Het is prachtig dat we in ons land vier verschillende seizoenen kennen en dat je kunt verlangen naar het moment dat de natuur weer spinazie of frambozen geeft. Zo kan ik genieten van de kleuren van de herfst, een wandeling door de regen, de bloesem van de Japanse kers of wat ze in Oostenrijk “Kaiser Wetter” noemen (een ijskoude, maar stralend zonnige winterdag).

In de loop van de jaren zijn we gewend geraakt aan het “U vraagt, wij draaien” principe. Wij de consument, willen asperges eten in de winter of het hele jaar door ontbijten met een hippe boerenkoolsmoothie. Vraag naar producten, zal nagenoeg altijd resulteren in een aanbod. Of we daar blij van moeten worden is een tweede.

In een eerdere column schreef ik al eens dat het altijd wel ergens het juiste jaargetijde is, dus die asperges kunnen dan ook in december op tafel staan. Ze worden dan bijvoorbeeld in kassen gekweekt, waar het seizoen nagebootst wordt. Of ze komen 12000 km met het vliegtuig, uit Peru en zijn dan ongeveer zes weken oud. Dan toch liever even wachten tot het seizoen in april begint. Het tijdstip waarop de overheerlijke verse broertjes en zusjes in Limburg uit de volle grond worden geoogst.

Volle Grond Groenten

Volle grond groente zijn alle groentesoorten, die niet in een kas, maar buiten in de grond worden geteeld. Een onderzoek voor de Consumentenbond “Milieueffecten van sperziebonen en spinazie. Een vergelijking tussen vers, conserven en diepvries: vanaf de teelt tot op het bord, 2010”, laat zien dat sperziebonen en spinazie van de Nederlandse volle grond het minste milieudruk geven.

Hiervoor zijn de groentes uit Nederlandse volle grond, vergeleken met groentes uit volle grond uit Spanje, Senegal, Kenia, Duitsland en groentes uit glas, blik en diepvries. De site van Milieucentraal, laat zien hoe ingewikkeld het is om milieudruk te berekenen. Je moet rekening houden met een heleboel zaken zoals seizoen, vervoersmethode en het land van herkomst.

Een kas heeft over het algemeen betere opbrengst dan volle grond, maar moet verwarmd worden. De glastuinbouw werkt ontzettend hard om circulairder te worden, maar in de winkel kun je niet kiezen uit welk soort kas een product komt. Het mooiste zou zijn, wanneer we allemaal rechtstreeks onze groente bij de teler zelf gaan kopen.

Voedingswaarde van Seizoensgroenten

Hebben zomergroentes in de winter een andere voedingswaarde? In kassen worden seizoenen nagebootst, in overzeese landen is het seizoenspatroon soms omgekeerd aan het onze, maar is het nog steeds het seizoen waarin de groentes normaliter groeien. Daarmee is het logisch dat de voedingswaarde op moment van oogsten gemiddeld genomen onderling niet zoveel verschilt.

Voor diepvries, pot- of blikgroente geldt, dat ze worden geoogst op moment van volle rijpheid en vaak dezelfde dag al worden verwerkt, waarbij veel van de oorspronkelijke voedingswaarde behouden blijft. Dat kan anders zijn bij overzees geteelde producten. Immers de voedingswaarde neemt af vanaf het moment van oogsten.

Niet alles kan over één kam geschoren worden. Het komt namelijk voor dat groentes die wel in overzeese volle grond geteeld worden, onrijp geplukt worden om zo te rijpen op hun weg naar de consument. Onrijpe groentes hebben natuurlijk niet dezelfde kans gehad om volledig alle voedingsstoffen op te nemen.

Naast verse seizoensgroente, maken wij ook gebruik van diepvries- of soms blikgroente. Groente en fruit die worden geteeld in de volle grond, onder een plastic tunnel of in de onverwarmde kas hebben elk jaar een periode waarin ze klaar zijn om te oogsten. In Nederland zijn dat bijvoorbeeld asperges in het voorjaar en kersen in de zomer. In de periode dat ze worden geoogst en verkocht, zijn het seizoensproducten.

Klimaatvriendelijke Keuzes

Wil je een klimaatvriendelijke keuze maken? Kies dan voor Nederlandse seizoensgroenten en seizoensfruit. Er is weinig energie nodig om ze te verbouwen en vervoeren. In de supermarkt zie je niet of groente en fruit uit de volle grond, een plastic tunnel of onverwarmde kas komen. Op het bordje bij het schap of het etiket zie je wel of het product uit Nederland komt.

Er zijn ook andere manieren om rekening te houden met duurzaamheid. Zo worden sommige groenten en fruit op een andere wijze geteeld en/of vervoerd vanuit het buitenland met weinig klimaatimpact. In beide gevallen komen de groente en fruitsoorten niet voor in onderstaande lijst met seizoensgroenten en -fruit uit Nederland, maar kan het wel een keuze zijn met een lage klimaatimpact.

Klimaatvriendelijk fruit uit het buitenland is: ananas, bananen, citrusvruchten (sinaasappels, mandarijnen), druiven en kiwi. Kies dit fruit in de winter en het voorjaar wanneer er weinig seizoensfruit uit Nederland te koop is. In de winter kun je beter geen vers zacht fruit, zoals aardbeien en frambozen, kopen. Ze worden vaak ingevlogen of komen uit verwarmde kassen.

Wat zijn Seizoensgroenten?

Elk gewas heeft een groeicyclus. Zodra een plant volgroeid is, wordt hij geoogst. Seizoensgroenten zijn groenten die in een bepaald seizoen groeien en geoogst worden. Warmte minnende groenten zoals paprika, aubergine en tomaat zijn echte zomergroenten die veel zonlicht nodig hebben. Boerenkool, winterpostelein en spruitjes kennen we natuurlijk als typische wintergroenten.

Buiten het seizoen om eten is daarom een logistieke rompslomp wat tot verlies van smaak en voedingstoffen kan leiden. Wanneer de productie wél lokaal plaatsvindt moet er vaak een verwarmde kas aan te pas komen.

Vandaag de dag gaat seizoensgebonden eten dan ook over meer dan alleen smaak en voedingswaarde. Het gaat onder meer over duurzaamheid en doen wat het beste is om onze natuurlijke hulpbronnen te behouden en niet uit te putten.

Voordelen van Seizoensgroenten

  1. Seizoensgroenten zijn voedzamer

    Groenten van het seizoen zijn vaak voedzamer dan groenten die niet in het seizoen zijn. Dit komt doordat ze meer tijd hebben gehad om te groeien en omdat ze geoogst zijn op het moment dat de voedingswaarde het hoogst is. De nutriënten-dichtheid van veel groenten en fruit begint vaak af te nemen vanaf het moment dat ze worden geoogst.

    Geïmporteerde gewassen kunnen wel vijf dagen onderweg zijn, één tot drie dagen in het supermarktschap liggen voordat ze worden gekocht. Daarna ligt het vervolgens tot zeven dagen in onze koelkast voordat we ze eten.

  2. Groenten van het seizoen zijn smakelijker

    Groenten van het seizoen zijn vaak veel smakelijker dan groenten die niet in het seizoen zijn. Dit komt omdat ze de volledige groeitijd doormaken en op de juiste tijd geoogst zijn. Daarnaast hebben lokale groenten een korte transporttijd.

  3. Je krijgt meer voor je geld

    Groenten van het seizoen zijn vaak goedkoper dan groenten die niet in het seizoen zijn. Dit heeft voor een groot deel te maken met vraag en aanbod, en deels met transportkosten. Wanneer iets in seizoen is, dan is het aanbod automatisch ook groter, wat ervoor zorgt dat de prijs voordeliger is dan in andere seizoenen. Wanneer je ook nog lokaal geproduceerde groenten en fruit koopt dan scheelt dat natuurlijk ook in transportkosten.

  4. Het is beter voor het milieu

    Door (lokale) seizoensgroenten te eten zorg je ervoor dat er minder transport en energie nodig is om de groenten op jouw bord te krijgen.

Seizoensgroenten Kalender

Benieuwd welke groenten in Nederland per maand in seizoen zijn? Voor het gemak hebben we een seizoensgroenten kalender gemaakt. Zo zie je per maand welke groenten in het seizoen zijn.

Seizoensgroenten per Maand

Hieronder een overzicht van de seizoensgroenten per maand:

  • Januari: Aardpeer, Knolselderij, Spruitjes, Aardappel, Pastinaak, Uien, Bloemkool, Pompoen, Veldsla, Boerenkool, Prei, Witlof, Champignons, Rode biet, Winterpostelein, Koolsoorten, Schorseneren, Winterwortel
  • Februari: Aardpeer, Pastinaak, Veldsla, Aardappel, Pompoen, Witlof, Boerenkool, Prei, Winterpostelein, Champignons, Rode biet, Winterwortel, Koolsoorten, Schorseneren, Knolselderij, Uien
  • Maart: Aardpeer, Pompoen, Veldsla, Aardappel, Prei, Witlof, Champignons, Raapstelen, Winterpostelein, Koolsoorten, Rode biet, Winterwortel, Knolselderij, Schorseneren, Pastinaak, Uien
  • April: Asperges (groen en wit), Rode kool, Prei, Spinazie, Raapjes, Witlof, Raapstelen, Witte kool, Rabarber, Winterwortel, Rode biet
  • Mei: Andijvie, Prei, Asperges (groen en wit), Raapjes, Kropsla, Raapstelen, Paksoi, Rabarber, Peultjes, Rucola, Postelein, Spinazie
  • Juni: Aardappelen (nieuwe oogst), IJsbergsla, Radicchio, Andijvie, Kropsla, Rode biet, Asperges (groen en wit), Paksoi, Rode kool, Bloemkool, Peultjes, Rucola, Bosui, Postelein, Spinazie, Broccoli, Prei, Spitskool, Chinese kool, Raapjes, Tuinbonen, Doperwten, Rabarber, Venkel
  • Juli: Aardappelen (nieuwe oogst), Kropsla, Rucola, Bleekselderij, Paksoi, Sperziebonen, Bloemkool, Peultjes, Spinazie, Bosui, Postelein, Spitskool, Broccoli, Prei, Tuinbonen, Chinese kool, Raapjes, Uien, Doperwten, Radicchio, Venkel, IJsbergsla, Rode biet, Wortelen, Koolrabi, Rode kool
  • Augustus: Aardappelen (nieuwe oogst), Maïs, Rucola, Bleekselderij, Paksoi, Snijbonen, Bloemkool, Peultjes, Sperziebonen, Bosui, Pompoen, Spinazie, Broccoli, Postelein, Spitskool, Champignons, Prei, Tuinbonen, Chinese kool, Raapjes, Uien, IJsbergsla, Radicchio, Venkel, Koolrabi, Rode biet, Witte kool, Kropsla, Rode kool, Wortelen
  • September: Aardappelen (nieuwe oogst), Kropsla, Rucola, Andijvie, Maïs, Savooiekool, Bleekselderij, Paksoi, Snijbonen, Bloemkool, Pompoen, Sperziebonen, Boerenkool, Postelein, Spitskool, Bosui, Prei, Spruitjes, Broccoli, Raapjes, Uien, Champignons, Radicchio, Venkel, Chinese kool, Rammenas, Witte kool, IJsbergsla, Rettich, Wortelen, Knolselderij, Rode biet, Koolrabi, Rode kool
  • Oktober: Aardappelen, Kropsla, Rucola, Aardpeer, Paksoi, Savooiekool, Andijvie, Pastinaak, Spitskool, Bleekselderij, Pompoen, Spruitjes, Bloemkool, Postelein, Uien, Boerenkool, Prei, Venkel, Champignons, Raapjes, Winterpostelein, Chinese kool, Radicchio, Witlof, IJsbergsla, Rammenas, Witte kool, Knolselderij, Rettich, Wortelen, Koolraap, Rode biet, Koolrabi, Rode kool
  • November: Aardpeer, Raapjes, Spruitjes, Andijvie, Radicchio, Uien, Bloemkool, Rammenas, Venkel, Boerenkool, Rettich, Winterpostelein, Champignons, Rode biet, Witlof, Knolselderij, Rode kool, Witte kool, Koolraap, Savooiekool, Winterwortel, Pastinaak, Schorseneren, Prei, Spitskool
  • December: Aardpeer, Prei, Spruitjes, Bloemkool, Radicchio, Uien, Boerenkool, Rammenas, Veldsla, Champignons, Rettich, Winterpostelein, Knolselderij, Rode kool, Witlof, Koolraap, Savooiekool, Witte kool, Pastinaak, Schorseneren, Winterwortel, Pompoen, Spitskool

Seizoenskalender van Groenten en Fruit

De lijst met groenten van het seizoen is lang. Daarom hebben wij een aantal veel voorkomende groente- en fruitsoorten opgesomd. Voor een gehele lijst van alle groenten en fruit, kun je kijken bij de seizoensgroenten die Voedingscentrum heeft gepubliceerd.

Voorbeelden van Groenten en Fruit per Maand

  • Groenten van januari: aardappel, pompoen, spinazie, wortel, witlof, radijs, rode biet, prei.

Het is niet alleen lekkerder om verse, seizoensgebonden groenten en fruit te eten, maar het is vaak ook goedkoper, èn het is beter voor het milieu. Want de ‘footprint’ (transportbelasting voor het milieu uitgerekend in ‘foodmiles’ of ‘voedselkilometers’) van aardbeien die je in de winter van de andere kant van de aarde haalt, is nou niet bepaald gunstig.

En als je zoveel mogelijk lokaal en seizoensgebonden eet, help je de lokale producenten en economie ook nog eens. De seizoenskalender helpt je als je verse, lokale/regionale groenten en fruit wilt kopen. Maar wat is ‘van het seizoen’ eigenlijk?

Aspecten die een Rol Spelen

Voor een juiste definitief spelen verschillende aspecten een rol. Je hebt verse groenten, maar ook groenten en fruit die uit de opslag (o) / koelcellen of zelfs ‘high-tech’ opslag (hto) komen en dus het hele jaar rond verkrijgbaar zijn, zoals aardappelen, uien en appelen. En verder zijn er groenten en fruit van het land of uit (verwarmde) kassen.

En natuurlijk heb je lokaal verbouwde groenten en fruit en producten die uit het buitenland komen. Binnen Europa gaat dat vervoer meestal met de trein of met vrachtwagens, van buiten Europa komen de producten met de boot (b.v. bananen en ananas) of worden zelfs ingevlogen (denk maar aan de rijpe maar dure zgn.

En tenslotte zijn er verschillende benaderingen van wat onder seizoensgroente en -fruit valt! Je kunt het strikt houden bij wat er in een bepaalde maand in Nederland vers is. Of eronder laten vallen wat beschikbaar is in Nederland door opslag.

Om ervoor te zorgen dat fruit zo lang mogelijk - buiten het normale seizoen om - zijn consistentie, ingrediënten, kleur en smaak behoudt, kan het bewaard worden in koelcellen bij constant lage temperaturen en hoge luchtvochtigheid. Dat kost dus wel extra energie!

Maar je ziet ook lijsten met seizoensgebonden groenten en fruit die in die maand in andere landen vers geoogst worden. En dan krijg je een rekensommetje, of een dilemma. Groente uit een verwarmde Nederlandse kas kan bijvoorbeeld milieubelastender zijn dan op dat moment vers halen uit Spanje.

Door al deze aspecten zijn de seizoenskalenders best lastig juist te interpreteren en te vergelijken! Wees je daar in elk geval bewust van. En waar staat diepvriesgroente van eigen bodem in dit rekensommetje? Ik heb daar nog geen antwoord op.

Eigenlijk, als je het strikt en puur bekijkt, zijn seizoensgroenten en -fruit lokale producten die niet zijn geproduceerd in verwarmde kassen en/of niet (lang) houdbaar zijn gehouden in koelcellen (opslag of zelfs high-tech opslag). Vers van het land en meteen op je bord is gewoon het beste. Maar ja, dat is er niet voor iedereen.

Tips voor het Kopen van Seizoensgroenten

  • Koop en eet volgens de seizoenskalender.
  • Let op lokaal geproduceerde groenten en fruit. Ook dat geeft minder impact op het milieu als je het ‘van dichtbij’ haalt.
  • Je kunt rechtstreeks bij de producent/boerderij kopen of op een streekmarkt. In de supermarkt staat op het schaplabel of op het etiket waar de groente of het fruit vandaan komt. Zo kun je je eigen afweging maken.
  • Verspil niets en kijk wat je met restjes kunt doen.

Overzicht van Groenten en Fruit per Maand

Hieronder staan per maand de groenten en fruit die je in die maand het beste kunt eten (en met * aangegeven als het een optimale maand is). Veel uit de lijst komt uit Nederland (c.q. kan in die maand uit Nederland komen), maar sommige producten zijn wel beschikbaar in die maand maar komen (altijd) van buiten Nederland of zelfs buiten Europa, zoals grotendeels de bananen, kiwi’s, mandarijnen, mango’s, meloenen, nectarines, perziken of sinaasappelen. Deze producten staan cursief in de lijst.

Realiseer je daarnaast dat ook Nederlandse groenten buiten het seizoen niet-duurzaam gekweekt kunnen worden. Er zijn al wat asperges, maar het officiële seizoen loopt van 24 april t/m 24 juni. Dan wordt er traditioneel geoogst. De eerste asperges steken in de lente echter al de kop op (naargelang de temperaturen in februari of begin maart). Vroeger legden aspergetelers hoge zandbedden aan waaruit de asperges omhoog kwamen. Tegenwoordig start de oogst meestal al veel eerder dan 24 april door ‘vervroegingstechnieken’, zoals zwart UV-bestendig plasticfolie over de aspergebedden trekken waardoor het groeiproces versnelt. Ook worden er wel blaastunnels over de bedden geplaatst en bestaan er verwarmde aspergebedden.

Verkrijgbaarheid van Groenten en Fruit

De beschikbaarheid van verschillende groenten en fruit kan variëren. Hieronder een overzicht van enkele soorten:

  • Aardappelen: Oogstseizoen van juli t/m oktober (afhankelijk van of het vroeg, midden en late soorten zijn). Het hele jaar verkrijgbaar.
  • Aardpeer (topinamboer): Een echte wintergroente. Oogsten vanaf najaar tot eind februari/begin maart. Beschikbaar in herfst en winter (november - februari).
  • Andijvie: Het beste te oogsten van augustus tot oktober.
  • Artisjok: Oogsten juli-augustus. Het hele jaar verkrijgbaar. Artisjok wordt op kleine schaal in Nederland geteeld.
  • Asperges (groen): Groene asperges worden in ons land op zeer kleine schaal geteeld (Noord-Limburg en Noord-Brabant), de oogst is dan vanaf begin februari tot eind juni. Daarnaast zijn groene asperges uit het buitenland het hele jaar beschikbaar.
  • Asperges (wit): Witte asperges uit Nederland zijn alleen vers in april, mei en tot 24 juni beschikbaar / te koop. Soms al iets eerder als ze van verwarmde aspergebedden etc.

Waarom Seizoensgroente Eten?

Seizoensgroente en -fruit groeit gewoon op de Nederlandse akkers, zonder hulp van verwarmde kassen. Het is daarom een soort groente die veel minder negatieve gevolgen heeft voor ons milieu. Koop je groente buiten het seizoen? Dan is de kans groot dat deze uit verwarmde kassen of uit gekoelde bewaarlocaties komt. Ook kan het zijn dat je groente uit een ander land komt, soms zelfs zo’n ver land dat je groente met het vliegtuig of boot naar Nederland is vervoerd. Dat is ook niet milieuvriendelijk. Je kunt beter lokale producten eten, die uit de omgeving komen. Seizoensgroente zijn daarom de beste keuze als je voor de groente op je bord een milieubewustere keuze wilt maken.

Waarom Zijn Seizoensgroente Goedkoper?

Een groente- of fruitsoort die in het seizoen is, groeit op dat moment volop op de akkers of in boomgaarden in Nederland. Dat betekent dat de groente of het fruit niet lang bewaard hoeft te worden, niet in verwarmde kassen groeit en niet ver hoeft te worden vervoerd. Dat scheelt in kosten.

Seizoensgroente:

Verse groenten, wat is het verschil?

  • Boerenkool: Boerenkool is een echte wintergroente. De kool is het lekkerst als er vorst overheen is geweest.
  • Uien: Uien zijn jaarrond verkrijgbaar.
  • Appels: Appels zijn het hele jaar verkrijgbaar, maar het seizoen en de herkomst hangt af van de appelsoort. Er zijn appels uit Nederland en Franrijk, maar zelfs uit China en Nieuw-Zeeland.

labels:

Zie ook: