De kip (Gallus gallus domesticus) valt onder de orde hoendervogels en die weer onderverdeeld is onder de familie Fazantachtigen. De kip is een verzamelnaam voor een door mensen tam gemaakte vogel uit de familie fazantachtigen. De kip wordt ook wel het huishoen genoemd en is de meest voorkomende vogelsoort ter wereld. Er zijn bijna 160 kippenrassen bekend!

Kippen worden voor verschillende doeleinden gebruikt. Je hebt sierkippen, vechtkippen, legkippen en vleeskippen. Sommige kippen hebben meerdere functies, bijvoorbeeld de Bielefelder die zowel gebruikt wordt voor het vlees als voor de eieren. De vrouwtjes zijn hennen, de mannetjes zijn hanen. Meestal wordt het woord kip gebruikt om de vrouwtjes in een groep aan te duiden in plaats van hen. Bijvoorbeeld in een zin als: “Ik heb vier kippen en een haan.”

Kenmerken van de Kip

Kippen zijn intelligente dieren, met een goed geheugen en complexe sociale structuren. Wat betreft intelligentie zijn ze te vergelijken met zoogdieren. Er zijn meer dan 150 soorten kippen die allemaal weer anders zijn in grootte, kleuren en soorten veren. Het grootste kippenras ter wereld is de Jersey Giant kip en het kleinste kippenras is de Serama kip. Vechthoenders hebben vaak hele lange poten en de Ayam Cemani is helemaal zwart, zelfs de eieren. Alleen de tong is gekleurd. Het zijdehoen heeft haren in plaats van veren. De grootste kam is in het bezit van de Taikan Higo Chabo en de Satsumadori heeft staartveren die doen denken aan een paraplu.

Het woord pikorde is een ander woord voor de strikte hiërarchie binnen een groep kippen. Hoe hoger in de pikorde, des te meer eten en water krijgt de kip. Ook de beste stokplekken worden ingepikt door de kippen die bovenaan in deze rangorde staan. De nummer één van de groep is de enige die niet gepikt wordt door de andere kippen. Nummer twee alleen door nummer één en nummer drie alleen door de twee kippen boven haar, enzovoort. Het pikken is wat anders dan het kaalplukken van een kip door haar groepsgenoten. Dit gebeurt soms tot bloedens toe en is een teken van verveling of nadere negatieve omstandigheden in het hok.

Specifieke Kippenrassen en Hun Uiterlijk

Lakenvelder

Geen van de oud-Hollandse hoenders heeft een verenkleed zoals dat van het Lakenvelder hoen. Met zijn diepgroen zwart glimmende hals en staart met daartussen het witte lichaam, is het net alsof de kip een lakentje over zich heen heeft geslagen. Of deze kippen met dit opvallende uiterlijk van oorsprong echt Hollands zijn, daar zijn de meningen sterk over verdeeld. Zowel Nederland als Duitsland claimen de bakermat te zijn van het Lakenvelder hoen.

Met enig chauvinisme claimen de Nederlanders dat dit ras al 75 jaar eerder in ons land rondscharrelde. Vast staat dat er in Nederland al eeuwenlang hoenders worden gefokt met de Lakenvelder aftekening en dat ze om die reden worden gezien als ons cultureel levend erfgoed. In tegenstelling tot veel andere oud-Hollandse hoenderrassen die na te zijn uitgestorven noodgedwongen uit andere rassen zijn teruggefokt, is de Lakenvelder nooit helemaal van het toneel verdwenen.

Naast de tentoonstellingsfokkers zijn er veel liefhebbers die de dieren meer voor de aardigheid en het unieke uiterlijk houden. Het kleurpatroon, dat je bij andere hoenders zelden tegenkomt en het feit dat de Lakenvelders behoren tot één van onze zeldzame huisdierrassen is voor de hobbyhouder vaak de reden om voor Lakenvelders te kiezen. Het is een prachtige verschijning en een kip die een behoorlijk aantal witte eieren legt. Je moet wel rekening houden met het feit dat de Lakenvelder van nature vrij schuchter en bewegelijk is, maar met de nodige aandacht toch gemakkelijk tam te maken.

Hen en haan hebben het zelfde zwart/witte uiterlijk, maar verschillen in grootte. Daarnaast draagt de haan een grotere kam en uitbundige staartveren. Naast de zwart/witte is er ook een blauw/witte variant. De Lakenvelders zijn beweeglijk, vrij druk en scharrelen graag de hele dag door. Ze kunnen goed vliegen en hebben de ruimte nodig.

Welsumer

De Welsumer kip is bijzonder om zijn donkerbruine eikleur met nog donkerdere spikkels. Het is een uniek ras met een rustig karakter. De Welsumer krielkip verschilt in uiterlijk bijna niet van de Welsumer kip. De eieren zijn wel anders bij de Welsumer kriel. Ze zijn minder bruin en hebben niet altijd spikkels.

De Welsumer kip is een rustige, kindvriendelijke scharrelaar met een sociaal karakter. Het zijn nieuwsgierige kippen waardoor je ze rustig los door je tuin kunt laten lopen. Ze staan bekend om hun unieke kleurslag en donkerbruine eieren met spikkels. De Welsumer krielen zijn actief en vinden het prettig om een beetje ruimte te hebben.

De Welsumer kip is een fors kippenras met mooie, donkere veren. Ze hebben een lange rug die samen met de nek en staart een U-vorm maakt. Als het kuikens zijn hebben de hennen een bruine streep op de bovenkant van hun kop tot het einde van de rug. Bij de hanen is de streep minder scherp. Zodra het kuikendons is verdwenen is dit verschilt weg. De haan is goed te herkennen aan zijn indrukwekkend grote hals met op de kop een mooie, rechtopstaande hanenkam met vijf tot zeven inkepingen. Het gewicht van een haan is rond de 3000 gram en de ringmaat is 20 mm.

Anders dan de Welsumer kip legt de Welsumer kriel niet het herkenbare donkere ei met spikkels. Het gewicht van een krielhaan is ongeveer 1000 gram met een ringmaat van 15mm.

Naast de prachtige, unieke veren van de kip zijn zij ook heel uniek in hun eieren. De eieren zijn vrij groot en wegen tussen de 73 en 85 gram. Ze leggen gemiddeld 180 eieren per jaar maar dit scheelt per fokker. De Welsumer kip legt donkerbruine eieren. De schaal van het ei is matglanzend en heeft donkere spikkels en spatten.

Indeling van Kippenrassen

Er zijn verschillende manieren om kippenrassen in te delen. Een aantal veelvoorkomende groepen zijn:

  • Vleeskippen
  • Legkippen
  • Dubbeldoelrassen
  • Erfgoedrassen
  • Sierrassen

Er zijn ook 6 klassen van kippenrasssen, gebaseerd op hun oorsprong:

  • Amerikaans
  • Aziatisch
  • Continentaal
  • Engels
  • Mediterraan
  • Alle andere standaardrassen

Binnen deze groepen zijn er categorieën op basis van grootte:

  • Standaard
  • Bantam / Krielkippen

Wat is een Krielkip?

Er zijn rassen die van standaardgrootte zijn en deze kunnen ook in kriel-grootte voorkomen. Krielen zijn dus miniatuurversies van standaard kippen. Er zijn ook ‘’echte krielkippen’’ - dit betekent dat ze geen standaard grootte hebben en alleen in hun kleine versie voorkomen.

Voorbeelden van krielkippen:

  • Nederlandse Sabelpootkriel
  • Hollandse Kriel
  • Japanse Kriel
  • Cochinkriel
  • Rosecomb
  • Sebright
  • Serama

Krielkippen nemen minder ruimte in beslag, en zijn dus uitstekend voor een kleine ruimte, zoals de achtertuin.

Wat is een erfgoedras?

Erfgoedrassen zijn rassen die door onze voorouders werden gehouden. Alle moderne kippenrassen komen van deze rassen. Er zijn verschillende erfgoedrassen die met uitsterven worden bedreigd vanwege de populariteit van het ontwikkelen van nieuwe rassen. Dankzij fokprogramma’s is de populatie wat gestabiliseerd, waardoor deze soorten ook weer veel voorkomen in de achtertuin.

Enkele erfgoedrassen zijn:

  • Ancona
  • Australorp
  • Hollandse Hoen
  • Langshan
  • Leghorn
  • Rhode Island Red
  • Sussex
  • Welsumer

Wat is een sierras?

Sierrassen zijn gefokt vanwege het uiterlijk en niet vanwege de vlees- of eiproductie. Deze kippensoorten leggen niet zoveel eieren als andere rassen en zijn niet zo zwaar als vleesrassen.

Enkele voorbeelden van sierrassen zijn:

  • Cochin
  • Houdan
  • Hollandse Kuifhoen
  • Zijdehoen
  • Sultan

Deze kippen zijn uitstekende huisdieren en een wandelend kunstwerk in de tuin.

Wat is het grootste kippenras?

De Jersey Giant is meestal de grootste vogel in het hok, maar Brahma’s staan op de tweede plaats. Over het algemeen zijn Jersey Giants het grootst, maar op dit moment houdt een Brahma het record voor grootste kip.

Welk kippenras legt de meeste eieren?

Kippenrassen die bekend staan om hun eiproductie leggen zo’n 250 eieren per jaar. Ter vergelijking: sierrassen leggen gemiddeld zo’n 120-150 eieren per jaar. Leghorns zijn het meest consistent leggende ras, met gemiddeld tussen de 280-320 eieren per jaar.

Andere kippenrassen die bekend staan om hun eierproductie zijn:

  • Hybride
  • Australorp
  • Rhode Island Red
  • Plymouth Rock
  • Sussex

Voedsel van de Kip

Kippen hebben twee magen en een krop waarin ze het voedsel inweken voordat het het spijsverteringskanaal ingaat. Hierdoor kunnen ze relatief hard voedsel eten. Kippen pikken tijdens het eten ook kleine steentjes op, die hun helpen om het voedsel in de maag te verteren.

Kippen zijn omnivoren: ze eten zowel plantaardig als dierlijk voedsel. Granen, zaden, insecten, meelwormen, paardenbloemen, brandnetels en groente en fruitresten staan vaak op het menu, samen met kant en klaar kippenvoer.

Gedrag van Kippen

Kippen zijn groepsdieren. Ze zouden zo’n 80 soortgenoten kunnen herkennen. Hun plek in de rangorde bepaalt of ze ander kippen laten voorgaan bij het eten of op een hogere (=aantrekkelijkere) stok laten slapen. Sommige kippen scharrelen graag samen of slapen graag naast elkaar op stok. De haan staat een beetje buiten de rangorde. Hennen bij hem in de buurt maken minder ruzie dan wanneer er geen haan in de nabijheid is. In grote groepen herkennen de kippen elkaar niet allemaal. Wel zijn er dan kleine groepjes van ‘bekenden’ die bij elkaar in de buurt blijven.

Als een kip een onbekende kip tegenkomt, schat ze aan de hand van haar uiterlijk en gedrag in of ze zich dominant of beter onderdanig kan gedragen.

Kippen kennen een dagindeling. ‘s Morgens poetsen ze hun veren en leggen ze een ei. Stofbaden en zonnebaden doen ze vooral midden op de dag. Naar buiten gaan doen ze massaal aan het eind van de dag, als de zon onder gaat.

Onder natuurlijke omstandigheden besteedt een kip ongeveer de helft van de tijd aan scharrelen: grond, planten en blaadjes opzij krabben en al het eetbaars opeten. De kip in een hedendaagse stal lijkt het maar makkelijk te hebben: het voer wordt kant-en-klaar in de voerbak aangeboden. Toch blijken ze nog steeds te willen scharrelen: ze krabben in het zaagsel.

Geschiedenis van de Kip

De voorouder van de moderne, gedomesticeerde kip is de rode kamhoen (Gallus gallus) die ook wel bekend staat als het bankivahoen. Maar waarschijnlijk zijn sinds het domesticatieproces ook andere wilde kamhoendersoorten betrokken geweest. Al in 3200 voor Christus werden er hoenders gehouden in India en Azie. Ook van de Egyptenaren en Chinezen is bekend dat ze rond 1400 voor Christus kippen hielden. Het duurde nog tot ongeveer 700 voor Christus dat ook in Europa tamme kippen werden gehouden.

Recent onderzoek heeft aangetoond dat het domesticeren van kippen waarschijnlijk al zo’n tienduizend jaar geleden begon in China, ongeveer tegelijkertijd met het ontstaan van andere landbouwdieren.

Terminologie van Veren

Er worden termen gebruikt als we praten over veren. Deze verwijzen naar patronen op elke afzonderlijke veer, wat dan weer zorgt voor de totale uitstraling van de kip.

  • Gestreept - afwisselende donkere en lichte strepen
  • Cuckoo - vergelijkbaar met gestreept, maar met minder gedefinieerde lijnen
  • Geregen - randen van de veren hebben een andere kleur
  • Gevlekt - verspreidde witte uiteinden van de veren
  • Potloodstreep - fijne lijnen van countour langs de veren
  • Versierd - wit middenstuk op de veren

labels: #Kip

Zie ook: