Brood en spelen betekent letterlijk ‘eten en amusement’. Deze uitdrukking is een vertaling van een Latijnse uitdrukking: panem et circenses.

Het wordt vaak wat spottend gebruikt in de betekenis ‘de dingen waarmee je het volk tevreden houdt.’ De bedenker is de Romeinse schrijver Juvenalis (ca. 60-140 n.Chr.).

Oorsprong en Betekenis

De uitdrukking ‘Brood en spelen’ (in het Latijn panem et circenses) komt uit het oude Rome en werd voor het eerst gebruikt door de dichter Juvenalis.

In 71 voor Christus werd begonnen met het gratis uitdelen van brood, omdat de kosten voor het levensonderhoud in Rome voor veel mensen te hoog waren en er een hongersnood dreigde. De spelen die georganiseerd werden, waren paarden- en wagenrennen, vaak afgewisseld met demonstraties van rijkunst, worstelwedstrijden en bloedige gevechten tussen mens en dier, of tussen dieren onderling.

Gratis voedseluitdelingen en gratis voorstellingen in het circus of amfitheater waren het enige waarnaar het Romeinse volk in de keizertijd verlangde. En verschillende keizers gaven aan deze wens graag gehoor om het volk rustig te houden. Op die toestand heeft deze uitdrukking dus betrekking.

Juvenalis gebruikte de term brood en spelen sarcastisch. Hij wilde ermee aangeven dat het Romeinse volk oogkleppen ophad voor het verval van het Romeinse Rijk.

De gratis graanuitdelingen, bijvoorbeeld voorafgaand aan gladiatorengevechten of andere optredens in het amfitheater, begonnen in de tweede eeuw voor Christus op initiatief van volkstribuun Gaius Sempronius Gracchus. Ook onder latere leiders, waaronder keizer Augustus, werd op grote schaal gebruik gemaakt van het principe van ‘brood en spelen’.

Hedendaags Gebruik

De uitdrukking wordt tegenwoordig vooral spottend of sarcastisch zin gebruikt, bijvoorbeeld om kritiek te leveren op beleid dat de aandacht afleidt van belangrijke maatschappelijke kwesties door het ‘plebs‘ met eenvoudige dingen tevreden te stelen.

Nederland kent ook een organisatie met de naam Brood & Spelen. Deze biedt onder meer tussenschoolse en buitenschoolse opvang, evenals pleinwacht.

De Geest van Onze Tijd

Het verklaart waarom bijvoorbeeld een van oorsprong heidens feest als Halloween zo’n opgang heeft gemaakt in Nederland. Het kan niemand ontgaan zijn dat deze week het WK Voetbal is begonnen in Brazilië.

Natuurlijk is het WK al sinds 1930 een terugkerend iets, maar de aandacht daarvoor is in de loop der jaren buitenproportioneel geworden. Overal dringt het zich aan je op.

De keizer van Rome dacht destijds: Geef het volk maar brood en spelen en ze zijn tevreden. Intussen was zich echter een grote ramp aan het voltrekken, waar men de ogen voor sloot: het geestelijke en morele verval. En uiteindelijk is het Romeinse Rijk aan zijn eigen decadentie ten onder gegaan.

Graanzak Smiet’n in Oldenzaal

OLDENZAAL - De bedenker van het Graanzak Smiet’n is Oldenzaler Bart Van den Eijnde. Hij liet het brood achterwege en zorgde er voor dat in de Tuin van Soer op het grasveld naast stadsbrouwerij De Bombazijn het brood werd vervangen door een heerlijk Bombazijn biertje of een wijntje. In een ongedwongen sfeer kon jong en oud genieten van het Graanzak Smiet’n.

Het was al weer de derde keer op rij dat dit evenement werd gehouden. Het was niet alleen een sportief, maar vooral ook een sociaal gebeuren.

Maar liefst 48 teams van minimaal vier spelers deden afgelopen zaterdag mee aan het toernooi. De ruimte in de Tuin van Soer is relatief beperkt; daardoor moesten enkele teams worden afgewezen.

Acht veldjes werden opgezet, knus en dicht bij elkaar. Fanatieke Graanzak Smieters die waren er en gingen een sportieve strijd met elkaar aan.

Dit jaar waren er geen buitenlandse deelnemers en ook de Nederlandse kampioenen lieten het afweten dit jaar. Wat ik wél heb gemist waren de Oldenzaalse senioren, ook wij moesten toekijken maar ik had graag met de mannen van de Praattafel mee gedaan aan het evenement.

Organiseer bijvoorbeeld op de vrijdag voorafgaand aan het toernooi een extra toernooi voor senioren en mensen met beperking. Sluit ze niet buiten.

Graanzak Smiet’n moet een blijvertje blijven, want succes is verzekerd.

labels: #Brood

Zie ook: