Fruit staat in de Schijf van Vijf. Het is de verzamelnaam voor eetbare vruchten. Fruit wordt meestal rauw gegeten en smaakt zoet of zuur. Sommige vruchten worden tot de groenten gerekend, zoals tomaat, paprika, avocado, aubergine en komkommer.

Fruit levert weinig calorieën en veel voedingsstoffen. Fruit is goed voor de gezondheid en hangt samen met een lager risico op hart- en vaatziekten. Daarnaast hangt de consumptie van fruit samen met een lager risico op diabetes en longkanker. Het advies voor volwassenen is om minimaal 2 porties (200 gram) fruit per dag te eten en fruit niet te vervangen door sap.

Soorten Fruit en Teelt

Er zijn verschillende soorten fruit, waaronder:

  • Citrusfruit, zoals sinaasappels, citroenen en mandarijnen.
  • Ander exotisch fruit, zoals bananen, kiwi’s en ananassen.

In Nederland worden vooral appels, peren, kersen, bessen en aardbeien geteeld. Jonagold komen vooral uit Nederland. Limburg en Noord-Holland zijn gebieden waar dit fruit geteeld wordt. Fruit van het zuidelijk halfrond, zoals uit Nieuw-Zeeland, wordt door geïmporteerd. Dit is belangrijk, omdat fruit in Nederland vooral in boomgaarden geteeld wordt. De fruitteelt in kassen is beperkt. Appelboomgaarden in Nederland beslaan ongeveer 17.300 hectare. Slechts een heel klein deel van de Nederlandse fruitteelt is biologisch.

Consumptie in Nederland

Gemiddeld eten we in Nederland iets meer dan 1 stuk of portie fruit per dag, oftewel 135 gram fruit per dag.

Bewaren en Houdbaarheid

Fruit is een levend product. De kwaliteit is daarom steeds anders. Fruit is voorzichtig te behandelen en goed te verpakken. Bewaren gaat het best in de koelkast in een papieren zak. Het fruit verandert van kleur en structuur. De kans op beschadiging wordt groter.

Je kunt fruit het beste bewaren in de koelkast, tenzij het gaat om tropisch fruit. De kwaliteit gaat dan langzamer achteruit. Tropische vruchten kun je beter op smaak buiten de koelkast bewaren. Dit geldt voor ananas en bananen, mango’s en papaja’s. Bewaren gaat het best in de koelkast in een afgesloten papieren zak te doen. Veel fruit produceert ethyleen, een stof die de rijping bevordert. Ander fruit is daar gevoelig voor en kan er sneller door bederven.

Fruit en fruitsalades zijn maar kort houdbaar. Bewaar ze in de koelkast en bewaar tot de uiterste gebruiksdatum op de verpakking. De houdbaarheid gaat snel achteruit. Bacteriën kunnen zich dan snel vermeerderen. Beschimmeld fruit kun je beter weggooien, ook als er maar één plekje zichtbaar is. Schimmel kan zich namelijk gemakkelijk verspreiden in fruit en is niet altijd zichtbaar. Beurse plekken in het fruit, door vallen of stoten, kunnen wel weggesneden worden.

Daarnaast is fruit geschikt om moes, puree, jam, sap of smoothies te maken. Bij het bereiden daarvan is het belangrijk eerst de schillen en de pitten te verwijderen. Er treedt wel altijd verlies op van vitamine C. Bij het maken van sap gaan ook de vezels verloren.

Veiligheid en Risico's

Het meeste fruit hoef je niet te schillen. Er zijn wat uitzonderingen. Als je fruit schilt, is het belangrijk om vooraf het fruit te wassen, zoals fruit zoals bananen, sinaasappels en mandarijnen. Zacht fruit, zoals frambozen, aardbeien en bosvruchten zijn gevoelig voor virussen.

Op en in fruit kunnen resten van bestrijdingsmiddelen achterblijven. De kans dat zo’n rest een gevaar voor de gezondheid vormt is erg klein. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) controleert van duizenden monsters per jaar of er niet meer resten op of in fruit zitten dan wettelijk is toegestaan. Verreweg de meeste van deze producten voldoen aan de wettelijke eisen. Het aantal overschrijdingen is gering en de overschrijdingen blijven ver onder de veiligheidsgrenzen voor de volksgezondheid. De positieve effecten van fruit wegen ruimschoots tegen deze eventuele risico’s op. Bij biologisch fruit worden minder bestrijdingsmiddelen gebruikt. De middelen die gebruikt worden zijn van natuurlijke oorsprong. Citrusvruchten, zoals sinaasappels en citroenen, zijn gevoelig voor schimmels. Daarom worden ze behandeld met schimmelwerende middelen zoals bifenyl. Daarvan kunnen nog wat resten op de schil voorkomen.

Er zijn aanwijzingen dat sommige fruitsoorten nu minder mineralen bevatten dan vroeger. Dit verschil kan deels verklaard worden door het verschil in meetmethodes.

Voedingswaarde van Fruit

Fruit levert in verhouding tot het gewicht weinig calorieën. Fruit bevat veel water en voedingsvezels. Fruit levert weinig calorieën en veel vitamines, mineralen en voedingsvezels. Daarnaast bevat fruit een groot aantal bioactieve stoffen, zoals carotenoïden, lycopenen en flavonoïden. Fruit levert ook koolhydraten, voornamelijk in de vorm van suiker. De hoeveelheden voedingsstoffen verschillen erg tussen de verschillende fruitsoorten. Ook binnen dezelfde soort kunnen verschillen bestaan. Afhankelijk van het ras, het seizoen, de bodem, de bemesting en het klimaat kunnen de hoeveelheden voedingsstoffen variëren.

Vitamine C zit vooral in zwarte bessen, papaja, kiwi, citrusfruit en aardbeien. Appels bevatten weinig vitamine C. Gedroogd fruit bevat geen vitamine C, omdat vitamine C verloren gaat bij het drogen. Kalium is belangrijk voor een normale bloeddruk en zit vooral in banaan, meloen, kiwi en gedroogd fruit, zoals krenten en rozijnen.

Koolhydraten leveren energie. Fruit levert dit vooral in de vorm van suiker. Daarnaast bevatten sommige fruitsoorten wat zetmeel, zoals bananen. Ongeveer 5 tot 15% van het gewicht van fruit bestaat uit suiker. Er zijn uitzonderingen: citroen bevat circa 2 gram suiker per 100 gram en de dadel meer dan 30 gram per 100 gram. Gedroogd fruit bevat 45 tot 75 gram suiker per 100 gram. Uitgelekt fruit op sap uit blik of glas levert weinig extra suiker. Fruit is een goede bron van voedingsvezels. Fruit bevat een groot aantal bioactieve stoffen. De meeste fruitsoorten bevatten weinig of geen vetten.

Gezondheidsvoordelen

Het eten van fruit is goed voor de gezondheid. Het eten van groente en fruit verlaagt de kans op hartziekten en beroerte. Het eten van 200 gram fruit per dag verlaagt het risico op hartziekten en beroerte. Het is nog niet helemaal duidelijk waarom fruit de kans op ziekten verkleint. Waarschijnlijk gaat het om een combinatie van stoffen.

Mogelijke Nadelen

Vruchtensappen zijn suikerhoudende dranken en verhogen het risico op overgewicht en diabetes type 2. Overgevoeligheid voor fruit komt niet veel voor. Wel kunnen mensen met hooikoorts of latexallergie overgevoelig zijn voor bepaalde vruchten. Het gaat dan vooral om appel, peer, kers en abrikoos. Baby’s en peuters krijgen buikpijn en diarree van te veel fructose, dat zit in fruit en in grote hoeveelheden in appelsap en gemengde vruchtensappen.

Aanbevelingen

Voor volwassenen geldt het advies om minimaal 2 porties fruit per dag te eten. Dat komt neer op 200 gram fruit of meer. Kinderen tot en met 8 jaar krijgen het advies om 1,5 portie fruit te eten (150 gram). Als je steeds andere fruitsoorten kiest krijg je alle voedingsstoffen uit fruit binnen die je nodig hebt. Fruit kun je beter eten dan drinken. Fruit en vruchtensappen bevatten zuren die het tandglazuur kunnen aantasten. Als je het aantal eet- en drinkmomenten op een dag beperkt tot maximaal 7, krijgt het tandglazuur voldoende tijd om te herstellen.

Milieu-impact

Aan vers, niet-voorverpakt fruit zijn nauwelijks eisen gesteld. De milieudruk van het meeste fruit is laag. De teeltfase draagt het meeste bij aan de klimaatbelasting van fruit. Fruit uit verwarmde kassen heeft een hogere broeikasgasemissie dan fruit uit de volle grond, onverwarmde kassen of plastictunnels.

Veel fruit is het hele jaar door een klimaat-vriendelijke keuze, uit Nederland, maar ook van verder weg. Appels en peren kun je het hele jaar kopen uit Nederland. Stevig fruit zoals bananen, citrusfruit en druiven komen wel van verder, maar deze soorten komen in grote aantallen tegelijkertijd met de vrachtauto uit Zuid-Europa of met de boot uit tropische landen.

Als je meer rekening wilt houden met de milieu-impact, kun je kiezen voor fruit met een Topkeurmerk. Het On the way to PlanetProof-keurmerk stelt onder andere eisen aan het watergebruik tijdens de teelt. Biologische teelt houdt onder andere rekening met een goed beheer van de bodem, het type type en de hoeveelheid gewasbeschermingsmiddelen.

Je kunt aan fruit niet aflezen of het met het vliegtuig is vervoerd. Maar dit betreft slechts een klein deel van het fruitaanbod. Soms worden verse producten en luxeproducten per vliegtuig vervoerd. Voorbeelden hiervan zijn verse ananas, aardbeien, bessen, papaja en lychee. Deze producten hebben een beperkte houdbaarheid en moeten daarom zo snel mogelijk naar de winkel.

In de (sub)tropen is het toezicht op de arbeidsomstandigheden niet altijd goed. Zo worden arbeiders in de bananenteelt vaak slecht betaald.

Het Fruitdieet: Is het gezond?

Fruit is gezond, het zit boordevol vitamines, mineralen en vezels. Voldoende fruit eten is dus belangrijk, en sommige mensen zweren daarom bij een volledig fruitdieet.

Indien je het fruitdieet volgt, betekent dit dat je enkel en alleen rauw fruit eet. Er bestaan wel variaties op dit dieet waarbij je een kleinere hoeveelheid vis, vlees, of groenten eet. Fruit bevat veel vitamines, mineralen, vezels en water. Allemaal voedingsstoffen die erg belangrijk zijn en waar je niet snel te veel van zal binnenkrijgen.

Het vermijden van fastfood, bewerkte vleeswaren en anti-nutriënten uit andere voedingsmiddelen is op zich al erg goed. Het fruitdieet lijkt dus wel aan te zetten tot gezondere eetgewoontes. Hoewel fruit veel suikers bevat, zorgt het toch niet voor cravings. Dat komt omdat de suikers vergezeld zijn van vezels en dus langzaam worden opgenomen. Omdat je geen slechte en ongezonde voedingsstoffen eet, en je geen cravings krijgt, zul je makkelijk kunnen afvallen.

Fruit zit boordevol vitamines en mineralen, maar bevat bijvoorbeeld weinig calcium, ijzer en B-vitamines. Fruit bevat veel suikers, en indien je ook avocado eet (want dat is een vrucht), dan krijg je ook wel wat vetten binnen. Maar fruit bevat erg weinig eiwitten. Hierdoor verlies je je spiermassa en ondermijn je tal van andere functies in het lichaam. Het fruitdieet is niet enkel eenzijdig wat betreft de voedingsstoffen, maar ook voor je eetlust en mentaal welbevinden is het niet erg fraai. Elke dag hetzelfde eten en je beperken tot fruit kan erg saai en eentonig worden.

Een gezond dieet bestaat uit een grote variatie aan gezonde verse voedingsmiddelen zoals fruit, maar ook groenten, vlees, vis, graanproducten, noten en zaden.

labels:

Zie ook: