Hoe heurt het eigenlijk? Niet met je ellebogen op tafel of praten met volle mond. Deze basis’regels’ kennen we allemaal wel uit de culinaire etiquette. Toch staan er ook handreikingen in waar we wel degelijk wat aan hebben. Rond feestelijke dagen of gebeurtenissen zoeken mensen soms toch nog even naar de juiste volgorde. Op welke manier hoor ik mijn mes en vork neer te leggen om te laten zien dat ik klaar ben met eten, hoe hoor ik mijn servet neer te leggen of wanneer hoor ik een vrouw voor te laten gaan?

In de volksmond worden dit ook wel ‘goede manieren’ genoemd. Binnen de horeca vertalen we deze goede manieren naar het begrip: etiquette. Volgens het woordenboek ‘de kunst van de welgemanierdheid’, oftewel net even iets meer doen dan strikt noodzakelijk is. De toef slagroom op je warme chocolademelk of de scheut jus op de hutspot met worst. Nét dat beetje extra waar je onverwacht mee uit de hoek komt.

Basisregels en Omgangsvormen

Begrijp jij het belang van een stevige handdruk? Het hanteren van etiquette regels is niet enkel van belang binnen de horeca. Ook in het openbaar, op je werk en onderweg zijn er veel kleine geschreven én ongeschreven regels. Val op en doe het anders dan de rest! Gastvrijheid staat in het teken van de verwachtingen van de gast waarbij het personeel het visitekaartje is. Het correct indekken van een tafel, het hanteren van tafelmanieren en het bieden van een perfecte service. Op veel manieren maak jij indruk op je gasten!

Toch praten we er eigenlijk nooit over. “Alstublieft en Dankuwel” is voor de meeste Britten een gegeven … van jongs af aan is het ze ingeprent om beleefd te zijn. In Japan en China is het slurpen van je eten een van de hoogste vormen van lof, en als je je bord leeg eet in de Filippijnen of Noord-Afrika, geeft je gastheer juist meer! Etiquette is in elk land anders.

Kleine Regels met Grote Impact

Voordat we stappen zetten richting het ‘etiquette proof’ doorlopen van een acht gangen diner houden we het eenvoudig. Er zijn een aantal kleine regels die in het dagelijks leven een grote bijdrage leveren aan het hanteren van de etiquette regels. Pak het slim aan en begin klein!

  • Gebeld worden aan tafel? Voor de mobile addicts onder ons: je telefoon hoort niet op tafel. Weg ermee!
  • Vraagt een tafelgenoot naar het zout? Wijzen is een grote no go.
  • Toch even voor de zekerheid: praten doe je alleen met een lege mond. Als goed is, is dit er van kleins af aan al ingestampt.
  • Kom nooit aan met lege handen wanneer je ergens bent uitgenodigd.
  • Op een roltrap ga je altijd rechts staan zodat links mensen met haast kunnen passeren.

Jezelf betrapt op een regel waarbij je je van geen kwaad bewust was? Vanaf nu weet je beter!

Bestek Etiquette: Meer dan Alleen Gebruiksvoorwerpen

Je bestek zegt meer dan je misschien zelf weet. Als ik vroeger als ik klaar was met eten mijn mes en vork niet met de handvatten bij elkaar op mijn bord legde kreeg ik op mijn kop van mijn moeder. Niet omdat ik een ondankbare eter zou zijn, maar omdat het vervelend is met het bestek oppakken als je de tafel afruimt. Zeker als ik meer dan twee borden af te ruimen heb of als een bord niet is leeggegeten. Als kind vond ik dat natuurlijk stom. Nu ik volwassen (ahum) ben snap ik helemaal wat mijn moeder bedoelde, want ik heb er zelf ook een hekel aan om gebruikt bestek op een vies bord bijeen te pakken bij het afruimen.

Wat ik als kind zijnde niet wist is dat de manier waarop je je bestek neerlegt ook verteld hoe ver je bent met eten,of je meer lust, of je uitgegeten bent en wat je van de maaltijd vond. Inmiddels ben ik iets groter en een heel klein beetje wijzer en ik probeer er dus altijd voor te zorgen dat mijn bestek het juiste verhaal vertelt als ik buiten de deur eet. Dit doe ik in een restaurant en dit doe ik als ik ergens te gast ben.

  • Even pauze: In dit geval hoef je niet perse je bestek op je bord te leggen. Je mag de punt van je mes en de tanden van je vork ook op de rand van je bord leggen. Het is niet netjes om je reeds gebruikte bestek op tafel te leggen.
  • Mag ik nog: Soms zie je dat mensen wanneer ze een tweede ronde zouden willen opscheppen of opgeschept zouden willen krijgen hun bestek naast hun bord leggen zoals het lag vóór ze aan de maaltijd begonnen. Gebruikt bestek hoor je niet op tafel te leggen, dus doe dit niet.
  • Ik ben uitgegeten: Je mes en vork met de handvatten bijeen op je bord gelegd geeft aan dat je bent uitgegeten (voor de betreffende gang). Leg de handvatten naar onder als je niets bijzonders te vertellen hebt over de maaltijd.
  • Ik ben uitgegeten en het was heerlijk; De handvatten van je mes en vork bijeen en op 9 uur óf op 3 uur op je bord laat weten dat de maaltijd voortreffelijk heeft gesmaakt.
  • Ik ben uitgegeten en vond het niet lekker; Heel vervelend dat de maaltijd niet heeft gesmaakt. Als je te gast bent bij iemand thuis zul je het bestek misschien niet zo snel zo neerleggen. Je wilt immers een dankbare gast zijn en kunt er voor kiezen om een kleinere portie op te scheppen om voor de vorm enkele happen te nemen.

Je kunt je verontschuldigen met de mededeling dat je geen grote honger hebt. Krijg je een gevuld bord voorgeschoteld en heb je zelf dus geen invloed op de hoeveelheid eten op je bord? Je hoeft je bord niet leeg te eten wanneer je niet zelf opschept. In een restaurant ben je een goede gast als je het netjes meldt dat de maaltijd niet zo goed smaakt als verwacht en de keuken de kans geeft het op te lossen. Wordt hier niets mee gedaan kun je het bestek in deze positie leggen. Dreig nooit met het plaatsen van een slechte recensie.

Zo zie je maar. De manier waarop je tijdens of na het eten je bestek op je bord legt zegt een stuk meer dan je misschien denkt of weet. Doe jij het altijd netjes en zoals het hoort, of ga je door dit artikel je tafelmanieren een stukje oppoetsen?

Specifieke Situaties en Vragen

Hieronder enkele specifieke vragen en antwoorden over etiquette:

  1. Afvallen en uit eten: Bij afvallen gaat het er niet zozeer om wát u eet, alswel hoevéél u eet. U kunt dus gerust van heerlijke maaltijden genieten bij vrienden thuis of in restaurants, zolang u het rustig aan doet. Het is absoluut ongepast om naar vrienden uw eigen eten mee te nemen.
  2. Tafelschikking: Een goede gastheer/vrouw heeft van tevoren nagedacht over de tafelschikking. Tenzij u geplaatst bent naast uw ex wiens aanblik u walging inboezemt, of naast een bekende met wie u gebrouilleerd bent, mag u niet protesteren tegen de tafelschikking. En zomaar ergens anders gaan zitten mag al helemaal niet.
  3. Amuse: Een amuse is een mini-hapje vooraf, bedoeld om de smaakpapillen te amuseren, terwijl men wacht op het serieuze eten. Men werkt het in één hap naar binnen.
  4. Naar de WC tijdens het eten: Er is geen goed moment voor, omdat het eenvoudigweg niet correct is om tijdens het eten naar de wc te gaan. Mensen die een diner van enige omvang tegemoet zien, horen van tevoren te bedenken dat ze voor een uur of anderhalf, twee vastzitten. Zij moeten preventieve maatregelen nemen en van tevoren naar de wc gaan.
  5. Wijn proeven: Het ritueel van wijn proeven is niet bedoeld om tot een algemeen oordeel over de wijn te komen (is ie lekker of niet?) maar om te controleren over er sprake is van ‘kurk’.
  6. Bediening in groot gezelschap: Ook als er toevallig iets minder bedienend personeel is, moet u toch wachten tot de rest van het gezelschap van soep is voorzien. Meteen aanvallen, terwijl de anderen nog niets hebben, maakt een gulzige, onbeheerste indruk.
  7. Vingerkommetje: Het vingerkommetje mag zeker meerdere keren worden gebruikt. Ik raad echter spaarzaam gebruik aan, want je moet elke keer weer je vingers drogen aan het bijgeleverde vingerdoekje en dat raakt al snel doorweekt.
  8. Wijnkeuze: Als een gast in een restaurant om een lekkere chardonnay vraagt bij z’n biefstuk, zal de ober geen krimp geven, en die onverwijld serveren.
  9. Salade als bijgerecht: De salade is een bijgerecht. U mag ermee doen wat u wilt. U mag er iets vanaf prikken met uw vork. U mag het met uw mes en vork snijden, terwijl u er een beetje scheef voorzit.
  10. Pasta en rijst eten: Rijst eet je met mes en vork. Spaghetti mag met mes en vork of met lepel en vork.
  11. Delen van maaltijden: Van elkaars bord eten kan alleen à deux onder romantische omstandigheden. Inderdaad, als mensen elkaars speeksel tot zich nemen bij het zoenen, staat niets hen in de weg om hapjes van elkaars bord of van elkaars vork te nemen. Maar het is privégedrag.
  12. Helpen met afruimen: Een etentje is bedoeld voor het plezier van de gasten. Het is niet aardig om een gast te onttrekken aan de gemeenschappelijke conversatie voor kook- en afwastaken. Het enige waar gasten wél mee horen te helpen is de tafel afruimen, gebruikte borden doorgeven bijvoorbeeld, om ruimte te maken voor een volgend gerecht of voor het dessert.
  13. Kip eten: Bij informelere etentjes met vrienden wordt het oogluikend toegestaan, als tenminste eerst het makkelijk toegankelijke vlees met mes en vork verwijderd is.
  14. Televisie tijdens etentjes: Vraag aan uw vrienden of de tv uit mag. Wie dan naar de tv gaat kijken, geeft de voorkeur aan voorgekookt massa-amusement boven wat vrienden aan interessante conversatie in de werkelijkheid te bieden hebben. Dat is dus tamelijk beledigend.
  15. Servetten: Servetten horen in geen geval over de borst worden gespreid of in halzen gestopt of anderszins aan kleren bevestigd. Servetten liggen op schoten. Zowel op heren- als op damesschoten.

Over het Algemeen Vermijden

Over het algemeen hebben de waarschuwingen betreffende dingen, die men onder alle omstandigheden dient te vermijden de overhand en daarom willen wij ons daarmede het eerste bezig houden. Zij, die gesteld zijn op goede vormen en manieren (en dit geldt óók voor dagelijksch gebruik in den huiselijken kring!) moeten niet:

  • Leunen, noch over de tafel hangen.
  • Niet eten met de ellebogen op de tafel geplant.
  • Niet met open mond eten.
  • Niet smakken, niet slurpen, niet morsen.
  • Nimmer met de vingers de spijzen aanraken.
  • Niet praten met eten in den mond.
  • Niet drinken met eten in den mond.
  • Geen eten - ook geen kruimels - uit den mond laten vallen.
  • Geen groote happen nemen noch de mond haastiglijk vol proppen.
  • Nimmer aardappelen met het mes snijden.
  • Niet spelen met het dessertzilver, dat boven aan het bord ligt.
  • Noch de steel van het wijnglas tusschen de vingers laten draaien.
  • Noch pilletjes draaien van broodkruimels.
  • Onder het praten niet gesticuleeren met vork, mes of lepel in de hand.
  • En ten slotte: niet prakken! d.w.z. eten fijndrukken met de vork, de verkregen substantie omroeren en nog eens omroeren en ten slotte naar den mond brengen; ook stapele men z'n bord niet torenhoog op.

Alvorens den mond aan glas of kopje te zetten vege men met het servet de lippen af. Bij het plaats nemen zorge men ervoor niet te ver van den tafelrand te gaan zitten. Het servet wordt open gevouwen doch niet heelemaal, het blijft als een lange, smalle driedubbelige reep over de knieën liggen. noch in het vest gestoken of in de halsopening van de japon.

Correcte Manieren van Vasthouden

Het mes wordt in bovenhandschen greep vastgehouden precies zooals men een trapleuning of het handvat van een fietsstuur vasthoudt. Nooit met een opgeheven pink en nimmer zooals men een schrijfpen hanteert. Dit zijn dwaze uitvindingen van lieden, die het graag erg mooi willen doen, maar die volstrekt niet weten hoe het eigenlijk hoort. Men houdt het mes in de rechter en de vork in de linkerhand.

Bij het verorberen van een ragoutachtige (brijachtige) spijs, zooals roereieren, hâché met puree, poulet met rijst e.d. (ook erwten en boonen!) die zonder mes alleen met een vork worden gegeten, houde men de vork in de rechterhand (en een stukje brood voor het optasten in de linkerhand) en hanteere de vork als lepel, d.w.z. De lepel wordt vastgehouden zooals men een schrijfpen vasthoudt.

Aanbeveling verdient het den soeplepel niet heelemaal vol te scheppen, teneinde morsen te voorkomen. Een soepbord mag even schuin gehouden worden voor het laatste restje mits - men het gedeelte van den rand dat het dichtst bij den etenden persoon is heel even optilt en niet het buitengedeelte van den rand. Het getuigt van zeer slechte tafelmanieren om van een hoog opgetasten lepel of vork beetje bij beetje af te happen. Terwijl men het hapje kauwt wordt langzaam op het bord het volgende hapje gereed gemaakt, zoodat het nuttigen van een bordvol rustig achter elkaar kan geschieden.

Vindt men naast het bord alleen een vork voor de visch (bij een gastvrouw b.v. Verder dan het polsgewricht mag de arm niet op de tafel rusten. Vingerkommen dienen om er de toppen van de vingers in te steken (niet de geheele hand!) na het schillen van fruit e.d. Het afvegen van vingers, waaraan vruchtensap kleeft aan het servet is onbehoorlijk. ten van gestoofde vruchten, - compôte - op den lepel deponeert. Nimmer worden deze op het bord gespuwd. Pitten van rauw klein fruit (kersen) worden in de tot een kokertje gevormde hand gedeponeerd en op het bord gelegd. Bij het verwijderen van vruchtenpitten op den lepel is het beleefd de linkerhand voor den mond te houden. Dit vestigt echter o.i.

Omgang met Gerechten

Wanneer de gerechten worden rondgediend legge men na zich bediend te hebben de vork en lepel weer netjes op den schotel d.w.z. zoo dat zij er niet gemakkelijk afvallen en zoo dat zij ook niet in de saus glijden, hetgeen voor een volgenden gast buitengewoon onaangenaam is. Wenscht men van een gerecht niet te gebruiken dan heeft men slechts zacht - neen dank U - te zeggen. Het is volkomen correct om in zoo'n geval b.v. te zeggen: - géén kip meer, dank U - alleen nog wat compôte - of indien men van alles nog wat wil: - ja alsjeblieft.

Wenscht men van een gerecht nogmaals te gebruiken dan legge men na het leegeten van het bord vork en mes gekruist neer: de vork met de tanden naar beneden. Bij het opstaan van tafel evenals bij het zittengaan schuive men den stoel onhoorbaar weg. Zij die vaak in (goedkoope) restaurants eten hebben de gewoonte het eetgerei met het servet af te vegen. Het behoeft nauwelijks betoog, dat dit aan tafel van een gastvrouw hoogst onbehoorlijk is. glas gedronken wordt. Wanneer men klaar is schuive men nimmer het bord van zich af (mededeelingen als: ik ben zat - ik kan niet meer e.d.

Etiquette voor Kinderen

Boven omschreven tafelmanieren gelden in hoofdzaak ook voor kinderen, die buiten en behalve het opgesomde moeten leeren zwijgen wanneer ouderen aan het woord zijn. Aanbeveling verdient het de kinderen tijdens den dagelijkschen maaltijd te laten praten en vertellen. Men leere het kind als het aan tafel iets te vragen heeft terwijl er gasten zijn, vork en mes neer te leggen, op te houden met eten en de moeder vragend aan te zien ten teeken dat er iets is. Zij, die het eerste bediend zijn wachten tot de gastvrouw gaat eten met toe te tasten. Tenzij dat deze zegt: niet op mij wachten hoor!

Specifieke Voedingsmiddelen

Artisjokken worden per halve of vierde op het bord gelegd (indien klein van formaat soms een heele). Een artisjok bestaat uit een zachte schijf, waarin dakpansgewijze harde groene bladeren steken. Heeft men zoo'n halve artisjok op het bord met een beetje saus er naast, dan trekke men een voor een de harde oneetbare bladeren er uit met de rechterhand, doope het zachte glazige uiteinde in de saus en zuige het zachte deel er af. Aan een zoo'n groot blad is dus bijna niets eetbaars. wijze van het zachte eetbare uiteinde ontdaan, dan houdt men de kern of een deel van de kern over. Men hapt er een flink stuk af en legt het uiteinde op het bord.

Aardbeien worden met vork en lepel gegeten of alleen met de vork. Appelen en peren worden met de linkerhand aangevat, waarna men ze met de rechterhand, die het fruitmes hanteert in vier partjes snijdt. Nadat men het fruitvorkje in het vruchtvleesch heeft gestoken schilt men het partje, dat men van het bord omhoog heft. Bananen worden met de linkerhand aangevat; met de rechterhand, die het fruitmesje houdt maakt men aan een der uiteinden een inkeping, waarna de schil in reepen wordt afgepeld. Sinaasappelen kan men afschillen en vervolgens in partjes breken, die men dan met vork en mesje nuttigt na ze in tweeën te hebben gesneden.

Bouillon in koppen wordt gelepeld zoolang deze zeer heet is. Broodjes: Voor soepbroodjes aan een diner heeft men veelal een apart klein bordje of schoteltje. Het broodje wordt met de vingers gebroken. Men houdt - als er sprake is van boter - een stukje brood in de linkerhand en botert dat met het mes, dat in de rechterhand wordt gehouden. Broodjes geroosterd en belegd met kaas, hard ei, ansjovis e.d. Cream crackers of toast bij oesters geserveerd, worden op het kleine bordje gelegd of naast het groote bord op het tafellaken.

Doperwten worden als ze groot en melig zijn aan de vork geprikt, als ze klein zijn met de vork (met de tanden van de vork naar boven) gelepeld. Kievitseieren worden hard gekookt opgediend (d.w.z. zalfachtig) meestal op een bedje van sterkers. Een kievitsei wordt gewoon met de vingers gepeld. Vervolgens plaatst men het gepelde ei met de punt naar boven op de palm van de linkerhand en drukt het (van boven naar beneden) plat met de palm (niet met de vingers!) van de rechterhand. Van het platgedrukte ei wordt vervolgens het puntje afgesneden waarna men het (steeds met de vingers) in zout doopt, dat men op den rand van het bord heeft geschept, waarna men het ei in enkele hapjes verorbert.

Kreeft wordt met vischvork en mes gegeten. Voor het tevoorschijn brengen van het vleesch uit de scharen bezigt men een kreeftenvorkje: een staafje, dat aan het uiteinde in twee heel kleine tandjes uitloopt. Olijven worden nooit met een vork gegeten, doch aan een scherp gepunt dun houtje geprikt (genre tandenstoker) en daarvan af gegeten. Salade wordt niet fijn gesneden op het bord. Een maal doorsnijden is voldoende. Spaghetti wordt om de vork gedraaid met de linkerhand, na in de saus te zijn gedoopt, met het mes aangedrukt en snel naar den mond gebracht.

Internationale Etiquette Tips

Hier volgen een paar tips om ervoor te zorgen dat je indruk maakt op je gastheer of gastvrouw, zodat je je waardering kunt uiten voor de genoten gastvrijheid:

  • Als je bloemen meeneemt, zorg er dan voor dat ze niet geel zijn.
  • “Tweede rondes” eten toont waardering voor de maaltijd - kleine porties dus!
  • Lege glazen worden altijd bijgevuld.
  • Wacht niet om plaats te nemen in een restaurant, kies je eigen stoel.
  • Broodjes moeten met de hand uit elkaar worden gehaald.
  • Commons toasts zijn ‘Zum Wohl’ met wijn en ‘Prost’ met bier.
  • Fooien: optioneel, maar het is gebruikelijk om de rekening naar boven af te ronden of 10% op te tellen.
  • Voor een formeel diner heeft u 15 minuten speelruimte op de aankomsttijd en bij feesten of grotere bijeenkomsten maximaal een uur.
  • Vraag niet om zout en peper als ze niet op tafel staan - dat is een belediging voor de chef.
  • Tijdens het eten wordt de servet links van het bord gehouden.
  • Diner wordt vaak laat gegeten.
  • Dip nooit brood in uw soep, dat wordt als onbeleefd beschouwd.
  • Verspil geen voedsel, het is beter om voedsel te weigeren dan het op uw bord te laten liggen.

labels:

Zie ook: