De uitdrukking ‘Brood en Spelen’ (in het Latijn panem et circenses) komt uit het oude Rome en werd voor het eerst gebruikt door de dichter Juvenalis.

Oorsprong en Geschiedenis

De gratis graanuitdelingen, bijvoorbeeld voorafgaand aan gladiatorengevechten of andere optredens in het amfitheater, begonnen in de tweede eeuw voor Christus op initiatief van volkstribuun Gaius Sempronius Gracchus. Ook onder latere leiders, waaronder keizer Augustus, werd op grote schaal gebruik gemaakt van het principe van ‘brood en spelen’.

In 71 voor Christus werd begonnen met het gratis uitdelen van brood, omdat de kosten voor het levensonderhoud in Rome voor veel mensen te hoog waren en er een hongersnood dreigde. De spelen die georganiseerd werden, waren paarden- en wagenrennen, vaak afgewisseld met demonstraties van rijkunst, worstelwedstrijden en bloedige gevechten tussen mens en dier, of tussen dieren onderling.

De bedenker is de Romeinse schrijver Juvenalis (ca. 60-140 n.Chr.). Het is Latijn voor de Nederlandse uitdrukking ‘brood en spelen’. Letterlijk staan deze woorden voor ‘eten en amusement’.

Juvenalis verwijst hiermee naar de gewoonte om gratis graan uit te delen aan de Romeinen (daar maakten ze brood van) en om dure gladiatorengevechten te organiseren in de arena. Zo had het volk een volle maag en werd het vermaakt. Hierdoor bleef het rustig en kwam het niet in opstand. De oppervlakkige behoeften van het volk werden vervuld en daardoor won de keizer de gunst van dat volk.

De Betekenis Achter de Uitdrukking

  • Datgene waarmee men het volk tevreden houdt, met name eten en vermaak.
  • Voedsel en vermaak om het volk rustig te houden.
  • De dingen waarmee je het volk tevreden houdt.

Gratis voedseluitdelingen en gratis voorstellingen in het circus of amfitheater waren het enige waarnaar het Romeinse volk in de keizertijd verlangde. En verschillende keizers gaven aan deze wens graag gehoor om het volk rustig te houden. Op die toestand heeft deze uitdrukking dus betrekking.

De schrijver Juvenalis gebruikte de term ‘panem et circensus’ vooral ook sarcastisch: hij wilde ermee aangeven dat het Romeinse volk oogkleppen op had voor het verval van het Romeinse Rijk.

Modern Gebruik en Relevantie

De uitdrukking wordt tegenwoordig vooral spottend of sarcastisch gebruikt, bijvoorbeeld om kritiek te leveren op beleid dat de aandacht afleidt van belangrijke maatschappelijke kwesties door het ‘plebs’ met eenvoudige dingen tevreden te stellen.

Ik dacht: Geeft dit ook niet weer hoe de geest van onze tijd is? Het volk is tevreden met ‘brood en spelen’, maar heeft geen oog voor het geestelijk en moreel verval van het land. We zien het om ons heen gebeuren.

Brood & Spelen in Nederland

Nederland kent ook een organisatie met de naam Brood & Spelen. Deze biedt onder meer tussenschoolse en buitenschoolse opvang, evenals pleinwacht.

Graanzak Smiet’n: Een Moderne Interpretatie

OLDENZAAL - De bedenker van het Graanzak Smiet’n is Oldenzaler Bart Van den Eijnde. Hij liet het brood achterwege en zorgde er voor dat in de Tuin van Soer op het grasveld naast stadsbrouwerij De Bombazijn het brood werd vervangen door een heerlijk Bombazijn biertje of een wijntje. In een ongedwongen sfeer kon jong en oud genieten van het Graanzak Smiet’n.

Het was al weer de derde keer op rij dat dit evenement werd gehouden. Het was niet alleen een sportief, maar vooral ook een sociaal gebeuren. Graanzak Smiet’n moet een blijvertje blijven, want succes is verzekerd.

Maar liefst 48 teams van minimaal vier spelers deden afgelopen zaterdag mee aan het toernooi. De ruimte in de Tuin van Soer is relatief beperkt; daardoor moesten enkele teams worden afgewezen. Teleurstelling als gevolg bij enkelen, maar dat mocht de pret en het plezier van de dag niet drukken.

Acht veldjes werden opgezet, knus en dicht bij elkaar. Fanatieke Graanzak Smieters die waren er en gingen een sportieve strijd met elkaar aan. Je staat er bij en kijkt er naar, het fanatiek bezig zijn om zo goed mogelijk te scoren en er werd geoogst.

Dit jaar waren er geen buitenlandse deelnemers en ook de Nederlandse kampioenen lieten het afweten dit jaar. Eerlijk gezegd heb ik ze niet gemist. Wat ik wél heb gemist waren de Oldenzaalse senioren, ook wij moesten toekijken maar ik had graag met de mannen van de Praattafel mee gedaan aan het evenement.

Organiseer bijvoorbeeld op de vrijdag voorafgaand aan het toernooi een extra toernooi voor senioren en mensen met beperking. Sluit ze niet buiten. Op het veldje bij het Palthehuis is voldoende plek voor senioren.

Hoofd- en handcoördinatie, bewegen, bukken en oprapen en samen gezellig in de weer zijn. Een leuke manier om actief te blijven voor deze doelgroep. Mijn idee, Bart doe er wat mee!

labels: #Brood

Zie ook: