Het is herfst, en dat betekent dat het moestuinseizoen langzaam op zijn eind loopt. Toch zijn er nog een paar gewassen die je kunt zaaien in oktober en kun je ook wat klusjes doen.

Wat te Zaaien in Oktober

De dagen worden snel korter en de nachten kouder deze maand. Nachtvorst ligt al op de loer, wat ervoor zorgt dat het voor veel groenten te laat is om te zaaien. Maar wie mij een beetje kent, weet dat ik altijd probeer om zo min mogelijk stukjes in mijn moestuintje leeg te hebben staan.

Winterspinazie

Waar spinazie in de zomer doorschiet, heb je daar in het najaar geen last van. Ik zaai deze groente altijd in het vroege voorjaar en het najaar. Zorg dat je in oktober kiest voor winterspinazie (ik heb zelf altijd winterreuzen). Als je geluk hebt, kun je in de winter nog oogsten.

Soms lukte het me niet, maar dan liet ik de in oktober gezaaide spinazie staan en kreeg ie in het vroege voorjaar een groeispurt en had ik alsnog een flinke oogst.

Tuinbonen

Wist je dat je tuinbonen ook in oktober/november kunt zaaien? Ze hebben dan in het voorjaar een kleine voorsprong waarbij je de zwarte bonenluis met een beetje geluk net voor bent. Onder andere het ras aquadulce is hier heel erg geschikt voor.

Groenbemester

Dit gewas zaai je niet om zelf van te kunnen eten, maar je gebruikt het als zogenaamde groenbemester. Dit gewas verbetert de bodemstructuur en zorgt ervoor dat de voedingstoffen in de herfst en winter niet uitspoelen.

Kiemgroenten

In de herfst ga ik zelf altijd lekker aan de slag met het zaaien van kiemgroenten op de vensterbank. Je hebt echt tig verschillende soorten: van alfalfa tot broccolikers. Ze groeien snel en het is heerlijk als garnering op je sandwich, toast of salade. Ook erg leuk om te doen met kinderen.

Knoflook Planten in Oktober

Oktober is dé maand voor het planten van knoflook. Je kunt deze groente ook in maart in de grond stoppen, maar herfstknoflook geeft over het algemeen een betere opbrengst. Bovendien is het leuk om in de herfst en winter ook iets op je lapje te hebben staan. Je hebt echt tig soorten: van mild tot lekker pittig.

Deze groente plant normaal juist in het vroege voorjaar, maar je hebt ook rassen die je al in september en oktober kunt planten, zoals Shakespeare. De oogst valt dan 3-4 weken eerder waardoor dat plekje in het voorjaar sneller klaar is voor een andere groente.

Veldsla Uitplanten

Heb je veldsla thuis voorgezaaid? Dan kun je deze in oktober nog uitplanten in de volle grond.

Bloembollen Planten

Wil je in het voorjaar ook wat gezellige kleurtjes in je moestuin en de bijen en vlinders helpen? Zet dan ook bloembollen in je moestuin. Je kunt er een heel vak voor vrijmaken, maar heb je net zoals ik een klein moestuintje, dan is het slim om je bollen alleen aan de randen te planten. Zo nemen ze nauwelijks ruimte in beslag en je hebt meteen een natuurlijke afscheiding. Leuke opties zijn krokussen, blauwe druifjes, sieruien en botanische tulpen.

Meer Leuke Opties

  • Een moestuinplan maken.
  • Zaden bestellen: Weet je al wat je volgend jaar allemaal gaat verbouwen? Dan kan het slim zijn om je zaden op tijd te bestellen. Bij sommige zaadhandels zijn zaden van populaire groenten soms vroeg uitverkocht.

De Koude Bak: Verleng je Moestuinseizoen

Heb je plek, dan is het aanschaffen van een koude bak echt een supergoed idee. Je verlengt daarmee het moestuinseizoen en hebt nog veel meer mogelijkheden om te zaaien in oktober.

Hoewel er dus officieel maar twee planten zijn die je kunt zaaien in oktober, brengt de koude bak daar verandering in. In plaats van twee worden dat er ineens tientallen. Met een koude bak zijn je planten namelijk beschermt tegen regen en kou en daarnaast krijgen ze genoeg licht en zelfs een beetje warmte. Door het gebruik van een koude bak verleng je het moestuinseizoen nog even en kun je ook wanneer het hartje winter is genieten van je eigen gekweekte groente.

Wat te doen met Oogsten en Plantenresten

Yep, het is zover. Begin oktober is de zomer echt voorbij. De dagen worden korter en kouder en de meeste planten stoppen met groeien. Aan sommige planten is dat al goed te zien. Daarom begin ik rond deze tijd al een beetje met opruimen.

Verwijder de planten die al zo goed als leeg zijn - net als die er al slecht uitzien. Zo voorkom je dat er schimmels in de bodem komen.

Tomaatjes die nog niet helemaal rijp zijn leg je op een zonnige vensterbank om verder te rijpen. In de kas laat ik de tomaatjes nog wat langer hangen, die planten zien er vaak nog wat beter uit. Toch hou ik het weerbericht strak in de gaten. Want zodra de temperatuur 's nachts onder de 5 graden duikt, pluk ik ze ook daar allemaal weg en rooi ik de planten.

Ook de klimcourgettes staan er nog. Zo laat in het jaar, komen er nog steeds bloemen aan. Het lijkt ook wel of de courgettes nóg harder groeien dan in de zomer. Alsof ze voelen dat ze nog als een speer zaden moeten vormen. Wel gaat het blad nu snel achteruit, veel zijn al grijs van de meeldauw. Hoewel de plant er zelf al droevig uit gaat zien, laat je de vruchten zo lang mogelijk hangen. Pas als de steeltjes verkurken zijn ze helemaal rijp.

Vallen de vruchten eerder af, dan leg je ze - net als de tomaten - in een zonnige vensterbank.

Sla en Nieuw-Zeelandse spinazie oogst je voor het echt begint te vriezen. Ook het blad van de meeste kruiden kan niet goed tegen kou. Basilicum wordt bijvoorbeeld meteen zwart.

Takjes munt kun je in bundeltjes ophangen en laten drogen. (Chinese) bieslook en (platte) peterselie kun je beter invriezen. Knip ze fijn en maak er met een beetje water ijsblokjes van.

Staat er andijvie in je bakken? Die van ons kan goed tegen kou en kun je nog lang laten staan. Let wel op bij regenachtig weer. Omdat het blad vrij dicht op elkaar staat, blijft er makkelijk water in staan.

Winterharde Groenten

Een paar groentes kunnen de hele winter blijven staan. Daar blijf je van oogsten of heb je juist in het vroege voorjaar veel plezier van.

Palmkool kan heel goed tegen kou. Het blad wordt zelfs lekkerder als er vorst overheen is gegaan - net als bij boerenkool. Je kunt de planten dus rustig laten staan, ook de kleintjes. Zodra het volgend voorjaar weer een beetje warmer wordt beginnen ze weer te groeien.

In augustus zaai ik meestal nog sugarsnaps en peultjes. Hou ze wel in de gaten want zodra het kouder wordt gaat alle energie naar de productie van zaadjes. Grote peulen en grote oogsten zitten er dus niet in. Dat geeft niets, want wist je dat de bloemen en jonge toppen ook heel lekker zijn? Speciaal voor die toppen zaai ik in oktober de wintererwt. Die kunnen extra goed tegen kou. Met een beetje bescherming tegen de ergste kou oogst je daar de hele winter van.

Winterpostelein groeit de hele winter langzaam door. Het kan zelfs tegen flink wat vorst en als je er wat vanaf knipt groeit het gewoon weer aan. Ideaal voor vers groen in de winter. Gebruik je onze muts voor je moestuinbak, dan lukken een aantal andere groentes ook nog heel goed. Poot dan meteen wat voorjaarsbollen.

Voordelen van Winteroogsten

  • Een warme zomer zorgt in de herfst voor een warme ondergrond, wat gunstig is voor de verdere groei en ontwikkeling van plantenwortels.
  • De planten zullen in het volgend voorjaar een voorsprong hebben, waardoor ze beter ontwikkelen en een rijkere oogst geven.
  • Afvallende bladeren lijken op het eerste zicht een vervelend iets om op te ruimen, maar vormen eigenlijk een beschermende laag over de grond tegen wind, vorst en zonnestralen. Bovendien profiteren nuttige insecten van dit beschermend dekentje.
  • Frisse herfstdagen spreiden de oogst over een langere periode uit. Rijpe vruchten en groenten blijven langer bewaard aan de planten, waardoor je ze niet onmiddellijk hoeft te oogsten.
  • Heel wat wintergroenten zijn uitstekend om soep van te maken of om in te maken voor later gebruik. Door verschillende soorten te planten, kun je dagelijks genieten van lekkere groenten.
  • Bladgroenten zoals sla, kool, spinazie en veldsla doen het perfect in het najaar. Ze kunnen tot laat in het seizoen geoogst worden en zorgen in de herfst voor voldoende vitaminen en mineralen op je bord.
  • Houd de bodem gezond door jaarlijks van zaaiplaats te wisselen. Deze teeltrotatie voorkomt uitputting van de bodem, waardoor ziekten en plagen minder kans krijgen.
  • Splits het zaaigoed op door planten met dezelfde standplaats en voedingsstoffen te groeperen. Denk hierbij aan koolsoorten, blad-, vrucht-, peul- en wortelgewassen en schuif ze jaarlijks per groep een vak op. Ook tuinkruiden kunnen één plantengroep vormen.
  • Zorg er tot slot voor dat de planten elkaar versterken, door bijvoorbeeld uien naast wortels te planten. De geur van de uien houdt de wortelvlieg op afstand.

Tips bij het Moestuinieren

  • Plant alle slasoorten onder glas of in een serre. Als je ze toch liever buiten wilt plaatsen, bescherm de sla dan met een folie, gronddoek of vlies. Hierdoor zullen de groenten geen last hebben van vroege vorstperiodes.
  • Kies voor zowel traag- als snelgroeiende soorten. Groenten zoals de radijs zijn makkelijk te kweken en zorgen voor een snelle oogst.
  • De wortelmassa van planten met blote wortel is groter waardoor ze krachtiger zullen groeien.
  • Plant knoflook in de herfst en geniet in het voorjaar van de oogst.
  • Gooi teveel aan oogst niet weg! Droog je kruiden en knoflook, maak compote en confituur van het fruit, bewaar uien en aardappelen op een droge plek, verwerk groenten tot saus of soep om in de diepvries te bewaren, of deel ze uit aan vrienden, buren en familie.
  • Oogst de zaadjes van de planten en laat ze ongeveer twee weken verder drogen.

Moestuinkalender

Een moestuinkalender is handig om te weten wanneer u wat zaait en oogst. Groenten en kruiden hebben tijd nodig om te kiemen en uit te groeien, met een zaai- en oogstkalender krijgt u een leidraad. Weersomstandigheden kunnen het zaai- of oogstmoment iets verlaten of vervroegen.

Hieronder een overzicht van de mogelijkheden in de moestuin gedurende het jaar:

Maand Doen Zaaien Oogsten
Maart Snoei eventueel nog fruitbomen en bessenstruiken. Start met binnen voorzaaien of buiten in de kas of koude bak. De eerste groenten kunt u buiten zaaien. Onder glas of binnen zaait u bijvoorbeeld artisjok, aubergine, bieslook, bloemkool, broccoli, peper, peterselie, prei, radijs, rode kool, tomaat, tuinbonen en wortelen.
April Blijf het hele seizoen onkruid verwijderen. Onkruid concurreert met de kleine moesplanten om licht en vocht. Onder glas zaait u andijvie, artisjok, aubergine, broccoli, doperwt of peul, komkommer, marjolein, munt, paprika, peper, pluksla, prei en tomaat.
Mei Verwijder onkruid en probeer slakken bij uw jonge loof vandaan te houden. Laat vanaf eind april voorgezaaide groenten wennen aan de buitentemperatuur. Zet ze elke dag langer buiten op een plekje uit de felle zon. Onder glas kunnen andijvie, aubergine, basilicum, boerenkool, courgette, dille, doperwt en peul, kokommer, paprika, peper, pompoen en tomaat gezaaid worden.
Juni Blijf onkruid verwijderen en slakken wegnemen. Zet eventueel natuurlijke vijanden in, zoals aaltjes en lok vogels en egels om u te helpen. Geef water indien nodig. Vanaf half mei kunnen alle moesplanten naar buiten, de kans op nachtvorst is heel klein. Strooi een laagje mulch tussen jonge planten om de grond onkruidvrij te houden en de grond tegen uitdrogen te beschermen. Aubergine en paprika kunt u nog tot half mei beter binnen of onder glas voorzaaien.
Juli Blijf water geven, onkruid verwijderen en bescherm groenten door natuurlijke vijanden uit te zetten.
Augustus Oogst uit uw eigen moestuin. Noteer successen en mislukkingen om het volgend jaar beter of anders te doen.
September Blijf heerlijk oogsten uit uw moestuin. Zaai alleen de snelle groenten (pluksla, radijs, snijbiet) en kruiden. U kunt volop oogsten.
Oktober Het is vooral een oogstmaand. Het is een topmaand om te oogsten. Heeft u te veel? Maak het in, verwerk het of geef het weg!
November Poot eventueel bollen in de moestuin, ziet er in het vroege voorjaar leuk uit of mooi om van te plukken in de zomer.
December Maak een moestuinplan voor volgend jaar, bestel vast zaden. Lastig kiezen?

* In de tabel staan gemiddelden. Soms kan in dezelfde maand gezaaid en geoogst worden, afhankelijk van het eerste zaaimoment. Vanaf mei kan heel veel ter plekke in de volle grond worden gezaaid. Elke maand valt er wel iets te doen in de moestuin. Of het nu wieden, voorbereiden, zaaien of oogsten is.

Herfst Equinox en Kortedagplanten

De meeste courgettes hebben het vermoedelijk al opgegeven. Voor mashua, oca en andere kortedagplanten is de tijd nu aangebroken: 23 september was de zogenaamde herfst equinox, het moment waarop de nacht weer langer wordt dan de dag.

We laten pastinaken, aardperen, haverwortel en schorseneren zo lang mogelijk in de grond. Ze kunnen, net als de kolen, vorst redelijk tot goed verdragen, hoewel haverwortel niet zo van nattigheid houdt. Als de eerste nachtvorst zich aankondigt oogsten we de wortelen en bieten, die kuilen we in. Ook rooien we de yacon - de knollen gaan in een bak (speciekuip) met droge compost en houden we ergens rond de tien graden. Dat kan in de hal zijn.

Slakkenbestrijding

De slakken die de furie van de mens tot nu toe hebben overleefd, gaan paren en produceren eitjes….. eitjes…. eitjes…. Dus zoek hun witte eitjes in kieren, onder planken of stenen en verwijder ze.

labels:

Zie ook: