Tandjuwelen - van een kleine kristal (een tooth gem) tot een flonkerend opzetstuk (een grill) op de tanden - blijven ook in 2023 geliefd bij zowel popsterren als het grote publiek. De juwelen zien er leuk uit, maar vinden onze tanden ze ook zo leuk? En, ook niet geheel onbelangrijk gezien de track record van de schoonheidsindustrie qua culturele toe-eigening: is het dragen van tandjuwelen voor iedereen? Hieronder een overzicht van alles wat je wil weten over de populaire tandjuwelen.

Wat zijn Tooth Gems?

Laten we meteen een aantal grote misvattingen over tooth gems uit de weg ruimen. Nee, een tooth gem is geen sticker die je in de winkel kunt kopen en op je tand plakt. Ook wordt er niet in je tand geboord. “Het shiny sieraad wordt met een hoogwaardige tandlijm aan een tand naar keuze gelijmd”, vertelt mondhygiënist Agnes Sluijter.

In haar mondhygiënepraktijk, waar je een tooth gem kunt laten zetten, werken ze met kwalitatieve producten die niet schadelijk zijn voor je tanden. Volgens Sluijter gebruiken alleen professionele praktijken tandveilige sieraden en bindmiddelen, dus is het belangrijk dat je dit niet zomaar door iemand laat doen. “Je hoort soms horrorverhalen uit schoonheidspraktijken die tandjuwelen er gewoon even naast doen. Deze zijn vaak helemaal niet gespecialiseerd. Je moet écht naar een speciale mondhygiënepraktijk gaan.”

Ook kan niet iedereen stralen met een tooth gem. “Sommige mensen hebben een slecht gebit of facings. Daar plak ik het niet op omdat de hechting er dan snel afkomt”, legt Sluijter uit. Tooth gems, wanneer ze goed geplaatst zijn, blijven soms wel jaren zitten. “Laat ze er ook door een professional afhalen als je ze zat bent.”

Kosten van een Tooth Gem

Het laten zetten van een tooth gem kost bij de praktijk van Sluijter 50 euro per tandjuweel. De gemiddelde prijs bij een professionele praktijk kan variëren van ongeveer 40 euro voor een bedeltje tot 280 euro voor een Swarovski kristallen juweel.

Wat zijn Grillz?

Een ietwat opvallender tandsieraad is de grill. Anders dan bij een tooth gem kun je een grill wél gemakkelijk en veilig zelf verwijderen. Sterker nog: experts raden aan je grill regelmatig uit te doen. Voor het eten, drinken, tijdens het slapen én om je tanden goed te kunnen poetsen bijvoorbeeld.

Het woord ‘grills’ (ook vaak als ‘grillz’ geschreven) wordt tegenwoordig gebruikt voor alle soorten ‘tandhulzen’, maar stond oorspronkelijk voor ontwerpen die minimaal zes tanden bedekken. Alles wat kleiner is heet eigenlijk een ‘cap’.

De Geschiedenis van Grillz

Tanden versieren met goud en/of edelstenen deden de Etrusken, de oude Egyptenaren en de Maya’s al. In de Mayaculturen werden tanden versierd met goud, hematiet, turkoois en jade. Maar grills zoals we die vandaag kennen zijn een Surinaamse uitvinding.

Eddie Plein (nu 66) werd in Suriname geboren en verhuisde in 1973 naar New York. Hij was begin twintig toen tijdens een familiebezoek in Suriname een stuk van zijn tand afbrak. Een lokale tandarts stelde voor een gouden kroon te plaatsen. Maar een permanente gouden tand, waarvoor een deel van zijn eigen tand afgevijld moest worden, zag Plein niet zitten. Daar, in die tandartsstoel, kwam het idee tot hem voor tijdelijke gouden tanden die je eenvoudig over je tanden heen kunt schuiven.

Eenmaal terug in New York schreef hij zich in voor een tandartsopleiding. Toen hij na negen maanden het certificaat ‘dental gold and acryllic’ had behaald, stopte hij. Thuis begon hij grills te maken voor zichzelf en zijn ouders. Vanaf 1983 verkocht hij ze. Eerst op straat, later bij een juwelier in de wijk Queens.

In de hiphopscene zijn grills nooit meer weggegaan. Maar het werd pas een mainstreambegrip toen rapper Nelly in 2005 in de VS een nummer-één-hit scoorde met het nummer Grillz. Rond die tijd begonnen ook popsterren die niet uit de hiphophoek kwamen grills te dragen: Katy Perry, Lady Gaga, Madonna. Tegenwoordig dragen Pharrell Williams, Erykah Badu, Kanye West, A$AP Rocky en Rihanna vrijwel altijd grills. Ook Rosalía en Billie Eilish worden er vaak mee gefotografeerd.

Grillz in Nederland

De afgelopen vijf jaar zijn in Nederland veel nieuwe grillmakers begonnen. Enkele voorbeelden zijn:

  • Armany Jeweller in Zoetermeer (2021)
  • Divine Grillz in Almelo (2021)
  • Amara Grillz in Rotterdam (2023)
  • Grillzlab in Amsterdam (2023)
  • Gems by Mell in Capelle aan den IJssel (2023)

Hoeveel er precies zijn is lastig te zeggen.

Etienne Memon (37), eigenaar van tattooshop Order in Amsterdam - waar je sinds vier jaar ook grills kunt laten maken - liet op zijn achttiende zijn eerste permanente gouden tand zetten en heeft inmiddels een mond vol goud. Edgar Boudens heeft net een DM van André Hazes gekregen. In zijn winkel, vitrines vol grills en zijn logo groot op de muur, laten wel meer bekende Nederlanders (Rolf Sanchez, Sevdaliza, Maan, Bizzey) hun grills maken.

Toen hij in 2016 begon, eerst naast zijn baan als verhuizer, sinds 2018 fulltime, was Boudens een van de eerste goudsmeden in Nederland die zich op grills toelegde. Een skill die Boudens - afgestudeerd aan de Vakschool Schoonhoven - zich met behulp van YouTube-tutorials aanleerde. In de loop der jaren heeft hij zijn klantenkring behoorlijk zien veranderen.

“In het begin was het een bepaald slag volk: hiphopartiesten of mensen met veel affiniteit met hiphop. Bijna alleen maar boys. Nu zijn het ook gasten die in het vastgoed werken, en meisjes die ik het beste kan omschrijven als annefleurtjes".

Het Maakproces van een Grill

Het proces begint met het maken van een gebitsafdruk. Daar wordt een gipsmodel van gemaakt, waar de grill met was op wordt geboetseerd. Dat wasmodel wordt vervolgens omgegoten in goud en gepolijst. Waarna er eventueel nog gravures of stenen aan kunnen worden toegevoegd.

Boudens baalt dat de goudprijzen momenteel hoog zijn. “Eén gouden tand van 14 karaat geelgoud kost bij ons nu 350 euro.” 18 karaat en witgoud zijn nog duurder. Hij adviseert klanten vaak om diamanten uit het lab te kiezen. Het is hem opgevallen dat ook traditionele juweliers steeds vaker aan grills beginnen.

“Het wordt meer en meer gezien als volwaardig sieraad. Voorheen waren juweliers in Nederland heel erg terughoudend, ze wilden het soort figuren dat ermee geassocieerd werd niet in hun winkel hebben. Het stigma rond grills is de afgelopen jaren minder geworden, vooral doordat je ze vaker op tv ziet.

Culturele Toe-eigening?

De vraag is alleen: kunnen we zomaar gezellig een grill gaan dragen? Of snappen we dan even niet waar de grill precies vandaan komt en is het net zo naïef (en misschien zelfs een beetje dom) als zomaar cornrows nemen? Maak ik me onbedoeld schuldig aan culturele toe-eigening als ik me als Nederlandse meid (met Fins bloed, mind you) een grill laat aanmeten?

Een delicaat onderwerp waarover een heleboel mensen een heleboel meningen hebben. Waarschijnlijk hartstikke terecht. Het jammere is alleen dat de mensen al disputerende vergeten te onderzoeken waar-ie nou écht vandaan komt, die grill. En dus: wie die grill nou echt toebehoort, als-ie al iemand toebehoort natuurlijk.

Door met een paar gouden tanden te pronken, lieten ze zien hoe bevoorrecht ze waren - je scheen er volgens Jean MacIntosh Turfa nog geen appel mee te kunnen eten, maar soit, het zag er goed uit.

Als we nou ’ns een heel aantal hoofdstukken overslaan en doorspoelen naar eind jaren zeventig, dan komen we aan in Amerika waar in de meer achtergestelde wijken van New York gouden tanden opdoken. Ze werden het vaakst gedragen door migranten uit Midden-Amerika en deden dienst als noodzakelijke kroon - en dus niet per se als versiersel.

Toen rappers als Slick Rick en Big Daddy Kane de grill ook omarmden als pronkstuk, werd het blinkende ding de look voor de rich en voor de famous. En dat is het vandaag de dag nog steeds.

Een oordeel over culturele toe-eigening mag je zelf vellen. Gedraag je in ieder geval niet (nooit!) als Miley Cyrus deed en beperk de grill niet tot cliché-item uit de rapmuziekwereld.

Twenty20Jewelry

Edgar Boudens heeft net een DM van André Hazes gekregen. „Hij wil graag langskomen”, zegt de oprichter van Twenty20Jewelry in het centrum van Arnhem. In zijn winkel, vitrines vol grills en zijn logo groot op de muur, laten wel meer bekende Nederlanders (Rolf Sanchez, Sevdaliza, Maan, Bizzey) hun grills maken.

Bij Twenty20Jewelry draait alles om jouw stijl en persoonlijkheid. Ze zijn geen gewone sieradenwinkel, ze zijn een bestemming voor creatieve zelfexpressie. Hun grillz, tanden en custom jewelry zijn de perfecte manier om jouw unieke verhaal te vertellen. Van subtiel en verfijnd tot gedurfd en extravagant, ze hebben voor elk wat wils. Jouw stijl, jouw regels - dat is waar Twenty20Jewelry voor staat.

Al hun gouden grillz zijn gemaakt van hoge kwaliteit 14 of 18 karaat geel-, wit- en roségoud of zilver. De grillz zijn bedoeld als sieraad en worden gedragen door ze over de tand heen te schuiven. Onze grillz zijn dus niet permanent.

Geelgouden Grillz

Een set op maat gemaakte grillz zijn voor degene die sieraden van kwaliteit echt waarderen. Geelgouden grillz zijn begin jaren 2000 mainstream populair geworden in de urban industrie.

Geminis

Op een industrieterrein in Amsterdam, omringd door groothandels, zit de studio van Latoya Molly. Een ruimte van zo’n drie bij drie in een groot kantoorpand, met een tandartsstoel en een bureau vol gereedschap. Latoya Molly begon haar bedrijf, Geminis, in 2022. Aan de muur hangen grote foto’s van haar zelfontworpen tooth gems in de vorm van Surinaamse mattenkloppers, gemaakt van 18 karaat goud. „Een mattenklopper staat voor reinheid, je pad schoon houden.

labels:

Zie ook: