De herfst is de perfecte tijd om te genieten van tamme kastanjes. Mijn ouderlijk huis, waar mijn moestuin ook ligt, is gelegen in het bos en dat betekent dus dat er veel bomen staan. Je vindt hier zomereiken en wilde kastanjebomen, maar de tamme kastanjebomen overheersen in de tuin. We noemen ze tam om ze te onderscheiden van de paardenkastanje.

De eetbare tamme kastanjes zitten als een groepje (typisch 3, maar soms 2 of 4) samen in een zachte bolster met veel scherpe stekels. De niet eetbare paardenkastanje zit meestal alleen, en soms met z’n tweeën, in een harde bolster met veel minder en ook kortere stijve stekels. De tamme kastanjeboom is hier ingevoerd door de Romeinen. En de tamme kastanjes uit het Middellandse Zeegebied zijn vaak wat groter en ook minder bitter dan de kastanjes die in ons klimaat groeien.

Als we ze zelf zoeken dan zijn er dan ook veel onrijpe of kleine kastanjes bij. De grotere kastanjes zijn jammer genoeg vaak in de minderheid. In het Kastanjedal in Beek staat overigens een tamme kastanje waarvan wordt gezegd dat het de dikste boom van Nederland is. De boom is hol en als je ondeugend bent kan je erin door over het hekje te stappen. En hij staat er al eeuwenlang. Dat is goed nieuws.

Heb je een tamme kastanjeboom ontdekt, dan staat hij er vele jaren later in principe nog. In oktober en november hangt de hoeveelheid af van hoeveel goede exemplaren we hebben gevonden. In december en januari in (natuur)winkels te koop. Tamme kastanjes zijn bosvruchten, een natuurproduct. Van de kastanjes in de schil tot de kastanjes bijna op je bord kan wel tot een derde van de kastanjes waar je mee bent begonnen afvallen.

Zachte exemplaren vallen sowieso af. Altijd eerst de watertest doen, ook bij gekochte kastanjes zitten slechte exemplaren. Doe de kastanjes in een hoge kom of pan gevuld met water. Alleen de kastanjes die naar de bodem zinken gebruiken. De rest weggooien. Ook kastanjes die al open zijn of rare plekken hebben weggooien. Was de goede kastanjes schoon en dep ze droog.

Na het poffen of koken worden de schillen en de wat bittere velletjes verwijderd. Exemplaren die dan aan de buitenkant zwarte plekken blijken te hebben alsnog weggooien. Daarna elke kastanje doormidden snijden. Zijn ze van binnen (gedeeltelijk) zwart: alweer weggooien.

Het Verschil Tussen Tamme en Wilde Kastanjes

Om er zeker van te zijn dat je de juiste kastanjes te pakken hebt, is het belangrijk om het verschil te weten tussen tamme en wilde kastanjes:

  • Tamme kastanje: Zit in een harig omhulsel, heeft een dunnere schil en een puntje. De smaak is zoet.
  • Wilde kastanje: Zit in een harde bolster met harde stekels, is ronder en niet eetbaar.

Tamme Kastanjes Bewaren

Tamme kastanjes zijn na het vallen van de boom maar een week goed. Als je ze geraapt hebt en je hebt die dag geen tijd om de kastanjes te verwerken, doe ze dan in een papieren zak en leg ze in de koelkast. Hierdoor zorg je ervoor dat je de houdbaarheid van de kastanjes zeker met een paar dagen verlengt.

Voorbereiding

Voordat je begint met koken, zijn er een paar belangrijke stappen:

  1. Selecteer de juiste kastanjes: Kies stevige kastanjes met een glanzende schil. Vermijd kastanjes met gaatjes of zachte plekken.
  2. Schoonmaken: Spoel de kastanjes af onder water en dep ze droog.
  3. Inkerven: Maak met een scherp mes een kruis in de schil van elke kastanje. Dit voorkomt dat ze ontploffen tijdens het koken. Het handigste is om de platte kant neer te leggen en daarna een kruis te zetten op de bovenkant.

Tamme Kastanjes Koken: De Basis

Zelf tamme kastanjes koken is een eenvoudige manier om deze herfstlekkernij klaar te maken. Naast het poffen is kastanjes koken een van de makkelijkste methoden om ervoor te zorgen dat ze heerlijk zacht, zoet en perfect van textuur zijn. Zo kun je ze toevoegen aan diverse herfstgerechten als smaakmaker, of je kunt gekookte kastanjes perfect eten als gezond hapje of tussendoortje.

Hier zijn de stappen om kastanjes te koken:

  1. Breng een pan met water aan de kook. Het is niet noodzakelijk om zout toe te voegen aan het kookwater als je kastanjes kookt. Kastanjes kunnen zowel met als zonder zout gekookt worden, afhankelijk van je voorkeur. Het toevoegen van zout kan wel extra smaak geven.
  2. Doe de ingekerfde kastanjes in het kokende water.
  3. Kook de kastanjes 10-30 minuten, afhankelijk van de grootte en je gewenste textuur.
  4. Giet de kastanjes af en laat ze iets afkoelen voordat je ze pelt.

Hoe Lang Moet Je Kastanjes Koken?

De kooktijd hangt af van wat je met de kastanjes wilt doen:

  • Als snack: Kook ze 10-15 minuten.
  • Voor puree, soep of desserts: Kook ze 20-30 minuten.

Tamme Kastanjes Pellen

Het pellen van kastanjes kan lastig zijn, maar hier zijn enkele tips om het makkelijker te maken:

  • Pel de kastanjes terwijl ze nog warm zijn.
  • Gebruik een scherp mesje om de schil en het binnenste velletje te verwijderen.
  • Als het moeilijk gaat, stoom de kastanjes een paar minuten boven kokend water.

Tamme Kastanjes Poffen

Je kunt veel dingen doen met tamme kastanjes, maar de meestgebuikte methode is toch wel het poffen. Vroeger deed mijn vader dit in de openhaard. Dan wachtten tot er een knal kwam en daarna konden we ze lekker oppeuzelen. Ik moet zeggen dat ik dat nu een beetje saai vind en dus naar andere methoden ben gaan zoeken.

Kastanjes kan je poffen in een pan of in de oven. Grotere hoeveelheden pof ik in de oven. Verwarm de elektrische oven voor op 200°C. Tijdens het poffen verdampt er water. Waterdamp in gesloten ruimtes zorgt voor druk. De kastanjes poffen daardoor open. Spectaculair, maar wel wat ongecontroleerd en niet altijd blijft een herkenbare kastanje over.

Wat meer gecontroleerd is dat de waterdamp kan ontsnappen. Sommigen maken daarom een ”+” aan de bovenkant van de kastanje, bij het pluimpje. Dat is dan voor de mooiigheid, want een lange rechte snee op de platte of bolle kant is makkelijker en werkt net zo goed. Maak een snee of kruis in de kastanjes op de plek van je eigen voorkeur. Met een gekarteld schilmesje gaat dat het makkelijkst. Ook door het binnenste velletje snijden, dat laat dan straks makkelijker los.

Leg de kastanjes op een bakplaat en zet die in de oven voor 15 tot 20 minuten tot de kastanjes van binnen zacht zijn. (Haal er na 15 minuten eentje uit om dit te testen.) Roer de kastanjes tussentijds een keer om zodat ze gelijkmatig gaar worden. De kastanjes uit de oven in een handdoek vouwen. Even wat laten afkoelen zodat de oliën weer opgenomen kunnen worden door de kastanjes. Daarna lichte druk uitoefenen. Dit helpt om de schillen van de kastanjes los te laten komen.

Pel de kastanjes en verwijder dan ook het bittere schilletje, bijvoorbeeld met een scherp mesje. Gaat dat te moeilijk breng dan een laagje water aan de kook. Doe de kastanjes in een vergiet en na een paar minuten stomen gaan de vliesjes er wel gemakkelijk af. Direct serveren. Levert je zoektocht wat minder kastanjes op dan kan je ze poffen in de koekenpan. Eigenlijk moet dat een koekenpan zijn met gaten in de bodem, maar daar heb ik nog nooit een pan aan opgeofferd. De kastanjes weer insnijden met een mesje en bakken met een deksel op de pan op matig vuur voor ongeveer 20 minuten. Af en toe omroeren.

Methoden voor het Poffen van Kastanjes

  • In de oven: Verwarm de oven voor op 200°C. Maak een kruis in de kastanjes en rooster ze 20 minuten op een bakplaat.
  • In de pan: Verwarm een koekenpan op middelhoog vuur. Maak een kruis in de kastanjes en bak ze met een deksel op de pan, ongeveer 20 minuten, af en toe roeren.

Kastanjepuree Maken

Kastanjepuree maken kost minimaal een uur. Kastanjes zijn gaar na ongeveer 30 minuten koken. Dan zijn ze nog wel stevig. Voor puree kook je de kastanjes ongeveer 45 minuten. Tamme kastanjes zijn al rauw te eten. Het koken is vooral om ze zacht te laten worden. Maar eerst moeten de schillen en de bittere velletjes verwijderd worden. Dat kan door ze te poffen. Maar gepofte kastanjes hebben water verloren. De puree moet juist smeuïg zijn. Dat doen we dus anders: koken in twee stappen.

Maak een snee of kruis in de kastanjes op de plek van je eigen voorkeur. Breng water aan de kook in een pan met dikke bodem. Houdt het water zachtjes aan de kook en kook de kastanjes voor 10 minuten. De kastanjes moet helemaal onder water staan. De kastanjes afgieten - en het kookwater weggooien - en zodra ze hanteerbaar zijn qua temperatuur de schillen en de velletjes verwijderen. De kastanjes moeten nu nog ongeveer 35 minuten zachtjes koken en dat biedt de mogelijkheid om de smaak te beïnvloeden.

Kruidenbouillon toevoegen aan het water, dat geeft extra smaak. Geen eigengemaakte bouillon? Er is niet veel mis met een bouillonblokje: een klein beetje van zo’n sterk gekruid blokje gebruiken is genoeg. Het gaat om de kastanjesmaak. Breng opnieuw water aan de kook. Een stukje van een bouillonblokje toevoegen naar keuze (of niet) en even proeven dat het niet te sterk smaakt. Doe er de gepelde kastanjes bij en kook ze zachtjes voor nog eens 35 minuten. De kastanjes uit de pan halen (kookvocht bewaren!) en pureren met een staafmixer.

Een klontje ongezouten roomboter door de nog warme kastanjepuree roeren en dan net zoveel van het kookvocht toevoegen tot een puree van de gewenste dikte ontstaat. Eventueel met een snufje zout verder op smaak brengen. Een klassieke combinatie is kastanjes met gebakken paddenstoelen. De kastanjepuree serveer ik meestal bij sausloze vleesmaaltijden, maar is ook heel lekker bij een sterke vis zoals makreel of zalm met daarbij een kruiden-gnocci.

Recept: Kastanjepuree

Kastanjepuree is een heerlijk bijgerecht dat perfect past bij vlees of vis. Hier is een eenvoudig recept:

  1. Kook of pof de kastanjes en pel ze.
  2. Kook de gepelde kastanjes in bouillon tot ze zacht zijn (ongeveer 45 minuten).
  3. Pureer de kastanjes met een staafmixer.
  4. Roer er een klontje boter door en voeg kookvocht toe tot de gewenste dikte is bereikt.
  5. Breng op smaak met zout en peper.

Recept: Kastanje Kruim

Zet een pan op hoog vuur met een scheut olijfolie. Als de olie heet is, breek je de kastanjes in je handen boven de pan tot een grof kruim. De kastanjes zijn broos, dit zal gemakkelijk gaan. Roer de kastanjes in de pan regelmatig om. Snijd de kruiden fijn en voeg ze toe aan de kastanjes. Roer goed door. Voeg het zeezout toe en roer weer goed door. Blijf erbij en als de kruimels goed kleuren, notig ruiken en licht knapperig zijn, kun je het vuur uitzetten. Laat ze op een stuk keukenrol uitlekken en afkoelen. Het kastanje kruim is klaar. Bewaar ze in een bakje met de deksel er los op in of buiten de koelkast. Ze blijven 1 week lekker. Eet ze dus lekker bij de maaltijd en snoep de rest op bij een leuke film.

Creatieve Ideeën met Tamme Kastanjes

  • Kastanjepesto: Vervang pijnboompitten door gepofte kastanjes voor een unieke pesto.
  • Kastanjesoep: Combineer kastanjes met champignons of bloemkool voor een heerlijke soep.
  • Kastanje in bacon: Rol gepelde kastanjes in bacon, zet vast met een prikkertje en bak tot de bacon knapperig is.
  • Tapas kastanje met balsamico: Kleine bakjes met tapas kastanje met balsamico.

Tips en Tricks

  • Water test: Leg de kastanjes in een kom water. Drijvende kastanjes zijn niet goed.
  • Inkeping: Snij de kastanjes goed in om ontploffen te voorkomen.
  • Pellen: Pel de kastanjes warm voor het beste resultaat.
  • Bewaren: Bewaar gepelde kastanjes in de vriezer voor later gebruik.

Met deze tips en recepten kun je optimaal genieten van de heerlijke smaak van tamme kastanjes. Of je ze nu kookt, poft of verwerkt in een gerecht, de mogelijkheden zijn eindeloos. Geniet van de herfst!

labels: #Koken

Zie ook: