De kip stamt af van de Bankivahoen die voorkomt in Azië. Kippen leven van nature in de natuur in kleine groepen die bestaan uit één haan, een paar hennen en kuikens. In de groep geldt een rangorde, dit noem je de ‘pikorde’. Een kip met een hogere rangorde is zodoende de baas over een kip met een lagere rangorde. Kippen zijn verlegen dieren. Ze gaan voorzichtig om met nieuwe dingen. Ze doen alles uit gewoonte. Als ze eenmaal wat hebben aangeleerd, zoals hun eieren op de grond leggen, dan leren ze dit moeilijk af.

Een hen doet er ongeveer drie weken over om een ei uit te broeden. Tijdens het broeden, rolt ze haar ei een paar keer per dag. Zo kunnen de kuikens in het ei niet aan de schaal blijven kleven. De kip en het kuiken krijgen al een band als het kuiken nog in het ei zit. Het kuiken onthoudt het geluid van zijn moeder. Hij antwoordt met piepgeluiden, terwijl hij nog in het ei zit. Als ze uiteindelijk uit het ei komen zien de kuikens er moe, kleverig en nat uit.

Kippen zijn ook huisdieren. Ze worden in groepjes gehouden. Kippenhouders kunnen één haan houden en daar meerdere hennen bij zetten of ze houden alleen hennen. Meerdere hanen bij elkaar krijgen snel ruzie, want ze willen allemaal de baas zijn. Kippen hebben veel ruimte nodig om te kunnen bewegen en de vleugels uit te slaan. Strooisel is ook belangrijk. Dat gebruiken kippen voor stofbaden, pikken en krabben. Stofbaden zijn nodig om de veren schoon te houden. Kippen wassen zich niet in het water, maar in het stof.

Kippen hebben veel ruimte nodig om rond te kunnen scharrelen. Kippen zoeken buiten de hele dag voedsel, zoals zaden, insecten en wormen. Als er genoeg eten is, blijven kippen op dezelfde plek leven. Kippen kunnen ook pluimveemeel, graan en groenvoer eten. Met groenvoer bedoelen we fruit en groente en dit kan aangevuld met regenwormen, meelwormen of maden. Kippenhouders kunnen kippen buiten houden in een grote ren met een warm nachthok. In het nachthok zitten kippen graag op een stok, zodat ze kunnen slapen. Kippen hebben verlichting in het hok nodig, want ze leggen alleen eieren als het 10 uur per dag licht is. Helaas kunnen ze niet goed tegen tl-verlichting, omdat dit erg flikkert en dat levert stress op.

Kippen willen een legnest waar ze eieren in kunnen leggen. Veel kippen in de vee-industrie leiden geen prettig leven. Ze hebben te weinig ruimte en leven in donkere stallen. Andere kippen hebben in hun stal wel wat ruimte om te scharrelen, maar ze moeten het delen met te veel andere kippen. Met sommige kinderen in de klas ben je dikke vrienden, met andere misschien niet. Dat is met kippen net zo. Als een kip een andere kip ziet die hij minder leuk vindt, kan hij gaan pikken. Dat kan flink pijn doen! De beste manier om ervoor te zorgen dat kippen elkaar minder lastig vallen, is door ze veel ruimte te geven.

Er zijn in Nederland speciale boerderijen die zijn ontworpen volgens de natuurlijke wensen van kippen. Dit zijn bijvoorbeeld Rondeelboerderijen. Het Rondeel is een grote cirkel, dat in een soort pizzapunten is verdeeld. Iedere punt is een overdekt nachtverblijf of een dagverblijf met gras en zand. In het nachtverblijf kunnen de kippen eten, drinken en eieren leggen. In de nacht kunnen ze hier ook op stok gaan om te slapen. Overdag kunnen ze in het dagverblijf rondscharrelen, zoeken naar wormpjes in het gras of een stofbadje nemen. Aan de rand van de dag- en nachtverblijven is ook nog een stukje met struiken en bomen. Hier kunnen kippen zich verstoppen. Het hele kippenterrein is beschermd met gaas. Op die manier kunnen er geen vossen of roofvogels bij de kippen komen. Zo zitten ze lekker veilig.

In de supermarkt kun je de eieren van deze kippen herkennen aan het ronde doosje met zeven eieren erin. Ook hebben ze een sticker van het Beter Leven keurmerk. Ook in een Kipsterstal hebben kippen een beter leven dan in een standaard stal. In een Kipsterstal heeft de boer een natuurlijke en bosrijke omgeving nagebootst. Er groeien allemaal verschillende planten waardoor er voor kippen meer te beleven is. Verder hebben de dieren veel ruimte en frisse lucht. Kipstereieren zijn te herkennen aan een blauw doosje met vijf eieren.

Wist je dat je aan een ei kunt zien of het een ‘diervriendelijk’ eitje is? Op elk ei staat een stempel dat aangeeft of de kip een beter leven heeft gehad of niet. Er zijn vier codes die laten zien hoe diervriendelijk een ei is.

  • Code 0, biologische eieren (met EKO-keurmerk).
  • Code 1, scharreleieren met vrije uitloop.
  • Code 2, scharreleieren.
  • Code 3, kooi-eieren.

Het Beter Leven keurmerk van de Dierenbescherming geeft door middel van 1, 2 of 3 sterren aan hoe diervriendelijk een product is. Er leven veel dieren in Nederland. Dieren in de natuur, zoals vogels en vissen, maar ook huisdieren. Daarnaast houden we dieren voor hun vlees, eieren of de melk. Helaas gaat het niet altijd goed met de dieren. De Dierenbescherming is een organisatie die zich inzet voor alle dieren in Nederland die hulp nodig hebben. Hiervoor heeft de Dierenbescherming bijvoorbeeld dierenasielen en rijden onze dierenambulances het hele land rond. En onze inspecteurs houden de gezondheid van dieren goed in de gaten.

Een kip kan goed zien. Je kunt niet naar een kip toegaan zonder dat ze jou ziet. Een kip kan 15 jaar oud worden. Het kraaien van een haan kan soms wel van 2 kilometer ver te horen zijn. Een kip met rode oorlellen legt meestal (licht)bruine eieren en een kip met witte oorlellen leggen witte eieren. Een Nederlander eet gemiddeld 185 eieren per jaar (als eitje bij het ontbijt, maar ook in deeg of koek). Een kip kan niet vliegen.

Een haan kraait niet omdat de zon opkomt, maar om de andere hanen te laten weten wie de baas is.

De kip zonder kop: Het verhaal van Miracle Mike

Er was eens een mooie jonge Wyandotte haan. Laat ik hem Mike noemen. Op een maandag in 1945 wandelde Mike vrolijk pikkend in de grond over een erf in Fruita, Colorado. Onverwacht werd hij om zijn hals gegrepen door Lloyd Olsen. Diens vrouw Clara had Mike zien paraderen. Met de haan in zijn linkerhand liep Lloyd naar het slachtblok in de schuur. Daar maakte hij zich gereed voor een routineklus. Lloyd wist dat zijn schoonmoeder vooral de nek van een haan een culinaire hoogstandje vond. Hij adresseerde zijn bijl een paar keer op de nek van Mike om de juiste tolerantie te zoeken, waardoor hij bij de uiteindelijk klap een royaal stuk halsbeen zou overhouden. Even later waggelde Mike de schuur uit als vers geslacht gevogelte. Hij schudde met zijn lijfje, letterlijk als een kip zonder kop.

De volgende ochtend pas vond Lloyd de haan terug. Mike lag rustig te slapen met zijn afgeslagen kop onder zijn vleugel. ‘Als Mike zoveel levenskracht heeft, dan laat ik hem leven’, mompelde Lloyd. Toen Mike na een week als een kip zonder kop nog steeds enthousiast rondhuppelde vond Lloyd dat toch wel bijzonder. Hij besloot de haan te laten onderzoeken. De doorgaans sceptische wetenschappers waren enthousiast. Ze bekeken Mike van alle kanten en constateerde dat het blad van de bijl de halsslagader van Mike had gemist. Door een stolsel was de haan niet doodgebloed. Lloyd had de kop van Mike in een potje op tafel gezet. Maar een groot deel van de hersenstam en een stuk oor bleken nog aan het hanenlichaam te zitten.

Lloyd nam Mike terug naar huis. Er kwamen mensen uit de buurt langs die van de koploze Mike hadden gehoord. Dat bracht Clara en Lloyd op het idee een toer te gaan maken met hun haan. Ze begonnen hun toer in New York en kwamen in allerlei steden in Amerika. Toen ze na anderhalf jaar, in maart 1947, terugreden van een van hun trips stopten Lloyd en Clara bij een motel ergens in de woestijn van Arizona. Midden in de nacht hoorden ze Mike vreemde stikgeluiden maken. Lloyd kon zijn pipet niet vinden. De pipet die hij gebruikte om Mike te voeren. Wat hij ook als alternatief probeerde om de slokdarm te openen, het werkte niet. De slikgeluiden stopten.

Vanaf die dag wordt jaarlijks, elk derde weekend in mei, het ‘Headless Chicken Festival’ gehouden in Fruita. Mike was een vrolijke kip. Medewerkers van de Amerikaanse dierenbescherming controleerde de kip zonder kop regelmatig, maar ze zagen geen aanleiding maatregelen te nemen.

Hoe is het mogelijk?

Ja, kippen kunnen nog een tijdje rondlopen zonder kop. Hoe is dat mogelijk? Een volle minuut. Zo lang kunnen kippen nog rondlopen en met hun vleugels slaan nadat hun kop is afgehakt.

Dat is mogelijk doordat het lichaam van een kip de hersenen alleen nodig heeft om een beweging in gang te zetten, te stoppen of te corrigeren. Het circuit van zenuwen tussen de zintuigcellen en de spieren in het lichaam 'weet' dus zonder tussenkomst van de hersenen hoe het moet bewegen. Daardoor kan de kip zonder hersenen blijven bewegen zolang het lichaam genoeg zuurstof en energie heeft.

Een Amerikaanse boer maakte wel een heel bijzonder geval mee, toen hij in 1945 een kip wilde slachten. De plofkippen uit de supermarkten mogen in Nederland bekender zijn, maar die megakippen kunnen niet wedijveren met de internationale reputatie van de kippenheld ‘Miracle Mike’. Deze wonderlijke wyandotte-kip slaagt erin om anderhalf jaar (op de kop af 18 maanden) zonder kop door het leven te gaan.

Het verhaal van Miracle Mike gaat verder

Het is 10 september 1945 als in de Amerikaanse plaats Fruita in de staat Colorado, de boerin Clara Olsen het plan opvat om die avond een flinke kipfilet gaar te bakken in de koekenpan. Haar man Lloyd moet het routineklusje klaren, loopt het erf op en zoekt een mooie kip uit. Als Lloyd zijn bijl opheft en laat neerploffen op de nek van een van de vetste kippen uit de ren, valt de kop van de kip op de grond. De volgende ochtend treft Lloyd op het erf de bewuste kip aan, zonder kop natuurlijk. Het beest probeert uit alle macht om graantjes op te pikken. Tevergeefs: zonder kop is eten een langdradig verhaal. Maar Lloyd is de beroerdste niet en concludeert dat een kip die zo veel levenswil tentoonspreidt, een handje geholpen moet worden. In het minieme restje kop dat nog aan de nek van de kip vastzit, blijkt de slokdarm vrij toegankelijk te zijn. De week erop blijft de kip wonderbaarlijk genoeg in leven.

Voor de verbaasde Lloyd is dit reden genoeg om professionele hulp in te schakelen. Hij rijdt met de kip naar de universiteit van Utah in Salt Lake City, 400 kilometer verderop. Het blijkt dat een cruciaal deel van de kippenkop, een stukje hersens, nog aan de nek vastzit en dat de bijl de halsslagader gemist heeft. Een bloedprop voorkomt dat de kip doodbloedt. Afgezien van een klein stukje oor en hersens is de complete bestuurskamer van de kip verdwenen.

Vanaf dat moment begint de échte zegetocht van ‘Mike the Headless Chicken’, zoals hij bekend komt te staan. Lloyd reist met zijn aandachttrekkende huisdier het zuidwesten van de Verenigde Staten door en organiseert shows waar bezoekers voor $0.25 naar Mike’s kunstjes mogen kijken.

De Olsens pikken een aardig graantje mee van de rijzende ster van hun troeteldiertje: de veerkrachtige ‘Miracle Mike’ brengt maandelijks $4.500 in het laatje, omgerekend naar vandaag $47.500. Dat is een best aardig maandsalaris. Een kenner taxeert Mikes dagwaarde op $10.000, en de eigenaren laten het beestje voor datzelfde bedrag verzekeren.

Saillant detail is dat Mike in zijn kielzog honderden, mogelijk duizenden Amerikaanse kippen een vroegtijdige dood heeft bezorgd. In de jaren 1945 tot 1947 en vermoedelijk ook nog wel daarna, probeerden namelijk veel Amerikanen - laten we zeggen: als kippen zonder kop - het kunststukje van Lloyd Olsen na te doen. In de hoop net als de Olsens rijk te worden.

Kippen en hun hersenen

Kippen kunnen vaak nog even lopen nadat ze zijn onthoofd omdat zij hun hersenen niet nodig hebben bij het aansturen van hun spieren. Sterker nog, zonder hersenen kan een kip niet eens stoppen met lopen. Kippen gebruiken, in tegenstelling tot de mens, de hersenen om het lopen te onderdrukken. Vanuit een zenuwcentrum in het ruggenmerg van de kip worden de signalen om te lopen aangestuurd.

Op 10 september 1945 waren boer Lloyd Olsen en zijn vrouw Clara aan het werk op hun boerderij in Fruita in de Amerikaanse staat Colorado. Ze wilden die dag kippen gaan slachten en dat deden zij allemaal handmatig. Lloyd zou met een bijl de kippen onthoofden en Clara zou ze vervolgens bij elkaar leggen om mee te nemen naar de vleesmarkt. Er werden die dag rond de veertig of vijftig kippen geslacht maar bij één van die kippen ging iets niet helemaal goed. Deze kip bleef lang nadat Lloyd Olsen met een bijl de kip had ontdaan van zijn hoofd rondlopen door de schuur. Dat bleek niet zo te zijn, Miracle Mike was de volgende ochtend nog in leven.

Lloyd Olsen bleek bij het onthoofden van de kip niet de nek doormidden geslagen te hebben, maar een deel van de kop eraf gehakt te hebben. De halsslagader en een deel van de hersenstam waren nog intact en zodoende had de kip nog een aantal primaire hersenfuncties over. Een bloedstolsel dat toevalligerwijs op precies de juiste plek bleef zitten, zorgde ervoor dat de kip niet doodbloedde. Daardoor wist de kip, die wel moeite had om balans te houden, nog steeds in leven te blijven. Mike bleef zelfs nog steeds op zoek naar voedsel op de grond en probeerde ook nog te kraaien. Dit kwam volgens eigenaar Olsen neer op een gorgelend geluid.

Olsen besloot zijn kip zonder kop vanaf nu mee te nemen naar de vleesmarkt in Fruita waar hij normaal gesproken zijn onthoofde kippen verkocht. Hij ging weddenschappen aan met andere marktlui waarbij hij beweerde een kip zonder kop te hebben die al meerdere dagen leefde. Zo werd het verhaal van de kip steeds bekender in de omgeving van Fruita. Een lokale krant stuurde een verslaggever naar de boerderij van Olsen om het verhaal op te schrijven en te publiceren. Twee weken later reisde Hope Wade als promotor van een sideshow, een soort bijprogramma van een circus of theater, ruim vijfhonderd kilometer om Olsen en de kip uit te nodigen om deel te nemen aan zijn sideshows.

Als eigenaar van een kleine kippenboerderij in de jaren ’40 van de 20e eeuw had Olsen het financieel niet heel breed. Daarom leek het aanbod van Hope Wade een unieke kans om meer geld te verdienen. Olsen vertrok daarom samen met zijn kip richting Salt Lake City om daar deel te nemen aan een sideshow. Maar eerst ging hij langs de Universiteit van Utah om de kip te laten onderzoeken. Mensen konden na betaling van een klein bedrag een kijkje nemen naar Miracle Mike. Dit was aardig lucratief te noemen aangezien het maandelijks inkomen van de familie Olsen naar 4.500 dollar steeg. Dat was in die tijd een klein fortuin te noemen.

Na de eerste tour die door Californië en Arizona ging moesten de Olsens terug naar Colorado om hun gewassen te oogsten op de boerderij die tijdelijk door anderen werd beheerd. Voor de nieuwe tour vertrok familie Olsen weer naar Arizona. In de stad Phoenix namen Lloyd en Clara Olsen en Mike weer deel aan een sideshow. Toen ze ’s nachts in een motel sliepen werden ze gewekt door een vreemd geluid. Toen ze de kamerdeur openden zagen ze dat Miracle Mike aan het stikken was in een maiskorrel die blijkbaar in het verkeerde keelgat was geschoten. Clara en Lloyd waren te laat om in te grijpen en Miracle Mike moest helaas het loodje leggen. Daarmee kwam er een einde aan het showleven van Miracle Mike.

De familie Olsen trok terug naar de boerderij in Fruita en kocht van het verdiende geld een aantal landbouwmachines en een Chevrolet pick-up uit 1946. Wat er met de kip zelf is gebeurd is niet bekend omdat eigenaar Lloyd Olsen dat weigerde te vertellen.

De regenworm: Een ander verhaal

Als miniatuurbiologen trekken ze (nou ja, sommigen van hen) pootjes uit bij spinnen, en vleugels af bij vliegen. Om vervolgens gebiologeerd te kijken wat er met het beestje gebeurt. Antwoord: het gaat binnen niet al te lange tijd morsdood. Maar er is ook een dier dat zo’n sadistisch experiment wél overleeft, wil het verhaal: de regenworm. Sterker nog: als je die doormidden knipt, hakt of trekt, zullen beide helften uitgroeien tot twee levensvatbare ongewervelden. Maar vergeet het maar: daar is niets van waar.

Zo’n beest ziet er in onze ogen uit als een simpel slijmerig sliertje, een behoorlijk primitieve levensvorm. Wellicht mede ingegeven door het feit dat een regenworm geen hersenen heeft. Maar dat betekent nog niet dat beide uiteinden van de regenworm inwisselbaar zijn. Want het dier heeft wel degelijk één kop, compleet met bek, aan één van beide uiteinden.

En daarin zit weliswaar geen brein, maar wel een knooppunt van zenuwen dat je zou kunnen vergelijken met een brein. Ook vooraan zit het clitellum, een verdikking waarmee het dier slijm produceert. Kortom: hak je de achterste helft van een regenworm af? Dan kan de voorste helft best verder leven.

Al bestaat de kans ook dat hij overlijdt aan zijn verwondingen (want ja, ook voor een worm is een amputatie best een ingrijpende gebeurtenis). Vergelijk het met een salamander waar een nieuwe staart aan vastgroeit, als hij tenminste niet al te zwaar gewond is geraakt bij het verliezen van zijn staart. Maar de achterste wormhelft kan zonder zijn voorste wormhelft helemaal niets meer, en zal daarom onherroepelijk sterven.

Heb je zelf wel eens een regenworm gehalveerd, dan is het je vast opgevallen dat niet alleen de voorste, maar ook de achterste helft nog een tijdje door blijft kronkelen en samentrekken. Dat is een reactie van de zenuwen in het achterlijf, die je op het verkeerde been kan zetten en doen denken dat beide helften nog leven. In werkelijkheid zijn dit niet meer dan laatste stuiptrekkingen.

Mensen die onthoofd werden, werd vroeger soms gevraagd nog even te knipperen met hun ogen. Wetenschappers wilden graag weten of we het bewustzijn direct verliezen als ons hoofd van de romp wordt gescheiden. Ook ten aanzien van rituele slacht spelen dergelijke discussies: is een dier wel snel genoeg buiten bewustzijn als zijn aderen worden doorgesneden.

Dat kippen in sommige gevallen nog een korte tijd kunnen overleven nadat ze onthoofd zijn is bij veel mensen wel bekend. Het gezegde ‘als een kip zonder kop’ is daar dan ook van afgeleid. Meestal overlijdt de kip binnen een aantal minuten.

labels: #Kip

Zie ook: