Water koken zonder stroom: Alternatieve manieren om te koken

Koken zonder gas is tegenwoordig een hot item. De Nederlandse overheid wil de CO2-uitstoot verminderen. Een te hoge CO2 uitstoot is slecht voor het milieu. Fossiele brandstof als aardgas zal in Nederland niet of veel minder worden gebruikt voor bijvoorbeeld het stoken van je cv-ketel of het koken op gas. Op moment van schrijven komt daar nog eens de enorme stijging van energieprijzen bij door de oorlog in Oekraïne. De gasprijzen zijn meer dan verdubbeld. Dat is voor veel mensen natuurlijk reden om zo snel mogelijk te gaan koken zonder gas.

Volgens overstappen.nl was in augustus 2021 de gemiddelde gasprijs nog (slechts) 0,95 euro per m3 gas. Dit was in oktober 2021 al gestegen naar 1,79 euro per m3 gas. Na een lichte daling in november, stegen de prijzen in december weer flink. In de woningbouw wordt er bij nieuwbouwwoningen al gebruikgemaakt van een warmtepomp in plaats van gas gestookte verwarming. Duurzame energie zoals groene stroom is de toekomst en onuitputtelijk. Het koken op elektriciteit is ook een stuk veiliger dan eten bereiden op open vuur. Wil je ook besparen op je gasrekening en voorbereid zijn op de toekomst? Stap nu over op het koken zonder gas.

Alternatieven voor koken zonder stroom

Hoewel een “waterkoker zonder stroom” in de traditionele zin niet bestaat, zijn er gelukkig wel diverse effectieve alternatieven om water te koken wanneer elektriciteit niet beschikbaar is.

• Gasfornuis: Thuis is dit de meest gangbare methode als de stroom uitvalt, mits je een gasfornuis hebt.
• Kampeerbrander: Voor outdoor-activiteiten zoals kamperen, wandelen of vissen is een draagbare kampeerbrander (op gas of spiritus) in combinatie met een fluitketel de ideale oplossing. Deze zijn compact, lichtgewicht en leveren snel kokend water voor koffie, thee of maaltijden.
• Spiritusbrander: Een eenvoudigere en lichtere optie voor backpackers.
• Kampvuur: Een kampvuur is een oeroude methode om water te koken. Je hebt hiervoor een stevige pot of ketel nodig die bestand is tegen de directe vlammen. Zorg ervoor dat de pot stabiel staat, bijvoorbeeld op een driepoot of stenen.
• Houtkachel: Als je thuis een houtkachel hebt, kun je daar eenvoudig een pan of ketel met water op plaatsen. De warmte van de kachel is voldoende om het water aan de kook te brengen.
• Solarkoker: Voor de milieubewuste gebruiker is een solarkoker een fascinerend alternatief. Overwegingen: De effectiviteit is sterk afhankelijk van direct zonlicht, wat betekent dat ze niet werken op bewolkte dagen of ’s nachts.
• Raketkachel (Rocket Stove): Een compacte en efficiënte kachel die kleine takjes en twijgjes als brandstof gebruikt.
• Kaarsjes of Theelichtjes: Voor zeer kleine hoeveelheden water (een kopje) en met veel geduld, kunnen meerdere theelichtjes onder een pannetje het water uiteindelijk warm krijgen of zelfs lichtjes laten sudderen.

Bij het kiezen van een methode om water te koken zonder stroom, is het belangrijk om rekening te houden met de veiligheid, de beschikbare brandstof, de locatie en de gewenste snelheid.

Koken zonder gas of elektra: Opties voor noodkoken

Het is gebeurd: de stroom is uitgevallen en het gas is afgesloten. Je koelkast begint al langzaam op te warmen, en je maag rommelt als een onweer. Hoe maak je nu een fatsoenlijke maaltijd zonder gas of elektra? Geen zorgen! Koken in noodsituaties is makkelijker (en zelfs leuker) dan je denkt, mits je een paar handige hulpmiddelen in huis hebt. Met een beetje voorbereiding ben jij straks de Gordon Ramsay van het overleven.

Als de keuken stilvalt, zijn er verschillende manieren om toch een warme hap op tafel te zetten. Hier zijn de meest praktische opties voor Nederland:

1. Camping gasstel met gaspatronen: Het werkt op kleine gasblikjes en is supermakkelijk te gebruiken. Denk aan het apparaat dat je ook meeneemt op een kampeervakantie. Ideaal voor eenpansgerechten of het opwarmen van soep.
   • Prijsindicatie: €15-30 (bij Action, Decathlon of Bol.com).
   • Gasblikjes: Reken op ongeveer €2-4 per stuk. Eén blikje gaat gemiddeld 1-2 uur mee.
   • Tip: Zorg dat je altijd een paar reserveblikjes in huis hebt. Geen voorraad = geen eten.
2. 1-pits gasbrander met gasfles: Voor wie iets meer power wil, is een 1-pits gasbrander met een grotere gasfles een goede keuze. Deze is stabieler en geschikt voor wat zwaardere pannen. Denk bijvoorbeeld aan de grote gasbranders die je op markten ziet.
   • Prijsindicatie: Branders vanaf €40-70, gasflessen vanaf €20 (bij bouwmarkten zoals Gamma of online bij Coolblue).
   • Gasnavulling: Vanaf €10 per fles (afhankelijk van de grootte).
   • Pro-tip: Gebruik hem in een goed geventileerde ruimte of buiten. Je wil de lucht niet vullen met gasdampen.
3. Barbecue: Niet alleen voor de zomer: Heb je een barbecue staan? Perfect! Je kunt er niet alleen vlees op grillen, maar ook water koken, groenten roosteren of zelfs brood bakken. Een eenvoudige houtskoolbarbecue werkt prima, maar een gasbarbecue is handiger omdat je de temperatuur beter kunt regelen.
   • Prijsindicatie:
     • Houtskool BBQ: €15-50 (bij Action of Lidl).
     • Gas BBQ: Vanaf €80 (kijk op Marktplaats voor tweedehands opties).
   • Houtskool of gas: Reken op €5-10 per keer.
   • Slimme tip: Bewaar houtskool en aanmaakblokjes in een droge schuur. Niets zo frustrerend als natte kolen als je trek hebt.
4. Rocket Stove: Back to Basics: Voor de avonturiers onder ons is de rocket stove een geweldig apparaat. Het is een compacte houtkachel die je kunt gebruiken met kleine takjes, houtblokjes of dennenappels. Goed voor de planeet én je portemonnee, want je gebruikt letterlijk wat je in de tuin vindt.
   • Prijsindicatie: Vanaf €30-80 (verkrijgbaar bij kampeerwinkels zoals Bever).
   • Brandstof: Gratis! Pak wat takjes en hout uit je omgeving.
   • Nadeel: Je hebt een veilige buitenplek nodig en het vraagt wat oefening. Maar hé, het is wél cool.
5. Op Hout Vuur Koken: De Oer-Hollandse Manier: Als je echt helemaal zonder apparaten zit, kun je altijd een kampvuur maken. Maar let op: kampvuur maken is in veel Nederlandse gemeenten niet toegestaan, en het vraagt enige voorbereiding. Gebruik een vuurkorf of vuurschaal voor extra veiligheid.
   • Prijsindicatie: Vuurschaal vanaf €20 (bij Hornbach of Intratuin).
   • Brandstof: Hout of briketten, ongeveer €5 per zak.

Handige Extra’s voor Noodkoken

• Stormketeltje (Kelly Kettle): Een ketel waarmee je snel water kookt met kleine takjes. Handig voor thee, koffie of een snelle maaltijd. Prijs: vanaf €70.
• Dutch Oven: Een zware gietijzeren pan die je op een barbecue of open vuur kunt gebruiken. Prijs: vanaf €50.
• Thermoskan: Houd heet water of een soep warm als je energie wilt besparen. Prijs: €10-20 bij Action of Lidl.

Wat Kun Je Klaarmaken?

Nu je weet hoe je gaat koken, is het tijd om te bedenken wat je kunt maken. Hier zijn een paar makkelijke en voedzame opties:

• Soepen: Gebruik bouillonblokjes, water en wat ingeblikte groenten. Supersimpel en hartverwarmend.
• Eénpansgerechten: Pasta met saus, rijst met bonen of een blik stoofpot.
• Gebakken eieren: Altijd een hit, en lekker snel klaar.
• Blikvoer: Denk aan chili con carne, ravioli of knakworsten. Geen culinaire hoogstandjes, maar effectief.
• Brood of pannenkoeken: Op een barbecue of in een Dutch oven is dit goed te doen.

Waar Koop Je het Goedkoopste?

• Action: Voor campinggasstellen, thermoskannen en goedkope houtskool.
• Lidl of Aldi: Regelmatig aanbiedingen voor BBQ’s, kookgerei en blikkenvoer.
• Marktplaats: Voor tweedehands gasbranders of barbecues.
• Outdoorwinkels: Zoals Bever voor gespecialiseerde spullen zoals een Kelly Kettle of rocket stove.
• Bouwmarkten: Voor gasflessen, aanmaakblokjes of vuurschalen.

Passief koken: Energie besparen tijdens het koken

Passief koken is een energiebesparende kooktechniek. Een techniek die eigenlijk helemaal niet zo nieuw is. Ook het bereiden van voedsel in een hooikist en de daarop gebaseerde EcoStoof zijn namelijk vormen van passief koken. Technieken die vroeger vrijwel dagelijks werden toegepast om energie te besparen. Door je energiebron eerder uit te schakelen en gebruik te maken van de restwarmte, gaart je eten door terwijl je gas en/of elektriciteit bespaart.

Anders gezegd: heeft het product dat je aan het bereiden bent de juiste temperatuur bereikt? Laat je pan dan even met rust. Door dit trucje toe te passen, verbruik je gemiddeld maar liefst acht minuten minder gas. Daarmee daalt de koolstofuitstoot van jouw kookmomentje met 80%. Niet alleen fijn voor de aarde, maar ook voor je energierekening.

Hoe werkt passief koken?

Breng een pan water met een beetje zout daarin aan de kook. Zodra het water kookt, doe je de pasta in de pan erbij. Die pasta laat je twee minuten koken. Hierna zet je je pit uit en doe je de deksel op de pan. Door de deksel op de pan te doen, sluit je de hitte op, die hierdoor bewaard blijft. Deze warmte zorgt ervoor dat de pasta passief - dus zonder toegevoegde hitte - verder kookt.

Uiteraard verschilt het per pastasoort hoe lang deze passieve kooktijd duurt. Spaghetti heeft minder tijd nodig dan bijvoorbeeld een dikkere pastasoort, maar overal op internet vind je slimme overzichtjes met kooktijden. Sommige pastamerken - het Italiaanse pastamerk Barilla voorop - zetten tegenwoordig zelfs de passieve kooktijd van pasta op de verpakking.

Nu geldt deze truc natuurlijk niet alleen voor pasta. Ook een eitje, rijst of groenten kun je op deze manier bereiden. De vuistregel is dat als je water of ander vocht en een hittebron gebruikt om iets te garen, je ook voor de passieve methode kunt kiezen.

Let op: gebruik je vlees of vis? Zorg dan wel dat je producten de kerntemperatuur gehaald hebben. Zo voorkom je het risico op voedselvergiftiging.

Passief koken met een hooikist of EcoStoof

Ook koken met een klassieke hooikist of nog handiger: een moderne EcoStoof is gebaseerd op een vergelijkbaar principe. Heb je de smaak van het energie besparen terwijl je kookt te pakken? Ga dan eens aan de slag met de hooikistmethode. Want stoven is heerlijk, maar kost ook veel energie. Je potje staat immers minimaal een paar uur te pruttelen voor dat ultieme, boterzachte resultaat. Allemaal uren waarin je gas of elektriciteit gebruikt. Door je ingrediënten zodra ze de juiste temperatuur hebben behaald van het vuur te halen en in een hooikist of EcoStoof te plaatsen, gaart het door terwijl jij andere dingen kunt gaan doen.

Als je niet zo vlot bent achter de naaimachine dan is een old skool hooikist misschien meer iets voor je. Dat is misschien niet zo hip als een EcoStoof, maar wel net zo doeltreffend. Breng je pan groenten, pasta, rijst of peulvruchten aan de kook en plaats hem in een geïsoleerde omgeving. Dat kan een getimmerd kistje met hooi zijn, maar ook een flinke stapel kranten of een oude slaapzak. Vroeger zetten ze de pan nog weleens in bed! Het idee is dat je pan dusdanig lang warm blijft, dat je eten doorgaart.

Checklist voor stroomuitval

Stel je voor: het is koud, donker, en je kinderen vragen wanneer er eten komt. Je koelkast doet het niet meer, de elektrische kookplaat is uitgeschakeld en zelfs de waterkoker werkt niet. Juist in zulke momenten merk je hoe afhankelijk we zijn van elektriciteit voor iets basaals als een warme maaltijd. En die warme maaltijd is belangrijker dan je denkt: het geeft rust, structuur en comfort op een stressvolle dag.

Met een paar slimme oplossingen zorg je ervoor dat je in contact blijft met de buitenwereld, ook als het licht en het internet uit zijn gevallen.

Laatste checklist: heb jij dit al?

• Water voor 7 dagen
• Eten zonder koelkast
• Lichtbronnen en batterijen
• Radio zonder stroom
• Gasstel of bio-brander
• Medicatievoorraad
• Powerbank & zonnepaneel
• Offline vermaak
• Contant geld
• Noodplan met buren of familie

Extra handige hacks bij stroomuitval

Hier zijn nog enkele extra handige hacks die je waarschijnlijk nog niet kende:

1. Gebruik je vaatwasser als ‘droge kluis’: Stroom weg? Geen waterdruk? Je vaatwasser is dan ineens een waterdichte opbergplek voor belangrijke papieren, medicijnen of elektronica. Hij sluit goed af en beschermt tegen vocht.
2. Kaarsvet hack: Giet gesmolten kaarsvet in een lege blikton (bijvoorbeeld van bonen) met een stevig katoenen touw erin. Zo maak je zelf een langdurige noodbougie van 6-8 uur.
3. Mobiele router met simkaart: Investeer in een 4G-router met simkaart als alternatief voor wifi. Combineer met een powerbank of zonnepaneel en je kunt blijven werken of communiceren.
4. Hoofdlamp op een fles water = mini-lantaarn: Span een hoofdlamp om een doorzichtige waterfles en laat het licht in de fles schijnen. Zo verlicht je een hele kamer met diffuus licht, in plaats van een smalle straal.
5. Vochtige doekjes voor afwas: Als je water schaars is, gebruik dan babydoekjes of vochtige schoonmaakdoekjes om servies en bestek af te vegen na gebruik. Scheelt water én tijd.
6. Grote jerrycan met kraantje: Beter dan losse flessen: een grote jerrycan van 10-20 liter met een kraantje. Handig voor handen wassen, koken of afspoelen. Tip: zet hem op het aanrecht als tijdelijke kraan.
7. Aluminiumfolie als warmte-reflector: Plak folie achter je verwarming of bij kaarsen en waxinelichtjes. Het weerkaatst de warmte en verhoogt de effectiviteit van je warmtebronnen aanzienlijk.
8. Gebruik je koelkast als voorraadbox: Zet hem bij uitval tijdelijk uit (de compressor trekt stroom bij terugkomst). Vul hem met flessen water, kaarsen, droogvoer en gereedschap. Alles op één plek, in het donker.
9. Offline apps voor gezondheid en EHBO: Installeer apps zoals EHBO Rode Kruis, Offline Google Translate, en offline recepten-apps met simpele eenpansgerechten.
10. Maak een flessenlamp van olie: Geen kaars? Vul een glazen pot met olijfolie, gebruik een katoenen touwtje als lont, en je hebt een eenvoudige olielamp. Veilig en geurloos.
11. Leg kleine flesjes water in de vriezer voor koelelement: Hoogzomer en stroomuitval? Met wat ingevroren flesjes plat water heb je altijd een koelelement bij de hand om je voedsel uit de koelkast langer koel te houden.

Producten die je helpen om te koken tijdens een langere stroomuitval

labels: #Koken

Zie ook:

• Water Koken Achterhoek: Tips & Tricks voor Perfect Water
• Linzen koken: Hoeveel water heb je nodig voor de perfecte textuur?
• Krieltjes Koken In Water: De Beste Manier Voor Perfecte Krieltjes!
• Perfect Eitje Koken in Kokend Water: Tips & Trucs
• Ontdek de Ultieme Gids voor Vreeken's Zaden: De Meest Unieke Tomatensoorten!
• Zelf Waterijsjes Maken: Ontdek Verfrissende en Gezonde Fruitige Recepten voor de Zomer!