ontvangen. Dit heeft duizeligheid en verlies van het bewustzijn tot gevolg. Hieronder leest u wat er normaal in uw lichaam gebeurt en wat er gebeurt als u flauwvalt.

Normale situatie

Wanneer u staat, verplaatst het bloed zich onder invloed van de zwaartekracht naar buik en benen. Het hart vult zich dan minder goed met bloed en de hoeveelheid bloed die het hart rondpompt neemt af. Hierdoor daalt de bloeddruk. Normaal reageert het lichaam hierop: de bloedvaten in buik en benen vernauwen zich en het hart gaat sneller kloppen. De bloeddruk stijgt dan weer.

Situatie bij flauwvallen

Als uw bloeddruk daalt en het lichaam reageert hier onvoldoende op, vernauwen de bloedvaten zich niet en gaat het hart langzamer kloppen. Het hart kan dan onvoldoende bloed naar de hersenen pompen. Hierdoor kunt u flauwvallen. Door te gaan zitten of liggen raakt het hart weer voldoende met bloed gevuld en komt u vanzelf weer bij. Waarom deze reactie bij sommige mensen vaker optreedt dan bij anderen is nog niet bekend.

Symptomen van flauwvallen

  • Duizeligheid.
  • Een gevoel van zwakte.
  • Je krijgt het warm en gaat zweten.
  • Verhoogde hartslag.
  • Minder goed zien en/ of vlekken zien voor je ogen.
  • Hoofdpijn.
  • Oorsuizen.
  • Je wordt bleek.
  • Misselijkheid en braken.
  • Incontinentie.
  • Tinteling in de vingertoppen.
  • Kortademigheid.

Oorzaken van flauwvallen

Er zijn een aantal oorzaken voor flauwvallen bekend. Toch kun je ook zonder aantoonbare oorzaak flauwvallen.

Flauwvallen wordt veroorzaakt doordat er tijdelijk te weinig bloed door de bloedvaten van de hersenen stroomt. 1 op de 3 mensen valt gedurende het leven een keer flauw. Sommige mensen hebben het heel vaak, voor anderen is het eenmalig.

Voorbeelden van oorzaken waardoor je kunt flauwvallen:

  • Je hebt een lage bloeddruk.
  • Je staat te snel op. Op zo’n moment stroomt al je bloed naar je benen, waardoor je hersenen niet genoeg bloed en zuurstof krijgen.
  • Je staat te lang overeind.
  • Je bent oververhit.
  • Je hebt te weinig gegeten of gedronken.
  • Je hebt een emotionele schok te verduren gekregen.
  • Je bent uitgeput.
  • Je hebt last van stress.
  • Je hebt een abnormaal hartritme door hartritmestoornissen.
  • Je gebruikt medicijnen die kunnen leiden tot flauwvallen.

Als vrouw kun je soms ook flauwvallen tijdens je menstruatie of zwangerschap. Tijdens de menstruatie kan dit veroorzaakt worden door pijn of je onwel voelen.

Verschillende oorzaken van flauwvallen:

  • Vasovagale syncope: hierbij is er een te sterke werking van de bloeddrukreflex. Normaal gesproken zorgt het zenuwstelsel bij een daling van de bloeddruk ervoor dat de bloedvaten samenknijpen en het hart sneller gaat slaan. Op deze manier wordt er toch voldoende bloed naar de hersenen gepompt. Soms doet het zenuwstelsel dit niet of niet snel genoeg waardoor iemand flauwvalt. Op het moment dat er weer voldoende bloed naar het hart en de hersenen gaat, bijvoorbeeld door te gaan liggen, komt de flauwgevallen persoon vanzelf bij. Enkele bekende situaties waarbij dit kan voorkomen zijn: hevige emoties (pijn, angst, bloed zien), tijdens menstruatie, bij vochttekort (vb. door diarree, braken) en verblijf in een warme omgeving.
  • Situationele syncope: hierbij ontstaat het flauwvallen tijdens een specifieke situatie, bijvoorbeeld kort na het eten, tijdens het plassen of het hebben van ontlasting of na het hoesten.
  • Orthostase: hierbij past het lichaam zich te langzaam aan na een verandering van houding, bijvoorbeeld wanneer u snel gaat staan vanuit zittende/liggende houding. Er stroomt te veel bloed naar de benen waardoor de bloeddruk daalt en er te weinig bloed naar de hersenen stroomt.

Sommige mensen vallen flauw als ze overeind komen van liggen naar staan of wanneer ze lang rechtopstaan. Als u overeind komt van een liggende naar een staande houding, zakt onder invloed van de zwaartekracht bloed naar de buik en benen. Hierdoor vult uw hart zich minder goed met bloed en neemt de hoeveelheid bloed die het hart kan rondpompen af. Zonder tegenmaatregelen daalt de bloeddruk. Normaal reageert het lichaam met het samenknijpen van de bloedvaten in buik en benen en het sneller laten kloppen van het hart. De bloeddruk stijgt dan weer.

Een vasovagale syncope is een plotseling en tijdelijk verlies van het bewustzijn als gevolg van een afname van de bloedstroom naar de hersenen. Bij sommige mensen kan het lichaam de bloeddruk niet goed op peil houden, waardoor je kunt flauwvallen. De bloedvaten worden wijder in plaats van nauwer en er kan veel bloed naar de benen zakken. Iets later vertraagt ook de hartslag.

Het gevolg hiervan is dat het hart niet genoeg bloed naar de hersenen kan pompen en het zwart wordt voor de ogen en/of iemand bewusteloos raakt. Door te gaan liggen raakt het hart weer voldoende met bloed gevuld en komt de flauwgevallen patiënt vanzelf bij bewustzijn.

Het (bijna) flauwvallen kan door verschillende oorzaken ontstaan. Eén op de drie mensen valt wel eens flauw. De meeste mensen maar een of twee keer in hun leven, maar anderen veel vaker. Flauwvallen komt het meeste voor bij jongeren tussen de 12 en 24 jaar en bij mensen boven de 60 jaar.

Wat te doen bij flauwvallen?

Op het moment dat u aanvoelt dat u gaat flauwvallen, gaat u zo snel mogelijk liggen of zitten met het hoofd tussen de benen.

Ga als u een flauwvalreactie voelt aankomen zitten (zo mogelijk op de hurken) of liggen. Als u een flauwvalreactie voelt aankomen en u kunt niet direct gaan zitten of liggen, moet u de benen kruisen en de buik, been en bilspieren krachtig aanspannen. De flauwvalreactie kan door deze manoeuvre bij sommige mensen worden afgebroken.

Hou mensen die flauwvallen of dreigen flauw te vallen nóóit rechtop, ook niet zittend in een stoel: dat maakt het veel moeilijker bloed in de hersenen te krijgen en dan duurt het langer. Probeer mensen dus horizontaal te krijgen.

Het kan helpen om de benen van de patiënt in de lucht te houden.

Adviezen om flauwvallen te voorkomen

Flauwvallen is meestal niet ernstig. Soms kan het wel lastig zijn indien u er vaak last van heeft.

  • Als u langere tijd moet staan, is het verstandig om te zorgen dat u stevig staat. U kunt zo nodig de benen kruisen of de beenspieren aanspannen. Op deze manier zorgt u dat er minder bloed naar de vaten in de benen zakt.
  • Zorg dat u genoeg zout en water binnenkrijgt. Als de urine donker is, kan dit een teken zijn van te weinig water in het lichaam.
  • Neem ruim voldoende zout en water in.
  • Kruis, als u lange tijd moet staan, uw benen en zorg dat u op beide benen stevig staat.
  • Zet het hoofdeinde van uw bed op klossen van ca.
  • Allereerst is het van groot belang dat u duidelijkheid heeft over wat er met u aan de hand is. Probeer precies uit te zoeken onder welke omstandigheden u gevoelig bent voor flauwvalreacties. Zorg dat u deze omstandigheden vermijdt.

Wie VVS krijgt van bloed zien of van enge situaties, kan die maar beter vermijden. Wie het makkelijk krijgt van lang staan, kan maar beter gaan lopen, leunen of zitten.

Een lage bloeddruk draagt bij tot het krijgen van VVS; wie daartoe neigt moet voorkomen dat de bloeddruk in de gevarenzone komt: gebruik altijd ruim water en zout.

Of er ruim water in het lichaam is, is makkelijk te zien aan de kleur van de urine: hoe lichter en minder gekleurd die is, hoe meer water er in het lichaam zit, wat weer goed is om flauwvallen te voorkomen.

Let op: als het zwart wordt voor de ogen, is het bijna zover: dat is de allerlaatste waarschuwing voor je bewusteloos wordt.

Wanneer moet u een arts raadplegen?

Als u de klachten precies herkent van een eerdere keer flauwvallen, dan hoeft u niets te doen. Bij twijfel over de klachten is het wel verstandig om contact met een arts op te nemen. Neem direct contact op met een arts als u bent flauwgevallen en er sprake is van een van onderstaande situaties:

  • Flauwvallen in liggende houding of tijdens inspanning, herhaaldelijk flauwvallen, of langer dan een paar minuten bewusteloosheid.
  • Pijn op de borst of hartkloppingen voorafgaand aan het flauwvallen.
  • Aanhoudende schokkende bewegingen of bijten op de tong.

Bel direct je huisarts of de huisartsen-spoedpost als je flauw bent gevallen en 1 van deze dingen hieronder had. Of zeg dat iemand anders snel moet bellen als ze dit bij jou merken.

  • Je had pijn op de borst of hartkloppingen vlak voordat je flauwviel.
  • Je armen en benen schokten een tijdje.
  • Je plaste in je broek.
  • Je beet op je tong.
  • Je lag en viel toen flauw.
  • Je viel flauw toen je aan het sporten was.
  • Je was langer dan 3 minuten bewusteloos.
  • Je was 5 minuten of langer in de war toen je wakker werd.
  • Je bent flauwgevallen en hebt een wond die erg bloedt.

labels:

Zie ook: