Of je nu een ervaren meesterbakker bent of een beginnende hobbykok: we hebben ons op een punt allemaal hetzelfde afgevraagd in de keuken. Namelijk: wat is het verschil tussen bloem en zelfrijzend bakmeel? En… als ik het één niet in huis heb, kan ik dan het ander gebruiken om dit te vervangen?

Zelfrijzend bakmeel (self-rising flour) is een populair ingrediënt in bakrecepten. In dit artikel ontdek je wat het verschil is tussen zelfrijzend bakmeel en bloem, wanneer je welke gebruikt en waar je op moet letten bij het kiezen van de juiste ingrediënten voor jouw baksels.

Wat is Zelfrijzend Bakmeel?

Zelfrijzend bakmeel is een handig ingrediënt omdat het al een rijsmiddel bevat, meestal bakpoeder, waardoor het deeg of beslag kan rijzen zonder de toevoeging van extra rijsmiddelen zoals gist.

Samenstelling

Zelfrijzend bakmeel is een mix van bloem, bakpoeder en zout. Het bevat al een leavening-agent, meestal natriumbicarbonaat (bakpoeder), dat zorgt voor het rijzen van het deeg. Zelfrijzend bakmeel is eigenlijk bloem waaraan een rijsmiddel, meestal bakpoeder, is toegevoegd. Hierdoor hoef je zelf geen extra rijsmiddel toe te voegen.

Zelfrijzend bakmeel is niets anders dan bloem met bakpoeder. Het is ondanks de naam dus geen meel. De verhouding tussen bloem en bakpoeder is vast: 15 gram bakpoeder op 500 gram bloem. Let op: er wordt bakpoeder toegevoegd, geen baking soda.

Het Verschil met Bloem

Bloem is een heel fijngemalen meel van granen. Bloem is een basisgraanproduct dat wordt verkregen door tarwekorrels te malen. Het bevat geen toegevoegde rijsmiddelen. Bloem is een onmisbaar product.

Het belangrijkste verschil tussen zelfrijzend bakmeel en bloem is hun vermogen om te rijzen. Bloem is puur gemalen graan zonder toevoegingen, terwijl zelfrijzend bakmeel al een rijsmiddel bevat. Bloem bevat geen rijsmiddel, terwijl zelfrijzend bakmeel dat wel doet. Bloem heeft daarentegen geen rijsmiddelen en zal dus niet van nature rijzen. Het verschil tussen bloem en zelfrijzend bakmeel is dus heel klein: zelfrijzend bakmeel is bloem met bakpoeder.

Bloem is een fijngemalen product dat wordt verkregen uit tarwe. Het vormt de basis voor talloze bakrecepten, van brood en taart tot koekjes en cake. Het bestaat voornamelijk uit zetmeel en gluten, die zorgen voor structuur en elasticiteit in je baksels. Bij het gebruik van bloem moet je vaak een rijsmiddel toevoegen, zoals bakpoeder of gist, afhankelijk van het gewenste eindresultaat.

Toepassingen

Zelfrijzend bakmeel is handig voor recepten waarbij een luchtige en rijzende textuur gewenst is, zoals cakes, muffins, scones en sommige broodsoorten. Zelfrijzend bakmeel is vooral handig voor eenvoudige bakrecepten zoals cakes, muffins en scones. Het is eenvoudig in gebruik omdat het al de juiste hoeveelheid bakpoeder bevat. Bloem wordt vaak gebruikt in recepten voor brood, deegwaren en andere baksels die een specifiek rijsmiddel of rijstijd nodig hebben. Denk bijvoorbeeld aan brood of pizza.

Bloem daarentegen is veelzijdiger en kan worden gebruikt voor verschillende soorten recepten, afhankelijk van het gewenste resultaat. Bloem is flexibeler, je kunt het aanpassen aan elk recept door het rijsmiddel te variëren. Het is ideaal voor het maken van brood, gebak, pasta, pannenkoeken en meer.

Zelf Zelfrijzend Bakmeel Maken

Nu je weet dat zelfrijzend bakmeel simpelweg bloem met bakpoeder is, kun je dit ook eenvoudig zelf maken. Zelfrijzend bakmeel maken doe je als volgt: meng 500 gram bloem met 1 zakje bakpoeder van 15 gram en klaar is Kees.

De standaardverhouding is 500 gram bloem mengen met 15 gram bakpoeder (ongeveer 3 theelepels). U zeeft de bloem en het bakpoeder samen in een kom, zodat het rijsmiddel gelijkmatig door de bloem wordt verdeeld. Vervolgens mengt u de ingrediënten goed door elkaar met een garde of een lepel. U kunt het zelfgemaakte zelfrijzend bakmeel bewaren in een afgesloten bak of pot op een droge, koele plek. Heeft u een kleinere hoeveelheid nodig? Houd dan de verhouding van 3 theelepels bakpoeder per 500 gram bloem aan. Omgerekend is dat 0,6 theelepel per 100 gram bloem.

Waarom Zelf Maken?

Er zijn verschillende redenen waarom u zelf zelfrijzend bakmeel zou willen maken:

  • U heeft geen in huis: De meest voor de hand liggende reden is natuurlijk dat u het niet in huis heeft maar een recept wel hierom vraagt. Als u wel bloem in huis heeft kunt u met een simpele toevoeging toch verder, vooropgesteld dat u ook bakpoeder in huis heeft.
  • Controle over de ingrediënten: Zelf zelfrijzend bakmeel maken geeft u ook controle over wat u eet. De Kant-en-klare variant bevat soms extra toevoegingen zoals zout en stabilisatoren. Door het zelf te maken, weet u precies wat erin zit en kunt u ongewenste toevoegingen vermijden.

Belangrijke Overwegingen

Het is belangrijk om op te merken dat zelfrijzend bakmeel en bloem niet altijd uitwisselbaar zijn in recepten. Het is niet altijd mogelijk om bloem te vervangen door zelfrijzend bakmeel. Dit komt door de rijzende werking van het bakmeel.

Als een recept specifiek om zelfrijzend bakmeel vraagt, is het raadzaam om dat te gebruiken om de gewenste rijzing en textuur te verkrijgen. Maar let op: je kunt dus niet zomaar zelfrijzend bakmeel gebruiken in een recept waar bloem wordt gevraagd. Dan is er nóg een opvallend verschil tussen bloem en zelfrijzend bakmeel: de prijs.

Als dit het geval is, kun je uitrekenen hoeveel zelfrijzend bakmeel je nodig hebt. Zelfrijzend bakmeel bestaat voor ongeveer 3% uit bakpoeder. Kijk per recept of de verhouding tussen bloem en bakpoeder hetzelfde is, of dat je nog meer bakpoeder moet toevoegen naast het zelfrijzende bakmeel. Dit rekenwerk is ook een van de redenen dat ik liever bloem met bakpoeder gebruik in plaats van zelfrijzend bakmeel.

Alternatieven voor Zelfrijzend Bakmeel

Wanneer je zelfrijzend bakmeel wilt vervangen, kun je gebruik maken van gewoon bakmeel in combinatie met bakpoeder. Voor elk 150 gram zelfrijzend bakmeel, voeg je 2 theelepels bakpoeder toe aan 150 gram gewoon bakmeel. Meng het bakpoeder grondig door het gewone bakmeel, zodat het gelijkmatig verdeeld is. Zeef het mengsel van gewoon bakmeel en bakpoeder om klontjes te voorkomen en ervoor te zorgen dat de ingrediënten goed gemengd zijn. Gebruik het vervangende mengsel van gewoon bakmeel en bakpoeder in dezelfde hoeveelheid als het zelfrijzend bakmeel die in het recept wordt gevraagd.

Heb je geen zelfrijzend bakmeel in huis, dan kun je het dus ook makkelijk zelf maken. Heb je bloem en bakpoeder nodig voor een van mijn recepten, maar heb je alleen zelfrijzend bakmeel in huis?

Hieronder enkele alternatieven voor zelfrijzend bakmeel:

  • Kant-en-klare mixen: Sommige kant-en-klare bakmixen bevatten al rijsmiddelen, zoals pannenkoekenmix of een cakemix.
  • Andere meelsoorten: Speltmeel of volkorenmeel kan ook gecombineerd worden met een rijsmiddel om een rijzend en luchtig effect te krijgen in uw baksels.

Tips en Aandachtspunten

Pas op dat u niet te veel bakpoeder gebruikt. Dit kan een bittere smaak geven en ervoor zorgen dat uw baksel te snel rijst en vervolgens instort. Houd u daarom altijd aan de verhouding.

Let ook op dat u het bakpoeder goed mengt met de bloem. Als het bakpoeder niet goed verdeeld is, kan uw baksel ongelijk rijzen. Gebruik daarom een zeef of meng goed met een garde.

Als laatste is het belangrijk dat u zelfgemaakt zelfrijzend bakmeel droog bewaart. Bakpoeder kan zijn werking verliezen als het vochtig wordt. Bewaar uw zelfrijzend bakmeel dan ook in een goed afgesloten pot.

Overige Meelsoorten

Tarwemeel en -bloem worden van tarwe gemaakt, maar er is een heel assortiment meelsoorten dat van andere graansoorten is gemaakt. Bijvoorbeeld gerstemeel, havermeel (dat kun je zelf maken door havermout fijn te malen), roggemeel en speltmeel.

Heb jij je weleens afgevraagd wat nu het verschil is tussen tarwemeel, tarwebloem en patentbloem? Vast wel. Vooral als je watertandend met een recept voor je neus ontdekt dat je wèl zelfrijzend bakmeel hebt, maar gèèn bloem.

Tarwemeel wordt verkregen door het malen van tarwekorrels. Het is wat grover van structuur. Dat komt omdat de gemalen tarwekorrels niet worden gezeefd. De kiem en zemel blijven dus behouden. Hierdoor is tarwemeel het meest voedzaam. Tarwemeel wordt gebruikt om bruin (volkoren) brood van te bakken.

Tarwebloem ontstaat door de tarwemeel te zeven. Kiem en zemel worden dan verwijderd. Tarwebloem vind je met name in recepten voor koekjes en cakes.

Patentbloem wordt verkregen door de tarwebloem opnieuw en nog fijner te zeven. Dat kan enkel in een fabriek. Hierbij blijft het fijnste bloem over. Dat noemen we patentbloem. Patentbloem bevat meer gluten, hierdoor is patentbloem het meest geschikt om (wit) brood van te bakken. Je brood wordt dan lekker luchtig.

Tarwebloem kun je in principe altijd vervangen door patentbloem. Andersom ligt dat wat ingewikkelder. Vooral als je (wit) brood gaat bakken.

Gelukkig zijn er ook heel veel alternatieven om heerlijke glutenvrije cakes en koekjes te bakken. In de meeste supermarkten is een ‘vrij van gluten’ meel te verkrijgen. Dit lijkt qua smaak en structuur het meest op gewoon meel.

Maar ook havermeel, kokosmeel en amandelmeel zijn goede vervangers wanneer je een brood, cake of koekjes wil gaan bakken. Check altijd de verpakking voor de hoeveelheden die je dan in je recept moet gebruiken.

Je kunt (tarwe)bloem en zelfrijzend bakmeel namelijk niet 1 op 1 vervangen door deze varianten. De hoeveelheden ten opzichte van gewone (tarwe)bloem en zelfrijzend bakmeel verschillen per meelsoort.

Let ook op het volgende: wanneer je kiest voor bijvoorbeeld een amandelmeel of kokosmeel geeft dit een andere smaak dan wanneer je kiest voor een neutrale meelsoort zoals rijstmeel of havermeel.

Bakpoeder en Baking Soda

Zelfrijzend bakmeel is eigenlijks niks meer en niks minder dan patentbloem met bakpoeder en soms een snuf zout. Gebruik op 100 gram bloem 3 gram bakpoeder voor het beste resultaat.

Zowel bakpoeder als bakingsoda zorgen voor luchtigheid in je deeg. Toch werken ze allebei op een andere manier.

Bakingsoda heeft een zuur nodig om zijn werk te kunnen doen. Door een zuur toe te voegen krijg je een luchtig beslag. Vandaar dat je in dit recept van de citroenpancakes met gember wat citroensap gebruikt.

Bakpoeder is een samengesteld product van een zuur en carbonaat met vulmiddel. Eigenlijk een kant en klaar product dus. Omdat er al een zuur in bakpoeder zit hoef je dit niet meer apart toe te voegen.

Kun je bakpoeder door baking soda vervangen en vice versa? Ja dat kan. Let er dan wel op dat je de volgende verhoudingen gebruikt: 1 theelepel baking soda staat gelijk aan 3 theelepels bakpoeder.

En wanneer je bakpoeder gebruikt in plaats van bakingsoda hoef je geen zuur ingrediënt apart meer toe te toevoegen. Dit zit al verwerkt in de bakpoeder. Andersom zal je dan wel wat zuur moeten gebruiken, bijvoorbeeld wat citroensap of azijn.

Gist

In onze recepten gebruiken we altijd droge gist. Ook wel instant gist genoemd. Je koopt dit in zakjes in de supermarkt. Het voordeel van droge gist is dat het meteen werkt. Je voegt 1 zakje van 7 gram toe op 500 gram bloem. Voor bijvoorbeeld een brood gebruik je daarnaast 300 milliliter water.

Gist gebruik je altijd voor brood. Baking soda of bakpoeder voor je andere baksels.

labels:

Zie ook: