Het gebruik van zoutoplossingen voor reiniging en verzorging is al eeuwenoud. Van neusspoelingen tot baden, zout wordt geprezen om zijn vermeende antibacteriële en helende eigenschappen. Maar wat zijn de werkelijke voordelen en nadelen van handen wassen met zout?

Het Spoelen van de Neus met Zout Water

Spoelen met zout water reinigt het slijmvlies en voert overtollig slijm, korsten en/of pus af. Door regelmatig de neus schoon te maken, verkleint u de kans op een infectie. Het spoelen zorgt ervoor dat u vrijer kunt ademhalen. Bovendien hebben medicijnen die in de neus gesprayd of gedruppeld moeten worden, meer effect als de neus schoon is.

Gebruik een grote hoeveelheid spoelwater, ongeveer 150 tot 300 ml zoutwateroplossing per keer. Dit is nodig om overtollig slijm, korsten en/of pus goed uit de neus te krijgen. Een té kleine hoeveelheid spoelwater is niet effectief. Gebruik geen neusspray.

Spoel met een lichte ‘positieve druk’. Het spoelwater moet met enige kracht door de neus gaan om korsten en/of overtollig slijm en pus los te maken. Bovendien bereikt u zo ook de hoger gelegen neusbijholten.

Zorg voor de juiste houding bij het spoelen. Door uw kin naar de borst te brengen komt het spoelwater hoog in de neus.

Er zijn veel manieren om de zoutwateroplossing in de neus te brengen. U kunt het zoute water simpelweg opsnuiven vanaf een grote lepel of uit uw hand. Ook kunt u spuitjes, flessen met hoge druk, spoelflessen en elektrische apparatuur gebruiken. Welke manier u ook kiest, let er vooral op dat u aan bovengenoemde voorwaarden voldoet. Als u de vloeistof in de mond voelt of proeft, gebruikt u de zoutoplossing goed. U herhaalt de spoelhandeling tot de neus schoon is en u weer vrij kunt ademhalen. Slik het spoelzout niet door, zo voorkomt u dat u eventueel misselijk wordt.

Gebruik jodiumvrij zout, want jodium kan irritatie geven aan gevoelig of ontstoken neusslijmvlies. Spoelen met een oplossing die té veel of té weinig zout bevat, kan pijnlijk aanvoelen. Het water moet lauwwarm zijn, op lichaamstemperatuur (37 graden Celsius). U hoeft dit niet eerst te koken, omdat het Nederlandse kraanwater voldoende schoon is. Kookt u het water toch, laat het dan eerst voldoende afkoelen voordat u het gebruikt. De zoutoplossing is 2 dagen houdbaar.

De juiste mengverhouding voor zoutwateroplossing is:

  • 9 gram (jodiumvrij) zout op 1 liter lauwwarm kraanwater, of
  • 1 afgestreken theelepel zout op 200 ml (=1 mok) lauwwarm kraanwater

Uw neus spoelen met zout water na een neusoperatie is nodig om op een voorzichtige manier oud bloed te verwijderen, eventuele korstvorming tegen te gaan en de neus (-bijholten) goed te reinigen. Dit is ook het geval bij neuspoliepen, bij een luchtwegallergie (allergische rhinitis), bij een (ernstige) verkoudheid, bij hyperreactieve slijmvliezen en/of bij chronische ontstekingen in de neus(-bijholten).

De ontregelde slijmvliezen houden het slijm (korsten en/of pus) langer vast in de neus, met als gevolg dat het zich gaat ophopen. In dit slijm (korsten en/of pus) kunnen bacteriën makkelijker overleven en infecties veroorzaken. Het spoelen zorgt er ook voor dat u vrijer kunt ademhalen en bovendien hebben medicijnen die in de neus gesprayd of gedruppeld worden op een schoon slijmvlies meer effect. Het is dus belangrijk om de neus(bijholten) goed te reinigen.

U moet de neus spoelen met “volume”. Om de neus goed te reinigen moet u spoelen met relatief veel volume: ca. 150-250 ml zout-wateroplossing per keer.

Spoel uw neus met een (licht) “positieve druk”. Het is belangrijk om de zoutoplossing met wat kracht in de neus te brengen, want door te spoelen met een licht positieve druk (een opwaarts gerichte irrigatiestroom) spoelt u makkelijker korsten en/ of slijm los en bereikt u bovendien ook de (hoger gelegen) neusbijholten.

Zorg voor een juiste houding bij het spoelen, zodat alle (bij-)holten worden bereikt. Voordat u gaat spoelen dient u uw hoofd zover mogelijk voorover te buigen door uw kin (zover mogelijk) naar uw borst te brengen (zie afbeelding). Dit is belangrijk, omdat hierdoor het spoelwater ook de hoger gelegen (bij-) holten goed kan bereiken en reinigen. Dit is vooral van belang als u aan uw voorhoofdsholte bent geopereerd.

Spoelen uit de hand of kommetje U kunt uw neus reinigen door van uw hand een kommetje te maken, een beetje van de zoutwateroplossing in uw hand te doen en het dan op te snuiven. De korsten, slijm en/of pus komen dan in uw keel terecht, die u dan weer moet uitspugen. Ook kunt u het spoelwater in een kommetje doen en het dan vanuit het kommetje opsnuiven. Nadeel is dat u de handeling relatief vaak zult moeten herhalen (om met genoeg volume te spoelen). Korsten, slijm en/of pus zullen in uw keel terecht komen. Deze korsten, slijm en/of pus zult u vervolgens moeten uitspugen.

Een andere mogelijkheid is om de zoutwater oplossing middels een (injectie-)spuit - uiteraard zonder naald- in uw neus te spuiten.

De Nasofree neusdouche (250 ml inhoud) is een soort van “knijpfles”, die speciaal ontwikkeld is om de neus(bijholten) snel en efficiënt te reinigen. Door in de Nasofree neusdouche te knijpen kunt u met wat kracht (een licht positieve druk) de zoutwater oplossing in de neus ‘spuiten’, waardoor de neus goed wordt gereinigd en ook de bovenste neusbijholten kunnen worden bereikt. Bijkomend voordeel is dat de korsten, slijm en/of pus niet in de keel terecht komen, maar door het andere neusgat naar buiten worden afgevoerd.

Er zijn ook nog andere spoelinstrumenten verkrijgbaar, zoals een schenkkannetje. Middels zo’n kannetje kunt u het spoelwater in uw neus gieten. Het nadeel van deze spoelinstrumenten is dat u bij gebruik uw hoofd niet goed voorover kunt buigen (geen juiste houding) en u geen licht positieve druk kunt uitoefenen, waardoor het spoelwater via de neusbodem voornamelijk de keel bereikt en dus niet in de hoger gelegen (bij-)holten kan komen cq.

Leeg 1 sachet met nasaal spoelzout in de Nasofree neusdouche en vul de flacon met lauwwarm water. Het water dat u gebruikt mag (maar hoeft niet) gekookt te worden. West-Europees kraanwater is in principe schoon genoeg.

Buig uw hoofd zover mogelijk voorover, net zover totdat uw kin (bijna) tegen uw borst komt (zie foto voorpagina).. Dit is belangrijk omdat hierdoor de spoelvloeistof ook de hoger gelegen bijholten bereikt (zwaartekracht). Dit is vooral van belang wanneer u aan uw voorhoofdsholte bent geopereerd.

Plaats de neusdouche in een van uw neusgaten en knijp rustig in de fles. Laat na het knijpen het nasale spoelzout uit uw andere neusgat stromen. Het spoelwater kan zowel via hetzelfde neusgat (bij ernstig verstopte neus) als via het andere neusgat naar buiten stromen. Beide is goed. Eventueel snuit u licht uw neus. Er komt dan extra nasaal spoelzout en viezigheid uit uw neus.

Plaats daarna de tip van de neusdouche in het andere neusgat en knijp weer rustig in de fles. Herhaal de gang van zaken bij beide neusgaten, totdat de neusdouche helemaal leeg is.

Hoe lang en hoe vaak u uw neus moet spoelen is afhankelijk van de indicatie en de ernst van uw klachten. Bijgevoegd overzicht is een handige richtlijn. Uw neus spoelen doet u in principe met een zoutoplossing.

Mensen die hun neus moeten spoelen hebben vaak te maken met ontstoken en/of beschadigd neusslijmvlies door verkoudheid, allergie, neusbijholtenontsteking of als gevolg van een neus(bijholten)operatie. Het is voor het gevoelige neusslijmvlies van belang dat u met de juiste hoeveelheid (concentratie) zout uw neus spoelt. Te veel of te weinig zout, kan namelijk pijnlijk aanvoelen.

Het advies is om met een zogenaamd fysiologische (of wel isotonische) zoutoplossing uw neus te spoelen. Fysiologisch wil zeggen dat het zout dezelfde concentratie heeft als uw eigen bloedplasma. Deze zoutoplossing kunt u zelf maken door 9 gram (jodiumvrij zout) op te lossen in een liter lauwwarm kraanwater (ongeveer 37 graden) of 1 afgestreken theelepel in een mok (200 ml) met lauwwarm water op te lossen.

Het is van belang om hiervoor jodiumvrij zout te gebruiken, want jodium kan het gevoelige en/of ontstoken slijmvlies irriteren. Zeezout wordt op heel veel verschillende plaatsen in de wereld gewonnen en zeewater is natuurlijk voortdurend in beweging. Dat leidt tot grote verschillen in samenstelling, zuiverheid en kwaliteit, zelfs als het uit dezelfde plaats komt. ‘Dode Zee’ zout bevat vooral magnesiumchloride.

Dos Medical nasaal spoelzout is - in samenwerking met KNO artsen - speciaal samengesteld om de neus en neusbijholten goed te reinigen. Het bestaat uit een combinatie van natriumchloride met natriumbicarbonaat. Deze combinatie is zeer effectief én mild voor het gevoelige, ontstoken neusslijmvlies. Hierdoor blijft de inhoud altijd droog waardoor deze niet klontert. Dos Medical nasaal spoelzout is homogeen van samenstelling en één sachet bevat precies de juiste hoeveelheid voor een neusspoeling van 200 - 250 ml.

Magnesiumzouten en Huidverzorging

Magnesiumzouten en -oliën voor de huid zijn al een tijd erg populair. Zo’n mineraalbadje blijkt namelijk een zeer effectieve manier om je magnesiumspiegel aan te vullen, en daarmee klachten als vermoeidheid, migraine en spierkrampen te verlichten. Ook bij bepaalde huidklachten kan een zoutbad veel doen. Magnesium is een heel belangrijk mineraal voor het lichaam. Een stof dus die we - net als ijzer, zink of calcium - níet zelf aanmaken, maar uit onze voeding moeten halen.

Magnesium speelt in heel veel lichaamsprocessen een sleutelrol. Zo is magnesium betrokken bij de botopbouw en bij de overdracht van prikkels in ons zenuwstelsel. Ook is het mineraal onmisbaar voor een goede spierwerking, waaronder ook die van het hart. Behalve het hartritme, reguleert magnesium nog de bloeddruk en heeft het een rol bij de werking van het immuunsysteem.

Er staat genoeg voeding op ons menu waarmee we voldoende magnesium zouden moeten binnenkrijgen. Het mineraal zit in brood, graanproducten, groene groenten, noten, melk en vlees. Volgens het Voedingscentrum hoeft een tekort daarom nauwelijks voor te komen. Toch zijn er factoren die de inname van magnesium onder druk hebben gezet. De Nederlandse bodem is sowieso niet rijk aan magnesium. Daarbij komt dat de landbouwgrond door het gebruik van kunstmest is ‘verarmd’.

Het is nog heel lastig om een tekort aan magnesium aan te tonen via bloedonderzoek. Sterker nog: een magnesiumdeficiëntie gaat lang niet altijd gepaard met een verlaagd magnesiumgehalte in het bloed, want het mineraal kan ook zijn vrijgemaakt uit de botten om de bloedspiegel op peil te brengen. Maar er zijn wel klachten beschreven die kunnen duiden op een te lage magnesiumspiegel. De belangrijkste: lusteloosheid, niet kunnen slapen, vermoeidheid, spierkrampen, vermoeide benen en migraine.

Natuurlijk bestaan er allerlei supplementen om je dagelijkse hoeveelheid mineralen op peil te houden. Veel van deze middelen werken echter met magnesiumoxide, een vorm die nu juist minder goed wordt opgenomen in het lichaam. Bovendien kunnen bij overdosering gemakkelijk darmklachten als diaree optreden. In plaats van slikken kun je daarom ook gaan badderen of smeren.

Eigenlijk is baden in zouten voor gezondheidsdoeleinden natuurlijk niet nieuw. Therapieën in de Dode Zee of met Dode Zeezouten worden immers al vele jaren toegepast bij allerlei gezondheidsklachten, met name huidproblemen als eczeem en ontstekingsziekten als psoriasis en artritis.

De heilzame effecten van die therapieën zijn overigens voornamelijk anekdotisch, maar worden uiteindelijk grotendeels toegeschreven aan de mineralen van de zee, en dan met name aan magnesium.

Het Australische onderzoek toonde niet alleen aan dat magnesium de huid kan passeren, maar bekeek vervolgens ook het effect van het mineraal op het afweersysteem. Het is namelijk bekend dat een tekort aan magnesium een rol speelt bij bepaalde ontstekingsprocessen. Dat een bad van Dode Zeezouten verlichting kan bieden bij ontstekingsziekten als artritis en psoriasis is mogelijk terug te voeren op het directe effect van magnesium op bepaalde ontstekingsfactoren van het afweersysteem.

Magnesium is trouwens ook verkrijgbaar als olie die je zo op de huid kunt smeren of sprayen. Deze olie wordt gewonnen uit een van de zuiverste bronnen die er bestaan, namelijk de Zechstein Zee.

Goede zoutvlokken van magnesiumchloride zullen de zuurgraad van de huid niet aantasten. Soms worden magnesiumchloridevlokken met natriumbicarbonaat gecombineerd (pH-waarde van rond de 8) en dat maakt de uiteindelijke oplossing (je bad) heel alkalisch en dus minder goed voor de huid. Ook wordt magnesium soms verwerkt in producten met een te hoge pH. Het is wel belangrijk om dat als consument in de gaten te houden.

Voelt je huid toch wat droog aan na een zoutbad of na het insprayen van de huid met magnesium, dan kan je het beste een goede moisturizer of bodylotion gebruiken.

Handhygiëne en Wondverzorging

Voordat je een wond behandelt, moet je jouw handen wassen en goed drogen. Indien nodig kun je jouw handen wassen met een ontsmettingsmiddel zoals Betadine of Sterilon. Middelen met jodium mogen niet gebruikt worden bij zwangere vrouwen.

Kleine wonden kun je schoonspoelen met leidingwater of een fysiologische zoutoplossing, ontsmetten met een ontsmettingsmiddel en verbinden met een pleister of gaasje. Een schaafwond kun je schoonspoelen met water of een fysiologische zoutoplossing. Daarna kun je de wond ontsmetten en vervolgens droogdeppen met een gaasje of een schone theedoek. Een snijwond kun je schoonspoelen met water of fysiologisch zout of deppen met een gaasje of een schone theedoek.

Jodium is een bekende ontsmetter, die erg goed werkt, maar door intensieve prikkeling onprettig aanvoelt. Betadine-producten bevatten jodium in een speciale vorm. Dit werkt net zo goed als gewone jodium, maar prikt niet.

Men denkt vaak dat 'prikkende' jodium beter werkt dan niet prikkende jodium. Dit is onjuist: beide ontsmetten even sterk. Sterilon tinctuur, huidspray en crème bevatten chloorhexidine en worden veel gebruikt bij schaafwonden. Sterilon heeft als nadeel dat het prikt in de wond, maar het veroorzaakt geen vlekken in kleding en linnengoed. Indien Sterilon met kleding of linnengoed in aanraking is geweest, mag je dit niet uitwassen met een chloorbevattend wasmiddel.

Handhygiëne op Scholen

Via de handen worden de meeste ziekten verspreid en overgebracht. Het is daarom belangrijk voor de beroepskrachten én de kinderen om de handen goed schoon te houden door deze te wassen met water en zeep en goed af te drogen om ziekteverspreiding te beperken.

Het is aangeraden om geen horloges, armbanden of ringen te dragen, deze houden ziekteverwekkers vast. Doet u dit wel, let u er met het handenwassen er extra goed op om deze ook schoon te maken en goed af te drogen. Zeker wanneer er een infectieziekte heerst op de groep!

Van het wassen kunnen de handen droog worden, smeer daarom de handen zo vaak in met crème of olie als u nodig vindt en laat goed intrekken.

Indien de handen niet zichtbaar vuil zijn, dan kunnen de handen van beroepskrachten ook ingewreven worden met een handdesinfecterend middel toegelaten door het Ctgb Board for the Authorisation of Plant Protection Products and Biocides (Board for the Authorisation of Plant Protection Products and Biocides)*. Let op: een handdesinfecterend middel kan alleen gebruikt worden bij zichtbaar schone handen.

Voor schone handen geldt ook dat de nagels schoon zijn. Door hoesten en niezen kunnen ziekteverwekkers zich verspreiden via de lucht. Als een kind deze lucht vervolgens inademt kan hij ziek worden. Door te hoesten of te niezen in de handen, kunt u of het kind de ziekteverwekkers verder verspreiden via de handen, bijvoorbeeld bij handen schudden of het aanraken van voorwerpen.

Houd u aan de juiste instructies voor het handen wassen.

Verkoudheid Preventie en Behandeling

Verkoudheid is niet altijd te voorkomen, maar handen wassen helpt. Een verkoudheidsvirus verspreidt zich op dezelfde manier als COVID-19. Daarom blijft handen wassen belangrijk.

Het is goed om de neus te reinigen, ook als je niet verkouden bent. Doe dit 2 keer per dag met neusdruppels (zoutoplossing) of een neusdouche.

Genoeg water drinken is altijd belangrijk, maar vooral bij verkoudheid. Bij verkoudheid zit de neus vaak vol. Het ademen gaat dan vaker door de mond. Dat kan de keel droog maken. Bij verhoging verlies je vaak nog meer vocht.

Mijn advies is om de neus van kinderen 2 keer per dag te druppelen of door te spoelen met de neusdouche.

Verkoudheid is een virus en verspreidt zich bijvoorbeeld via de lucht of via de handen. Zonder muts wordt iemand niet opeens verkouden. In theorie kan kou de weerstand wel verminderen.

Xylometazoline neusspray is handig bij verkoudheid, maar heeft ook een nadeel. Het kan verslavend zijn. Vooral als het te lang wordt gebruikt. Het neusslijmvlies gaat opzetten van neusspray. Hierdoor zit de neus altijd vol en is nog meer neusspray nodig. Dat is het verslavende effect.

labels:

Zie ook: