Het Gouden Ei, de derde thriller van Tim Krabbé, verscheen in juni 1984. De roman is verdeeld in vijf hoofdstukken. Het boek kreeg veel aandacht in de pers en was vrijwel onmiddellijk een commercieel succes. In 1988 werd het verfilmd door George Sluizer onder de titel Spoorloos, naar een scenario van Krabbé zelf.

Verhaaloverzicht

In de zomer van 1975 zijn Rex Hofman en zijn negen jaar jongere vriendin Saskia Ehlvest op weg naar hun vakantiebestemming in de buurt van Dijon. Op aandringen van Saskia stopt Rex bij een Total-station. Als ze erg lang weg blijft, gaat Rex haar zoeken, maar ze is nergens te bekennen. Acht jaar later is Rex met zijn vriendin Lieneke op vakantie in Italië. Als ze op het strand een partijtje badminton spelen met twee Fransen, blijkt dat Rex nog regelmatig met zijn gedachten bij Saskia is.

In 1950 vraagt de 16-jarige Raymond Lemorne zich af wat er zou gebeuren als hij van het balkon van de tweede verdieping zou springen. In 1971 komt een soortgelijke gedachte bij hem op: ‘Maar zou ik nu ook in staat zijn een misdaad te plegen?’ Drie jaar later begint hij met zijn voorbereidingen: hij wil een buitenlandse jonge vrouw kidnappen en doden, maar hij slaagt er niet in iemand in zijn wagen te lokken. Hij heeft de moed al bijna opgegeven, als een jonge vrouw in de winkel van een benzinestation hem aanspreekt over de sleutelhanger die hij in zijn hand heeft. Ze stapt bij hem in. ‘“Hebbes,” dacht Lemorne.’

Enige maanden na zijn vakantie met Lieneke plaatst Rex advertenties in Franse kranten met foto's van Saskia, in een laatste poging iets over haar lot te weten te komen. Op de terugweg wordt hij aangesproken door een Fransman die zich voorstelt als Raymond Lemorne en zegt dat hij weet wat er met Saskia is gebeurd. Hij wil alles vertellen, ‘maar er is maar een manier waarop ik dat kan doen. Door u hetzelfde te laten ondergaan.’ Rex rijdt met Lemorne naar Frankrijk en ze stoppen bij het bewuste Total-station. Lemorne geeft hem een bekertje koffie met een slaapmiddel. Als Rex wakker wordt, blijkt hij op een matras in een soort doodkist te liggen: ‘Dit moest zijn wat er met Saskia gebeurd was,’ beseft hij. Van Rex noch Saskia ‘werd ooit nog iets vernomen - ze leken van de aardbodem verdwenen’.

Thema's en Motieven

De belangrijkste thema’s in het boek zijn de dood van een geliefde en onzekerheid. Het boek laat zien hoe Rex omgaat met de verdwijning van Saskia en de onzekerheid die daar bij hoort.

Een belangrijk motief in het verhaal is het gouden ei zelf. Het komt vaak terug in het boek d.m.v. de nachtmerries, maar is ook een symbool voor de angst en eenzaamheid die Rex voelde tijdens de 8 jaar van de vermissing van Saskia én die Rex en Saskia gevoeld hebben tijdens hun ontvoering zelf.

De hele roman draait om het gegeven van het opgesloten zijn. Het begrip ‘ei’ is normaliter verbonden met geboorte en bescherming, maar hier staat het voor totale eenzaamheid en dood. Wanneer Rex aan het slot van hoofdstuk 1 vermoedt dat Saskia iets gruwelijks is overkomen, staat er: ‘Het was alsof hij voelde wat zij nu voelde - de angst en de eenzaamheid van het Gouden Ei, en alsof daarmee zijn wens eindelijk in vervulling was gegaan: één met haar worden.’ Die wens wordt daadwerkelijk vervuld aan het slot, wanneer Rex levend in zijn doodkist ligt en beseft dat hem hetzelfde overkomt als Saskia: ‘De eenzaamheid hiervan!’

Zijn verlangen om één te worden met Saskia en om haar lot te ontraadselen wordt verwezenlijkt wanneer hij op zijn beurt in de doodkist ligt. Dood en liefde - de twee thema's van het boek - zijn verbonden met het gouden ei.

Personages

  • Rex Hofman: is een sociale, vriendelijke en vastberaden man.
  • Saskia Ehlvest: was de vriendin van Rex.
  • Raymond Lemorne: is een 41-jarige Fransman.

Stijl en Structuur

Het verhaal is verteld door een auctoriale verteller. Het verhaal is niet-chronologisch geschreven. Hoofdstuk 1 speelt zich af in 1975, het jaar van de vermissing van Saskia. Hoofdstuk 2 speelt zich al 8 jaar later af, tijdens de nieuwe vakantie van Rex en Lieneke. Hoofdstuk 3 gaat echter terug in de tijd en stelt Raymond Lemorne voor en de manier waarop hij de ontvoering en moord pleegde.

Het boek begint in medias res: de lezer begint middenin in de reis en de personages worden niet eerst voorgesteld.

Tim Krabbé heeft een prettige schrijfstijl. Hij neemt geen omwegen en beschrijft alles kort en bondig. Hierdoor leest het boek lekker en snel. De stijl van Krabbé zorgt dat iedere lezer geboeid raakt door het verhaal. Je wil doorlezen en niet stoppen, want het boek verveelt nooit. Je leeft mee met het verhaal van de personages en na hoofdstuk 3 ook met het lot van Rex. De lezer weet namelijk al wat er met Saskia gebeurd is en dus ook wat Rex te wachten staat als hij meegaat met Lemorne.

Er wordt veel gebruik gemaakt van versnellingen en vertragingen om spanning op te wekken.

Spanning

Het gouden ei is een thriller, een genre waarvoor ‘spanning’ een essentieel begrip is. Die spanning wordt hier opgewekt door de chronologische bouw en het perspectiefgebruik. In hoofdstuk 1 en 2 verkeren lezer en hoofdpersoon in dezelfde onzekerheid. In het derde hoofdstuk komt de lezer te weten hoe Saskia ontvoerd is (maar nog niet wat er daarna precies is gebeurd) en weet hij dus meer dan Rex. Deze verneemt de ontvoering in het vierde hoofdstuk; aan het slot daarvan wordt hem en tegelijk de lezer duidelijk hoe Saskia gestorven is.

Psychologische Diepgang

Hoewel Het gouden ei vóór alles een spannende thriller is, is het ook een psychologische roman. Het gaat niet alleen om de ontraadseling van Saskia's lot, maar ook om de psychologie van Rex en Lemorne. Lemorne is het voorbeeld van iemand die volstrekt gewetenloos is. Rex Hofman is een heel ander figuur. Maar er moet een zekere verwantschap tussen beide mannen bestaan, anders is het psychologisch volkomen onaannemelijk dat Rex aan het slot met Lemorne meegaat in de wetenschap dat hij zal sterven. Die overeenkomst ligt in het zelfbeschouwende van hun karakter. Beiden kunnen naar zichzelf kijken alsof ze iemand anders zijn.

labels: #Ei

Zie ook: