Carry Slee is een bekende Nederlandse auteur van kinder- en jeugdboeken. Ze werd geboren op 1 juli 1949 in Amsterdam. Slee volgde een opleiding aan de Academie voor Expressie door Woord en Gebaar, waar ze in 1975 haar diploma behaalde. Daarna werkte ze tien jaar als docent drama op een school voor mode en kleding in Zaandam. Al op jonge leeftijd begon ze met het schrijven van verhaaltjes.

Haar eerste boek, Rik en Roosje, verscheen in 1989. De boeken van Carry Slee worden door kinderen zeer gewaardeerd. In 1992 ontving ze haar eerste prijs van de Nederlandse Kinderjury in de categorie 10 t/m 12 jaar voor Verdriet met mayonaise. Vanaf 1994 komt ze ieder jaar in de lijst van de Nederlandse Kinderjury.

In 1993 ontving Carry Slee voor Sneeuwman, pak me dan de Venz Kinderboekenprijs voor het best verkochte boek van dat jaar. Die Venz-prijs zette haar aan het denken. Ze belandde naar eigen zeggen in een crisis en vond dat ze een andere weg moest inslaan, omdat ze te commercieel bezig was. Het resultaat was Haas & Kip dat in 1995 verscheen.

Carry Slee en Sophie Mileau

Dit boekje met zes poëtische dierenverhaaltjes publiceerde zij onder de naam Sophie Mileau. Dat ze dit boek en ook het later verschenen Anne (1996) en De verborgen prins (1997) onder pseudoniem schreef, komt, zo zegt ze zelf, ‘omdat ik bang ben dat anders mijn vaste lezers het gevoel krijgen een kat in de zak gekocht te hebben. Wilde ik voorheen altijd boeken schrijven die heel veel kinderen mooi zouden vinden; nu sta ik mezelf toe ook boeken te schrijven puur voor mezelf!

Carry Slee schrijft voor kinderen van alle leeftijdscategorieën. Gestimuleerd door haar dochters begon ze met het schrijven van verhaaltjes voor jonge kinderen. De verhalen over Rik en Roosje en de tweeling Iris en Michiel gaan over belevenissen van kleuters. In de boekjes over de tweeling staat steeds één onderwerp centraal. In Hallo baby! (1992) is dat bijvoorbeeld gezinsuitbreiding. Zowel de verhalen over Rik en Roosje als die over Iris en Michiel laten zien dat de tijden van Jip en Janneke en Saskia en Jeroen veranderd zijn. Er is sprake van niet-traditionele samenlevingsvormen en ook de verhouding tussen jongens en meisjes is anders dan vroeger.

Een boek voor kinderen van zes jaar en ouder is Het drakepad (1990). ‘[-] toen mijn oudste dochter 10 jaar was, besloot ik voor die leeftijd ook een boek te schrijven.’ Ze schreef Verdriet met mayonaise (1991). In al haar boeken snijdt Carry Slee problemen aan waarvan zij denkt of weet dat kinderen ermee bezig zijn. Vaak heeft ze gezegd dat ze haar ideeën ontleent aan de brieven van jongeren in de vpro-gids. Onder meer Spijt! kenbaar.

Thematiek en Stijl

Die herkenbaarheid wordt versterkt door de structuur van de boeken, die vrijwel steeds hetzelfde is. Zo is er in haar jongerenboeken steevast sprake van één, hooguit twee verhaallijnen, een hoofdpersonage dat in conflict raakt met zichzelf of de omgeving en een goede vriend of vriendin die ervoor zorgt dat hij of zij weer perspectief ziet. De nadruk ligt op de handeling. De boeken laten zich makkelijk lezen. De lezer wordt als het ware bij de hand genomen.

De drie boeken die Carry Slee onder de naam Sophie Mileau schreef, zijn anders dan die ze onder haar eigen naam publiceerde. Haas & Kip (1995) is een filosofisch dierenverhaal. Centraal in de verhaaltjes over Haas en Kip staat het spelen met taal. Anne (1996) het tweede boekje dat ze onder pseudoniem schreef, is autobiografisch. De moeder van Anne heeft psychische problemen en Anne lijdt daar erg onder. Het boek is geschreven vanuit het perspectief van Anne die door de ellende met haar moeder wegvlucht in een fantasiewereld. Net als bij Haas & Kip moet de lezer in dit boekje tussen de regels door lezen en zelf de open plekken invullen. Hetzelfde geldt voor De verborgen prins (1997) dat gaat over een meisje dat leeft in een fantasiewereld. Wanneer ze zich verkleedt als een prins, voelt ze zich een prins. In het fantasiespel wordt ze verliefd op een ander meisje.

Spijt! is een voorbeeld van een boek waarin Slee een zwaar thema aansnijdt. Jochem wordt in de klas gepest. Zijn klasgenoten schelden hem uit voor ‘zeug’ en behandelen hem gemeen omdat ze hem stil en traag vinden. Jochem verweert zich niet en de leraren hebben weinig in de gaten, ook omdat ze het probleem niet willen zien. Op een dag kan Jochem het niet meer aan en pleegt zelfmoord. Zijn klasgenoten en leraren blijven vol spijt achter. Het verhaal wordt verteld vanuit het gezichtspunt van David. Hij is een klasgenoot van Jochem. In feite vindt hij het verkeerd dat andere kinderen uit de klas Jochem pesten, maar hij doet zijn mond niet open omdat hij in de klas geen buitenstaander wil zijn en ook omdat hij in beslag genomen wordt door zijn verliefdheid op Vera. David zegt Jochem te zullen helpen, maar wanneer deze een beroep op hem doet, stuurt hij hem weg omdat hij liefdesverdriet heeft. En dan is het te laat. Het thema van het boek is actueel en herkenbaar voor de doelgroep. De personages - de pesters, het slachtoffer en de meelopers - worden weinig genuanceerd beschreven. De gebeurtenissen zijn belangrijker dan de psychologische uitwerking van de personages. Hierdoor en door het expliciet verwoorden van de emoties is Spijt!

Haas & Kip is een bundel poëtische verhalen over vriendschap. Hoofdpersonages zijn Haas en Kip. Net als in de verhalen van Arnold Lobel, Max Velthuijs en Toon Tellegen zijn de soortnamen tevens de eigennamen. Haas en Kip hebben een ‘menselijke’ relatie: hecht, warm, maar niet altijd zonder problemen. Ze zijn in veel opzichten aan elkaar tegengesteld. Zo wil Kip op avontuur, ‘naar de andere kant van de berg’, terwijl Haas liever ‘niet te ver’ gaat. De verhaaltjes gaan over de grotere en kleine conflicten tussen Haas en Kip. Hun relatie blijkt uiteindelijk altijd tegen de problemen bestand, ook al lijkt het er even op dat Haas en Kip ‘stuk’ is. Zowel Haas als Kip zijn van het mijmerende soort. Ze denken graag na over de essentie van het leven, over tijd, over alleen zijn en over succes en mislukking. In hun reflectie op het leven neemt de betekenis van woorden een belangrijke plaats in.

Sommige lezers stellen zich de vraag in hoeverre de verhaaltjes over Haas en Kip origineel genoemd mogen worden. Een aantal vindt dat in enkele verhaaltjes wel heel erg nadrukkelijk tegen de traditie wordt aangeleund. Een voorbeeld is het verhaaltje waarin Haas en Kip zich ieder inspannen om de ander alleen te laten zijn. Wie dit verhaal legt naast ‘De verrassing’ uit Een jaar bij Kikker en Pad van Arnold Lobel wordt getroffen door de overeenkomsten. En Haas en Kip die stuk zijn, doet sterk denken aan het vogeltje in Kikker en het vogeltje van Max Velthuijs dat ‘kapot’ is.

Literaire Kritiek

Carry Slee is bijzonder populair bij kinderen, maar krijgt aanzienlijk minder waardering in de literaire kritiek. Over haar boeken voor jonge kinderen zijn de recensenten in het algemeen positiever dan over haar jongerenboeken. Men is te spreken over de levendigheid, de warmte en de veiligheid die uit haar boeken voor de allerjongsten spreekt. Herkenbaarheid is een andere eigenschap die veelvuldig wordt genoemd, niet alleen in de besprekingen van boeken voor jonge lezers, maar ook in de recensies van haar jongerenboeken.

De boeken van Carry Slee, en met name haar jongerenboeken, hebben steeds dezelfde opbouw, de problemen worden zelden uitgewerkt en de personages blijven oppervlakkig. Er zit volgens een aantal recensenten wel ‘spanning’ in boeken als Spijt!, Afblijven! (1998) en Razend! Over de boeken van Sophie Mileau zijn de recensenten veel meer te spreken. Haas & Kip wordt door Selma Niewold een ‘fraaie bundel poëtische verhalen’ genoemd, waarin weliswaar ‘stemmen van andere schrijvers’ doorklinken, maar waarin ze ‘genoeg eigen geluid’ laat horen. Daar is overigens niet iedereen het mee eens. Judith Eiselin is van mening dat Mileau het niveau van Tellegen niet haalt. De woordspelingen zijn soms ‘wat al te melig’. Het autobiografische Anne wordt poëtisch genoemd. Daarnaast prijst men het als ‘ontroerend’. Lieke van Duin mist de relativering en spreekt van een ‘loodzwaar’ boek.

Bibliografie (selectie)

  • Rik en Roosje
  • Het drakepad
  • Verdriet met mayonaise
  • Hallo baby!
  • Sneeuwman, pak me dan
  • Spijt! Hier waak ik: lezen op eigen risisico
  • Afblijven!
  • Razend
  • Haas & Kip (als Sophie Mileau)
  • Anne (als Sophie Mileau)
  • De verborgen prins (als Sophie Mileau)

labels: #Kip

Zie ook: