Spanje liefhebbers weten het al lang: Spanje heeft een van de beste keukens ter wereld! Wil je de Spaanse eetcultuur beter leren kennen en goed voorbereid op reis gaan, lees dan verder. Eten en koken in Spanje is een belangrijk onderdeel van de cultuur en het dagelijkse leven. Spanjaarden houden van lekker eten en dat doen ze maar liefst vijf keer per dag!

Bij een stedentrip Barcelona (of als je hierheen verhuist), zal je dus gauw geconfronteerd worden met deze verschillen in eetgewoonten. De etenstijden van alle Spaanse maaltijden vallen later dan de gemiddelde Europese etenstijden. De eetgelegenheden gaan ’s middags dan ook later open en zijn tot ’s avonds laat open.

De Spaanse Maaltijden op een Rij

Zoals gezegd, eten Spanjaarden meestal vijf maal per dag. Bijzonder is dat er twee keer ontbeten wordt gedurende de ochtend en twee keer warm gegeten wordt (bij de lunch en het avondeten).

1. El Desayuno: Het Ontbijt

Het ontbijt ’s ochtends heet ‘esmorzar’ in het Catalaans of ‘desayuno’ in het Spaans en wordt vaak thuis of in een café genuttigd. Het ontbijt bestaat meestal uit een stukje geroosterd stokbrood of tostada, die je insmeert met boter of olijfolie en wat kaas of vleeswaren. Anderen kiezen voor marmelade, maar verwacht dus geen hagelslag of pindakaas!

2. El Almuerzo: Het Tweede Ontbijt

Omdat het ontbijt vaak niet genoeg is tot aan de lunchtijd, eten Spanjaarden rond een uur of 10 nog wat tussendoor. Het is een soort tweede ontbijt dat bekend staat als ‘esmorzar’ in het Catalaans en ‘almuerzo’ in het Spaans. Bij de tweede ontbijt in Spanje drink men vaak een biertje en anders een kop koffie. Als kinderen naar school gaan, wordt dit tijdens de pauze op het schoolplein genuttigd.

3. La Comida: De Lunch

De lunch, oftewel ‘dinar’ in het Catalaans of ‘comida’ in het Spaans, is de belangrijkste maaltijd van de dag en bestaat meestal uit een voorgerecht, een hoofdgerecht en een dessert. Als je werkt voor een Spaanse werkgever, dan krijg je meestal minimaal een uur de tijd om te lunchen (kinderen op school hebben zelfs 2,5 vrije uren hiervoor). Dit menú del día dateert uit de tijden van Generaal Franco, die in een wet liet vastleggen dat alle hardwerkende arbeiders op werkdagen een goede voedzame maaltijd moesten kunnen krijgen voor een redelijke prijs.

In het weekend en tijdens de zomer is het heel typisch om voor lunchtijd een aperitief (vermut of aperitivo genoemd) te nuttigen. Dat kan uit kleine tapas bestaan zoals berberechos (kokkels), olivas (olijven) en patatas bravas (pikante aardappeltjes), dat samen met wijn, bier of een glaasje cola genuttigd worden.

4. La Merienda: Het Tussendoortje

Rond 17:00 of 18:00 uur is het tijd voor een lekker tussendoortje, wat bekend staat als de ‘berenar’ in het Catalaans, of ‘merienda’ in het Spaans. Voor kinderen is dit ook het moment om een lekkere Colacao (cacaopoeder met melk) te drinken en een bocadillo te eten. Diegene die gezond willen doen nemen in plaats van al het zoet gewoon wat stukjes fruit, een mueslireep of noten als tussendoortje.

Kinderen genieten van hun merienda het meest bij een granja; dat zijn ouderwetse winkels gespecialiseerd in zuivel producten waar je nu lekkernijen zoals chocolate con churros (gefrituurde reepjes deeg met chocola), melindros (lange vingers), magdalenes (soort muffins), arroz con leche (rijstpudding), mel i mató (honing met kaas) of flan con nata (vla met slagroom) kunt nuttigen. Een andere optie als je niet thuis bent of als je met vrienden rond deze tijd hebt afgesproken, is om van een snack bij de bar te gaan genieten.

5. La Cena: Het Avondeten

Het avondeten valt voor Nederlandse begrippen wel heel erg laat: pas rond 21:00 of 21:30 beginnen Spanjaarden aan het avondeten. In het weekend en in de zomer gebeurt ook met regelmaat dat men pas na 22:00 uur gaat eten. Het avondeten heet ‘sopar’ in het Catalaans en ‘cena’ in het Spaans. Deze is vaak wel lichter dan de lunch (tenzij je uiteten gaat natuurlijk), met als hoofdgerecht vlees of vis, en nog wat groenten of een salade erbij. Andere opties zijn het eten van een omelet of een goed gevulde soep met stokbrood erbij. Als dessert neem je een stukje fruit van het seizoen.

Eten Buitenshuis

Buiten de deur eten is voor Spanjaarden heel normaal. Eten of een diner organiseren in Spanje is een belangrijke gebeurtenis waar de Spanjaarden veel tijd aan besteden. Ga je bij een restaurant uit eten in Spanje, hou dan rekening met de openingstijden van de keuken. Tijdens lunchtijd zijn ze meestal tussen 14:00 en 16:30 uur open en ’s avonds van 21:00 uur tot middernacht.

De maaltijden in Spanje zijn vaak erg uitgebreid, met voorgerecht (primero of entrantes), hoofdgerecht (segundo of plato principal) en een nagerecht (postre). ‘Pan, vino y sobremesa’ (brood, wijn en natafelen): de drie horen erbij in de Spaanse eetcultuur. Het is heel normaal om brood bij je maaltijd te eten en wijn te drinken, ook tijdens de lunch. Daarnaast houdt men niet in Spanje om snel even een hap te eten en meteen te vertrekken. Lang natafelen is dus aan de orde van de dag, en ook bij de meeste restaurants zullen ze daar geen probleem van maken.

Fooi geven bij een restaurant in Spanje is niet verplicht en wordt voornamelijk gedaan wanneer je echt tevreden bent over de kwaliteit van het eten en de service.

Tapas: Meer dan Alleen een Snack

Wat doe je als je honger krijgt en het is eigenlijk te vroeg voor de avondmaaltijd? Dan doe je net als de Spanjaarden en neemt een merienda of tussendoortje. Je gaat bijvoorbeeld naar de bakker en koopt wat croissants of neemt plaats bij een bar en bestelt een aantal tapas.

Spaanse Eetgewoonten: Tijden en Gebruiken

De etenstijden zijn in Spanje doorgaans op momenten waar wij vreemd van opkijken. Dat heeft verschillende redenen. Ten eerste een praktische reden: de middagmaaltijd vindt plaats op het moment dat de zon het felste is. Zeker in de zomer is het fijn dat je op de warmste uren niet hoeft te werken, maar een lange middagpauze kunt nemen. Bij fysieke banen en kleinere bedrijven zie je vaak dat de middagpauze twee tot soms wel drie uur duurt. Zo ontwijk je de hittepiek.

Door zo’n lange middagpauze werk je uiteraard ‘s avonds langer door. Bijna alle winkels sluiten op z’n vroegst rond 20.00 uur en regelmatig later. Hierdoor eten mensen ‘s avonds ook automatisch later. Je moet natuurlijk eerst nog naar huis, misschien nog een boodschap doen, en pas daarna is het tijd voor het avondeten!

De tweede reden dat vooral de lunch en het avondeten zo laat op de dag vallen, is historisch. Vroeger viel Spanje in de tijdzone van het Verenigd Koninkrijk, één uurtje verschil met de rest van Europa dus. In 1939 kwam er in Spanje dictator Francisco Franco aan de macht, die goed bevriend was met Hitler en Mussolini. Om de band met Hitler aan te halen, paste Franco de tijdzone van Spanje aan naar de Duitse tijd. Hiermee werd de ‘normale’ lunchtijd van 13.00 uur opeens 14.00 uur, en werkte men ‘s avonds opeens niet meer tot 19.00 uur, maar tot 20.00 uur!

Het Spaanse ritme wijkt nogal af van wat wij gewend zijn. Als wij willen eten zijn de restaurants vaak dicht en bieden alleen tapas uitkomst. Om ten volle te genieten van je verblijf in Spanje raden we je echter aan om je aan te passen aan Spaanse tijden. Veel gezelliger en praktischer.

De Spaanse Siësta

De beroemde siësta bestaat echt. Het begon vroeger als een middagdutje voor landarbeiders, die na de lunch rust namen om alles te verteren alvorens weer terug te keren naar hun werk op het veld. Hoewel een siësta niet per sé een dutje is, gaan winkels en bedrijven vaak twee uur dicht, zodat iedereen even naar huis kan om met de familie te eten.

Drinken in Spanje

Als je om 9.00 uur ‘s ochtends door Valencia loopt, kun je regelmatig al biertjes of een glas wijn op tafel zien staan. Bizar vroeg voor onze gewoonte, maar heel normaal voor de Spanjaarden. Het is niet zo dat ze dan gelijk een alcoholmarathon houden, maar een biertje of wijntje bij de almuerzo ‘s ochtends is toch lekker. Ook kijken de Spanjaarden niet heel vreemd op van alcohol tijdens de lunch op een werkdag, zolang je maar drinkt met mate. Zelfs de bar van de universiteit serveert alcohol!

Een belangrijk element van de Spaanse drinkcultuur is dat je praktisch nooit alleen een drankje doet. Wat nootjes of olijven krijg je vaak automatisch bij een biertje, maar de Spanjaarden bestellen ook graag een tapa erbij. Zo komt de alcohol wat minder hard binnen dan op een lege maag.

Gedragsregels voor Vakantiegangers

Spanje is één van de meest populaire reisbestemmingen onder Nederlanders. Dit betekent dat de Spanjaarden goed voorbereid zijn op bezoekers. Toch zijn er ook hier enkele do's en dont’s waar u als vakantieganger in Spanje in het algemeen rekening mee moet houden. Hoe landelijker de regio, hoe belangrijker deze gedragsregels worden, omdat de tradities en de typisch Spaanse manier van leven hier nog in ere worden gehouden. Maar zelfs in de bekende vakantieplaatsen in Spanje kunt u met deze tips voorkomen dat u in onnodige valkuilen terechtkomt.

De Begroeting

In Spanje is een handdruk de normale vorm van begroeting. Vermijd daarbij echter het schudden van de hand - de Spaanse handdruk bestaat daadwerkelijk alleen uit een handdruk. De klassieke aanspreekvorm is "Señor" voor mannen en "Señora" voor vrouwen. Jongere vrouwen kunt u ook aanspreken met "Señorita", wat ongeveer hetzelfde is als het verouderde Nederlandse "juffrouw". Onder vrienden begroeten Spanjaarden elkaar meestal met omhelzingen en een kus op de wang. Als begroeting kunt u met een gerust hart "Hola" - "Hallo" in het Spaans - zeggen. "Hasta Luego" betekent daarentegen "doei" of "tot snel".

Regionale Identiteit

Afhankelijk van de regio kan het zo zijn dat Spanjaarden zichzelf helemaal niet als Spanjaarden beschouwen. Vooral in Catalonië moet u dus voorzichtig zijn als u iemand een Spanjaard noemt. Velen zien zichzelf als Catalanen. Dit geldt ook voor het Baskenland, en zelfs in het zuiden van Andalusië bestaat deze regionale trots. Wees u dus altijd bewust van het bijzondere karakter van deze regionale identiteiten wanneer u enthousiast spreekt over het geweldige Spanje en de aardige Spanjaarden.

Gespreksonderwerpen

Sommige gespreksonderwerpen kunt u in Spanje maar beter niet bespreken, tenzij u uw gesprekspartner goed kent. Zo speelt bijvoorbeeld het katholieke geloof voor veel Spanjaarden een belangrijke rol. Vooral plattelandsregio's zijn in dit opzicht vaak wat conservatiever. Vermijd hier dus opmerkingen over religie of de paus. Hetzelfde geldt voor het bekende Spaanse stierenvechten.

De Spaanse Dresscode

Met name in kerken en kathedralen geldt een dresscode, waaraan u zich dient te houden: u moet bijvoorbeeld uw schouders en benen bedekken. Daarentegen is topless zwemmen op veel stranden niet alleen toegestaan, maar ook zeer gebruikelijk. Niemand zal zich aan uw typische vakantiekleding ergeren, vooral niet in de toeristische trekpleisters. Korte broeken daarentegen zijn bij de Spanjaarden zelf niet erg populair, omdat ze als onverzorgd worden beschouwd. Spanjaarden hebben doorgaans een elegante, modieuze kledingstijl.

Betalen en Fooi

In Spanje is het gebruikelijk om samen te betalen in restaurants of bars. De rekening wordt meestal op een dienblad, bord of in een mandje gebracht, waarop u ook het geld plaatst. Als er meerdere personen zijn, betaalt iedereen zijn deel in plaats van dat iedereen voor zichzelf betaalt. Als het om fooien gaat, wordt het iets ingewikkelder. Of dit wordt verwacht hangt af van de branche, de regio en uiteindelijk van de individuele situatie. Fooien geven is over het algemeen minder gebruikelijk dan in Nederland. Meestal kunt u echter gerust 10 tot 15 procent fooi geven.

De Taalkwestie

In principe kunt u in de meeste toeristische gebieden prima uit de voeten met Engels. Maar hoe landelijker de omgeving, hoe lastiger dit kan zijn. Bovendien waarderen Spanjaarden het meestal als een toerist moeite doet en hun taal spreekt. Met een beetje Spaans kunt u dus heel gemakkelijk punten scoren bij de hartelijke Spanjaarden. Als u weinig kennis van de taal hebt en de verkeerde intonatie gebruikt, ligt er echter een hele reeks nieuwe valkuilen op de loer. U moet zich hierdoor echter niet laten afschrikken, want de Spanjaarden zullen dit meestal met humor opvatten en zelfs waarderen.

Gesprekken, Gebaren en Gezichtsuitdrukkingen

U kent waarschijnlijk het beeld van de luidruchtige, temperamentvolle Spanjaard. Dat is ook niet verwonderlijk: de gesprekken zijn vaak luidruchtig en vooral energiek. Daarbij wordt ook veel gebruik gemaakt van gebaren en gezichtsuitdrukkingen. Uitbundigheid en ogenschijnlijk wilde of doordringende blikken zijn meestal compleet normaal - laat u dus niet misleiden! Ook onderbrekingen kunt u met een korreltje zout nemen. Rustig en kalm spreken, en vaak zelfs de ander laten uitpraten, zijn hier, in tegenstelling tot andere landen, geen blijk van goede manieren.

Een Marktbezoek en in de Rij Staan

Op een markt in Spanje is zelfbediening, bijvoorbeeld aan de fruitkraam, niet gebruikelijk. Vermijd het om de producten zelf aan te raken. Onderhandelen en afdingen is daarentegen heel gebruikelijk. Hoewel dit niet wordt verwacht van toeristen, zijn veel marktkramers blij als u het probeert. Voor velen is het onderhandelen een soort spel. Dit geldt echter niet voor het wachten in de rij. Hier zijn de Spanjaarden vaak georganiseerder dan de rest van de Europeanen: wachten in de rij en de vaste plek in die rij zijn een zeer serieuze zaak.

Spaanse Uitnodigingen en Stiptheid

Als u door Spanjaarden wordt uitgenodigd, is dat meestal voor een ontmoeting in een restaurant of bar. Uitnodigingen bij hen thuis zijn meestal de uitzondering. Het is belangrijk dat u rekening houdt met de gebruikelijke stiptheid in Spanje. Stiptheid in Spanje kan gemakkelijk een half uur vertraging betekenen - dit is heel normaal en deel van de cultuur, anders dan bij ons. Dit betekent echter niet dat u daadwerkelijk te laat moet komen.

labels:

Zie ook: