Even een klein geschiedenislesje over Grave, want als je weet hoe ontzettend oud deze stad is en hoeveel deze stad al heeft beleefd, wordt een rondwandeling nóg interessanter.

De Oorsprong van Grave

De stad Grave ontstaat na een moord... Floris de Zwarte wordt in 1133 door Herman en Godfried van Kuyc vermoord en werden de heren van Kuyc verbannen. Er werd als reactie op de moord zwaar geplunderd en gemoord in 'Het Land van Cuijk'. Rond 1137 keren de heren terug uit hun verbanning en besluit Herman het kasteel weer op te bouwen (op een andere de linker Maasoever). Rondom deze nieuwe burcht ontstond een nederzetting, die Grave ging heten. En voilá. Nu weet je dat Grave dus al eeuwenoud is en een kasteel heeft gehad (deze staat er helaas niet meer).

Grave als Vestingstad

Grave is de meest belegerde vestingstad van Nederland. Het begon in de veertiende eeuw, toen waren er rond Grave al muren en poorten gebouwd. In de loop der eeuwen groeiden uit dit prille begin een imposante vesting. Deze bood veiligheid, maar sloot de stad ook op. In de eerste helft van de zeventiende eeuw werden die eilanden uitgebreid tot bastions en werden er hoornwerken aangelegd volgens het Oud-Nederlands stelsel. Na het beleg van 1674 werd de vesting totaal vernieuwd volgens het Nieuw-Nederlands stelsel. Dat betekende drie grote bastions die de namen Oranje, Kasteele en Hartenaas meekregen. Voor de bastions imposante ravelijnen en twee halfbastions aan de Maas, deze kregen de namen Blauwkop en Bekaf mee. In de achttiende eeuw kwamen er barakken voor de soldaten. Deze werden in de negentiende eeuw verbeterd en uitgebreid met een bomvrije kazerne en een kazerne annex garnizoensziekenhuis. Inwoners van Grave zijn terecht trots op de rijke historie en de overlevingskracht van hun voorouders.

De Zuiderwaterlinie

In het hart van Noord-Brabant ligt Grave, een vestingstad doordrenkt van geschiedenis en omgeven door een indrukwekkende verdedigingsstructuur met bolwerken, grachten en poorten. Een deel van deze historische omgeving is vandaag de dag nog zichtbaar en erkend als een beschermd stadsgezicht. De stad Grave speelde een cruciale rol in de militaire geschiedenis als een van de 11 vestingsteden van de Zuiderwaterlinie, een defensieve linie ontworpen om Holland te beschermen tegen invasies uit het zuiden gedurende de 17e en 18e eeuw. Grave en water zijn onlosmakelijk aan elkaar verbonden. Bij de Oude Haven mondde vroeger het water van de Raam uit in de Maas. Aan het einde van de haven is nu het inlaatwerk waarmee het waterschap de Hertogswetering van voldoende water voorziet.

De Peel-Raamstelling

Er zijn in en rondom Grave vele veldslagen gevoerd. Hoe Grave zich verweerden tegen de vijandelijke legers is nog steeds goed te zien, zoals het Defensiekanaal "Paal-Raamstelling". Er werden kazematten, mijnenvelden en prikkeldraadversperringen aangebracht vanaf het riviertje de Raam in Grave tot helemaal aan de Belgische grens bij Weert. De Peel-Raamstelling is ook opgenomen op de Rijksmonumentenlijst. In de Gemeente Grave zijn nog 19 van de oorspronkelijk 26 kazematten aanwezig. De kazematten bij Grave zijn op vaste dagen (als de vlag wappert) nog steeds te bezoeken.

Operatie Market Garden

Een van de grootste geallieerde operaties uit de Tweede Wereldoorlog vond ook plaats bij de brug van Grave. Op 17 september 1944 werd de brug bij Grave van beide zijden benaderd door parachutisten. Door vlak bij de zuidelijke oprit te landen, werd de bezetter verrast en konden de geallieerde manschappen razendsnel de oprit in bezit krijgen. Daarna werd ook de noordelijke oprit veroverd en kon worden gemeld dat ‘brug 11’ was overmeesterd. Tegen de avond bereikten de geallieerden de stad Grave.

De Hampoort

Nog verder terug in de tijd gaat de ruim 300 jaar oude Hampoort van Grave. Wanneer je een bezoekje brengt aan de stad, wandel dan zeker eens naar de rand van de stad waar de Hampoort te vinden is. De Hampoort is nog steeds zoals hij eind 17e eeuw gebouwd is en de enige nog overgebleven vestingwerk van de stad. De Hampoort was een toegangspoort van de stad.

Natuurschoon rondom Grave

Behalve het stadje zelf (wonderschoon, echt waar) is Grave ook omringd door veel natuurgroen. De stad ligt natuurlijk aan de kronkelende Maas. Strijk neer op het terras van de Maaspoort en kijk uit op de Maas en de langsvarende boten. Vanaf hier zie je de uiterwaarden van Nederasselt.

De Maashorst

Natuurgebied De Maashorst is 'het Oergebied van Brabant' Het is een van de grootste aaneengesloten natuurgebieden van Noord-Brabant. Een aaneenschakeling van bossen, heidevelden, stuifduinen en vennen. Zelf kom ik regelmatig in de Herperduin, waar je heerlijk door de bossen en duinen kan wandelen en waar een waanzinnig gaaf speeltoestel in de vorm van een das staat. Vlakbij 'de das' kan je een pannenkoekje eten bij Pan & Zo. Echt een heerlijk plekje. Maar nóg liever kom ik bij De Boshut van Camping Hartje Groen. Retro parasolletjes, berenvellen bij het vuur, echt een plek uit duizenden.

Natuurgebied Keent

Tussen Ravestein en Grave aan de Maas, ligt een bijzonder natuurgebied genaamd Keent. Door het meanderen van de Maas is dit gebied een waterrijke 'eiland' met moeras, ooibossen en open graslanden. Het natuurgebied wordt ook wel de kraamkamer van de Tauros genoemd. Maar je kan er nog veel meer 'wildlife' tegenkomen zoals Exmoorpony's, Schotse Hooglanders, de uit Spanje afkomstige Tudanca- en Sayaguesa-runderen en de Maremmanas uit Italië (ze zien er lief uit, maar het blijven dieren die onverwachts kunnen reageren. Houd daarom minstens 50 meter afstand, dan laten ze jou ook met rust). Ook met kids is het super tof om 'de wildernis' van Keent te ontdekken. Met de Vossenstreken-route leer je de natuur hier nog beter kennen.

Landgoed Tongelaar

In het plaatsje Mill (vlakbij Grave) ligt op het Landgoed Tongelaar. Centraal op dit landgoed ligt het kasteel, omringd door boerderijen in het groen. Het is er bijna on-Nederlands rustig en stil en mooi. Je waant je er zo op het Franse platteland. ‘Tongelaar’ betekent een open plek (in oerbos gekapt) op een ‘tong’ (landverhoging). Rond het kasteel ligt een aantal historische boerderijen: o.a. de Benedenhof, de Doelen, de Ooievaar en het bakhuisje. Allemaal monumentale bouwwerken. Dit is ook het favoriete leefgebied geworden van de das! De das heer er zijn burcht en scharrelt hier in de vochtige graslanden. Kan jij de sporen van de das ontdekken? Of ga jij op zoek naar de schat van Tongelaar? Er is namelijk een mysterieus en hardnekkig geloof in een verborgen schat op Tongelaar, vermoedelijk in de toren.

Culinair Genieten in Grave

Op één van de mooiste plekken in Grave, in het oude Arsenaal, zijn Restaurant Ovum en het Nidum Boetiekhotel gevestigd. Restaurant Ovum serveert heerlijke lunchgerechten, een culinair diner of een mooie cocktail met barbites. Dit prachtige restaurant is opgenomen in de Lekker 500 en de gids van Gault&Millau. Zeker met mooi weer, kan je hier heerlijk vertoeven in de binnentuin van het monumentale Arsenaal. Ook op zo'n mooie plek, maar dan weer anders, is Restaurant Colori. Ook in het centrum van Grave maar dan met uitzicht op de Maas en de Maaspoort. Al bijna 20 jaar een begrip in het bourgondische Grave. Minder culinair, maar minstens zo smakelijk zijn de pannenkoeken van Den Tol. Maar dan wel in een sfeervol interieur, geen doorsnee pannenkoekenrestaurant. Bovendien kan je hier specialiteiten-pannenkoeken bestellen die echt lekker zijn zeg! Voor een lekkere lunch ga je naar Moeders. Moeders is de plek waar ook de locals graag 'thuis'komen.

De Boshut en Familierestaurant Charlie

Voor de volgende twee adresjes heb je de auto nodig. Deze liggen in het natuurgebied De Maashort in Schaijk (ongeveer 10 autominuutjes van Grave af). Mijn lievelingsplek in het bos is toch echt wel De Boshut, op camping Hartje Groen. Wat een idyllisch plekje is dit zeg. In de zomermaanden wapperen de retro parasolletjes onder de bomen en in de wintermaanden zit je hier op een schapenvelletje bij het kampvuur. Deze hotspot in het bos is absoluut een topper. Vlakbij De Boshut (er is een leuke kinder-wandeling tussen deze twee locaties) bevindt zich een ander favorietje; Familierestaurant Charlie. De naam zegt het al, dit is een plek voor kinderen. Buiten is er een spraypark voor uren waterpret, een springkussen en een gloednieuwe buitenspeeltuin met een waterpomp en een kronkelend slootje (zo leuk!). Is het slecht weer, dan vermaken de kids zich uitstekend in de speelboom.

Evenementen in Grave

Waar een klein stadje groots in kan zijn. En dat is Grave toch wel met een aantal leuke evenementen. Eentje die je zeker eens in je agenda moet zetten is het Ballonfestival. Elk tweede weekend van augustus, als het weer mee zit, dan is het twee dagen achter elkaar een feestje in de lucht. Op vrijdag- en zaterdagavond stijgen er in Grave tientallen luchtballonnen op. Ook is er een feestterrein waar van alles te zien en te beleven is, voor jong en oud. Zelf kijken we elk jaar naar de ballonnen vanaf de overkant van de Maas, aan de kant van Nederasselt. Daar is het lekker rustig en kan je in de uiterwaarden op een picknickkleedje alles net zo goed zien.

Historisch Spektakel Grave

Stap in het verleden tijdens het Historisch Spektakel Grave! Zet het alvast in je agenda: in het weekend van 5 en 6 april 2026 barst Grave weer uit zijn voegen tijdens het tweejaarlijkse Historisch Spektakel! Bereid je voor op een meeslepende ervaring met vuurspuwende kanonnen, kletterende zwaarden en indrukwekkende demonstraties. Straattheater, muziek en levende geschiedenis nemen je mee naar een tijd van strijd en heldendom. Leef mee. Speel mee. Beleef het mee.

Tijdens het spektakel worden programmaboekjes uitgedeeld met een kaartje wat waar te doen is. Op de Hoofdwagt leren marcheren bij De Baroen en de historische gevechtskunsten leren? Dan word je piekenier voor twee dagen! Tijdens het spektakel laten de Cloveniers deze tijd herleven. We leren de hoofdrolspelers Van Rabenhaupt en De Chamilly kennen. Von Rabenhaupt neemt met zijn Musketiers en vele anderen de stad Grave weer in, en de piekeniers staan weer op wacht bij De Hampoort.

labels:

Zie ook: