Om een moestuin te beginnen hoef je geen grote oppervlakte te hebben. Zelfs in potten op het terras of balkon kan je groenten, fruit en kruiden kweken. Vergeet ook niet de verticale ruimte zoveel mogelijk te benutten want op die manier kan je verrassend veel fruit en groenten gaan kweken.

Voorbereiding en planning

Let er bij de keuze van de potten op dat ze niet alleen mooi zijn maar vooral functioneel. De diepte is een belangrijke factor want er moet voldoende grond in kunnen. Ze moeten ook voorzien zijn van een goede afwatering om te voorkomen dat planten gaan rotten door overtollig water. Terracotta potten zijn poreus en zullen sneller stuk vriezen dan bijvoorbeeld geglazuurde potten of bakken in kunststof of hout. Wil je de potten in de winter laten buiten staan dan is het belangrijk dat ze vorstbestendig zijn.

Voor je met het planten of het zaaien van start gaat is het goed de potten één voor één uit te spoelen met een warm sopje. Dat voorkomt dat ziektekiemen en schimmels achter blijven en jouw nieuwe planten zullen aantasten. Poreuze potten die snel water opzuigen kan je aan de binnenkant bekleden met een folie om te voorkomen dat ze vocht uit de potgrond opnemen.

Na de voorbereiding begint het boeiende werk. Stel een moestuinplan op en maak een goede keuze, rekening houdend met de standplaats, de bloeitijd en de oogsttijd zodat je zo lang mogelijk de vruchten kan plukken van jouw eetbare tuin. Kies voor moestuingrond, bij voorkeur de biologische variant en let op de verschillende soorten groenten en fruit die je eventueel samen zet. Combineer planten die dezelfde eisen stellen qua zonlicht, wind en waterbehoefte. De ene soort mag de andere ook niet overwoekeren eens ze wat groter worden.

Welke gewassen kan je zaaien of planten?

Veel vragen die zich stellen als je begint en misschien is nog wel de grootste uitdaging wat je allemaal kunt zaaien op een beperkte oppervlakte? Er zijn immers zoveel rassen en soorten waarbij je ook nog kunt kiezen tussen zaaien of gebruik maken van jonge plantjes.

Niet alle variëteiten zijn geschikt voor kleine tuinen maar er bestaan gelukkig al heel wat compacte rassen die specifiek ontwikkeld zijn voor de teelt in potten:

  • Mini-courgette Patio Star F1: een hybride soort waarbij de courgettes geoogst worden in een jong stadium. Deze soort leent zich perfect voor de teelt in potten. De plant blijft compact met een hoogte van ongeveer 45 cm en vormt lekkere vruchten met kleine zaadlijsten. Zaaien kan vanaf april onder glas.
  • Bieten Hula Hoop: een kleurrijke mix van vier verschillende soorten bieten, wit, geel, rood en rood met wit (Albina Verduna, Burpees Golden, Kogel en Chioggia). De bieten brengen kleur op jouw bord en ze kunnen ook ingelegd worden als mini-bietjes. Zaaien kan vanaf half april in potten op het terras of balkon.
  • Mini-aubergine Patio Baby F1: de mini-aubergines zijn een kleine versie van de echte aubergine en hebben ook de kenmerkende paarse glanzende schil. Het vruchtvlees is sappig en te combineren met heel wat andere ingrediënten. Aubergines mag je binnenshuis voorzaaien vanaf januari. Als de plantjes groot genoeg zijn kan je ze buiten uitplanten in een geschikte pot of kweekbak.
  • Pottomaat Gourmandise Red: niks gaat boven de smaak van een lekker zoet kerstomaatje en met dit ras kan je ze ook in een pot telen. De plant wordt slechts 30 cm hoog en levert middelgrote kerstomaten met een extra zoete smaak, ideaal als aperitiefhapje of als tussendoortje. Voorzaaien kan vanaf eind februari.
  • Snack komkommer Kalimero F1: snack komkommers worden slechts 10 tot 15 cm groot en zijn geschikt voor de teelt op een beperkte oppervlakte. Ze vormen een verfrissende snack tijdens de zomer. Voorzaaien kan vanaf maart binnenshuis.
  • Wortelen Parijse Markt 4: om wortelen te kweken heb je voldoende diepte nodig maar met dit compacte ras hoef je hier geen rekening mee te houden. De worteltjes zijn bolvormig en kunnen dus perfect in bakken aangeplant worden. Ze zijn sappig en hebben een fijne, zoete smaak. Zaaien kan vanaf half maart. Het is bovendien een soort die snel groeit en snel geoogst kan worden.
  • Romeinse mini-sla Red and Green: perfect om op het terras of balkon te kweken, in potten of in een vierkante meter tuin. De sla is knapperig en smaakvol, ideaal in een salademix maar ook gebakken in de pan is deze kleine krop verrassend lekker! Zaaien kan vanaf februari onder glas.

Het juiste zaaimateriaal

Om zoveel mogelijk de groentetuin naar het balkon of terras te brengen, zijn er voor heel wat groentesoorten al diverse kweekpotten en -zakken op de markt. Wil je dus wortels of aardappelen kweken, dan is jouw kleine beschikbare ruimte geen excuus meer om het niet te doen. Hieronder een overzichtje van wat je waarin kan telen:

  • Aardappelen: een simpele aardappelzak is voldoende om er een heerlijke portie 'friet'aardappelen uit te halen.
  • Tomaten: een tomatentoren is het perfecte 2-in1 hulpmiddel voor. Ze bestaan uit een kweekpot met daarop een klimframe waaraan je de tomatenstengels kan leiden.
  • Wortels: voor het kweken van wortels heb je ondergronds meer ruimte nodig dan bovengronds. Maar ook daarvoor bestaan er speciale kweekzakken, die voldoende ruimte geven om de wortels tot diep in de aarde te laten uitgroeien.
  • Aardbeien: naast het gebruik van potten, bestaan er ook kweekzakken met meerdere openingen waarin je aardbeiplantjes kunt planten. Zo kan je genieten van een grote oogst met minimaal ruimtegebruik. De zakken zijn tevens ook te gebruiken voor andere kleine soorten zoals kruiden.
  • Erwten en bonen: net als tomaten hebben bonen en erwten niet veel plaats nodig maar wel de nodige ondersteuning in de hoogte. Je kan dit doen met touw en stokken of je kiest voor een bonenkweekzak waar elk stok aan elkaar verbonden kan worden met een bijgeleverde steunring.
  • Sla: Met een kweekpot op wielen zijn ze makkelijk te verplaatsen. Of kies voor een slakweekzak waar er tot 8 (verschillende) soorten tegelijk kan geoogst worden.
  • Tuinkruiden: kruiden kan je over het algemeen makkelijk kweken in kleine potten aan het balkon of op de tuintafel en vensterbank. Ook in de Vigoroot kweekzak kan je een 4-tal soorten in kwijt.
  • Overige groenten: Ook uien en look doen het hier goed maar ook bolcourgettes, pepers en minikomkommers zijn leuke groenten om uit te testen. Kies dan voor een grotere plantzak waar ze diep kunnen wortelen of geef ze elk een eigen groeistek.

Fruit kweken in een kleine moestuin

Een tuin hoeft daarbij niet groot te zijn om je eigen eten te kweken. Gebruik bijvoorbeeld de hoogte in je tuin voor een grote oogst op een klein oppervlak. Bij kleine moestuinen is het essentieel om je ruimte slim te gebruiken. Een van die manieren is om de hoogte in te gaan en het meeste halen uit verticale ruimte.

Als je de hoogte in wilt gaan met fruit voor een kleine moestuin, dan zijn kleine bomen het perfecte midden tussen hoogte en compacte vorm:

  1. Als eerste op de lijst van fruit voor een kleine moestuin, staat een klassieker: de appelboom. Met heerlijke vruchten én prachtige bloesem zijn appelbomen een sieraad voor je moestuin. Kies in plaats van een grote soort voor een leivorm, een appelboom met een dwergstam of een appelboom in pot.
  2. Een ander klassiek fruit voor een kleine moestuin, is de peer. Net als bij appels, zijn er ook peersoorten die zich goed laten leiden. Denk bijvoorbeeld aan snoervormen (liggend of schuin snoer van takken), waaiervormen (takken waaieren uit) of palmetvormen (schuine takken). Voor sommige nachtvlinders en dagvlinders is zulk fruit een waar feestmaal!
  3. Dit fruit voor een kleine moestuin heeft een zoet, citrusachtige aroma. Qua vorm houdt hij het midden tussen een appel, peer en van veraf zelfs een citroen: de Kweepeer. Je kunt deze ‘vergeten vrucht’ goed verwerken in bijvoorbeeld jam, gelei, compote, chutney of gebak. Ook deze boom is geschikt voor allerlei leivormen, net als appels en peren.
  4. Nog een heerlijke soort fruit voor een kleine moestuin: vijgen! Ideaal om langs een zonnige, beschutte muur te leiden in een waaiervorm. Vijgenbomen hebben prachtige, geurige bladeren en maken op meerdere momenten per jaar vruchten aan, al zal het fruit in Nederland en België meestal alleen rond september of oktober rijpen.
  5. Last but not least in de categorie fruitbomen zijn kersen. Met een kersenboom versier je jouw tuin met felrode tot diep bordeauxrode juweeltjes die heerlijk smaken. Deze bomen hebben wat meer zorg nodig, maar zijn het zeker waard met hun prachtige bloesem, vruchten en blad dat mooi verkleurd in de herfst.

Bij fruit voor een kleine moestuin hoef je niet alleen aan bomen te denken:

  1. Als we het over juwelen voor je tuin hebben, dan hoort dit fruit voor een kleine moestuin er ook bij: aalbessen, ook wel rode bessen genoemd. Deze zure tot zoetzure bessen zijn goed te combineren met zoetigheid, zoals desserts, fruitsalades, pannenkoeken of gebak. Verder trekt deze klimmende bessensoort ook bijen aan met nectar en stuifmeel. Leid deze struiken langs een trellis, plantensteun of andere constructie. Aalbessen kunnen in de schaduw staan, maar worden wel zoeter naarmate ze meer zonlicht krijgen.
  2. In de supermarkt betaal je er een klein fortuin voor, maar ze smaken nog veel beter uit eigen tuin! Frambozen zijn makkelijke planten die je een heerlijke oogst opleveren. Er bestaan zowel zomerframbozen als herfstframbozen, die ieder in hun eigen seizoen vrucht dragen. Als je er een van beide hebt staan, geniet je dus van een lang oogstseizoen. Zomerframbozen zijn iets minder stevig en hebben een goede steun nodig. Bind ze bijvoorbeeld aan (bamboe)stokken. Het is belangrijk elk jaar je framboos te snoeien. Dwergframbozensoorten zijn ideaal voor potten of bakken.
  3. Kruisbessenstruiken geven veel vruchten en gaan lang mee. Je kunt ze als struik planten zonder verdere steun of je kunt ze leiden als klimmende plant in een snoervorm (cordon) of waaiervorm langs muren of hekken. Op deze manier ga je slim met een anders ongebruikt stuk ruimte om én zo kun je beter bij de bessen zonder je te prikken aan doornen. Het is ook nog eens makkelijk om kruisbessen te stekken, dus als je struik goed bevalt, kun je er gemakkelijk meer in je tuin zetten.

Biologisch fruit kweken

Steeds vaker lezen we berichten over hoeveel gifstoffen gevonden worden op fruit uit de winkel. Daarom is het goed om te kiezen voor onbespoten fruit. In de winkel kun je bijvoorbeeld kiezen voor biologisch fruit, maar je kunt het natuurlijk ook in eigen tuin laten groeien.

Er is een ruime keuze in fruitplanten voor in de tuin. Heel veel soorten fruit kun je dus zelf gaan kweken. De heerlijke zoete vruchten zijn in de winkel best wel heel prijzig en dus loont het ook echt om deze in eigen tuin te gaan kweken. Al het eerste jaar hadden we een behoorlijke oogst.

Wij hebben een rode en een gele framboos in de tuin staan. De rode framboos is de ‘Rubus Idaeus Twotimer Sugana Red’. Het grote voordeel van deze framboos is dat deze struik twee keer per jaar vruchten geeft.

Fruitbomen voor de moestuin

In een moestuin of kleine tuin kan je niet iedere fruitsoort aanplanten die je graag zou willen. Het past gewoonweg niet in de tuin om iedere boomsoort er in te zetten. In een tuin met beperkte ruimte zou ik persoonlijk kiezen voor zekerheid en opbrengst.

De fruitbomen die je in en bij de moestuin kiest zijn in mijn ogen toch gewoon de oude vertrouwde soorten: Appels, peren en pruimen. Maar ook een nieuweling als de nashipeer kan zeker bij deze soorten horen. Allemaal groeien ze goed in ons klimaat, je hebt ieder jaar oogst en hoe groter de boom hoe beter de oogst wordt. En als je zo veel oogst hebt dat je ze vers niet meer allemaal kan opeten dan zijn deze soorten ook praktisch. Je kan het fruit makkelijk verwerken tot jam, sap, moes of in een taart gebruiken. Zo gaat er niets van je oogst verloren.

Soorten fruitbomen

Er zijn namelijk ontzettend veel soorten appels en peren. Veel mensen kennen alleen de appels ‘Elstar' en ‘Jonagold’ of de peren ‘Conference’ en ‘Gieser Wildeman’ maar er zijn zo veel leuke soorten die er allemaal anders uitzien en smaken. Dus ga vooral op zoek naar de appel, peer of pruim die jij het aller lekkerst of mooist vindt om die in je tuin te planten!

Zo hebben wij ‘Pinova’ en ‘Santana’ appels in de tuin omdat die anti-allergeen zijn en Merel deze wél kan eten. We hebben een peer genaamd ‘Durondeau’, je vind ze nooit in de winkel maar de bijnaam van deze peers is “koning der peren”. Ook hebben we bijvoorbeeld appels die rood zijn van binnen zoals het ras ‘Dries’. Prachtig rood gekleurd vruchtvlees en echt wel wat anders dan die appeltjes van de supermarkt.

Nashiperen zijn wat lastiger te verkrijgen en er zijn geen honderden soorten zoals bij de peer en appel wel het geval is. De meest voorkomende soorten zijn Hosui en Kosui. Prima bomen en ze leveren ons lekkere nashipeertjes op. Maar als je echt goed gaat zoeken vind je ook bij de nashi’s veel meer rassen. Wij hebben inmiddels 13 verschillende nashipeer rassen in de tuin staan waar bijvoorbeeld ook weer een rode soort tussen zit. Maar iedere nashipeer vind ik eigenlijk lekker.

Een kleine tuin met beperkte keuze hoeft dus zeker niet te betekenen dat het saai is om alleen maar appels, peren en pruimen te planten. Ook deze misschien simpele en herkenbare soorten kunnen je verrassen als je de juiste soorten kiest en vormen de basis voor een goede opbrengst.

Welke vruchtgewassen zijn er?

Het is voor vruchtgewassen of vruchtgroenten kenmerkend dat ze wat meer kalium kunnen gebruiken. Veel vruchtgewassen moeten worden bestoven om vruchten te maken, anders vallen de niet (goed) bestoven bloemetjes van de plant af. Heb je vruchtgewassen in de moestuin, dan is een doosje kaliumrijke mestkorrels zeker niet overbodig.

Vruchtgewas Kenmerk
Appels Er zijn veel soorten, kies de soort die jij het lekkerst vindt.
Peren Er zijn veel soorten, kies de soort die jij het lekkerst vindt.
Pruimen Makkelijk te verwerken tot jam, sap, moes of in een taart.
Nashiperen Lekkere en bijzondere vruchten, er zijn steeds meer rassen beschikbaar.

Al deze planten komen van Fruticos, een superfijne webshop waar ze heel veel aanbieden om je eigen fruit, groente, specerijen en noten te kweken. Ze hebben ook makkelijke starterspakketjes, zodat je ook op je balkon of in je wat kleinere tuin gemakkelijk gewoon fruitstruikjes kunt laten groeien en hiervan kunt oogsten. Je kunt dus kiezen voor die lekkere blauwe bessen, die in de winkel toch wel erg duur zijn.

labels:

Zie ook: