Het is bekend dat de impact van veehouderij op het klimaat erg groot is. De uitstoot van broeikasgassen voor de vleesproductie en veehouderij wordt wereldwijd geschat op 14,5%. De productie van het veevoer staat stipt op nummer 1 als we het hebben over de uitstoot van broeikasgassen, hierna volgen de gassen die vrijkomen door de koeien zelf en hun mest waaronder methaan. De CO2 -footprint verschilt per veesoort en de intensiteit van de veehouderij.

De veehouderij en vleesproductie zorgt niet alleen voor uitstoot van broeikasgassen, maar ook voor een hoog watergebruik. Denk bijvoorbeeld aan het verbouwen van veevoer, het schoonmaken van stallen en het drinkwater van het vee.

Wat is de Watervoetafdruk van Vlees?

De watervoetafdruk is al het water dat nodig is voor de productie van ons voedsel en andere producten. Hierbij wordt er onderscheid gemaakt tussen groen (regenwater), blauw (grondwater) en grijs water (zoet water). Voor de productie van vlees komt 85 tot 87% van de waterfootprint voor rekening van groen water.

Zoals de De CO2 -footprint verschilt per veesoort, geldt dit ook voor het waterverbruik. Zo kost de productie van 1 kilo rundvlees 15.500 liter water en de productie van kippenvlees 4300 liter. Het waterverbruik voor de productie van vlees verschilt ook per land.

Voor het produceren van een kilo rundvlees is 20 tot 48 keer meer water nodig dan het produceren van een kilo groente.

Tabel: Waterverbruik per kg vlees

Vlees soort Waterverbruik (liter)
Rundvlees 15.500
Kippenvlees 4.300

De wereldwijde vleesproductie is bijna verdubbeld in de periode 1980-2004 en deze trend zal zich waarschijnlijk doorzetten gezien de verwachte verdubbeling van vleesproductie in de periode 2000-2050). Om aan deze stijgende vraag naar dierlijke producten te voldoen, zal de verschuiving van traditionele extensieve en gemengde landbouw naar industriële landbouwsystemen waarschijnlijk doorgaan.

Het rapport geeft confronterende cijfers. De gemiddelde ‘water foot print’ per calorie is voor rundvlees twintig keer hoger dan voor graan. Het meeste waterverbruik (98%) dat op conto van dierlijke producten geschreven wordt, is nodig voor het laten groeien van veevoer.

Watergebruik is natuurlijk een erg breed begrip. Het onderzoek maakt daarom onderscheid in ‘groen’ water (regenwater in de bovenlaag van de bodem) en ‘blauw’ en ‘grijs’ water. Blauw water is grondwater dat wordt gebruikt voor irrigatie van gewassen of als drinkwater. Grijs water wordt gebruikt om vervuild water in het productproces te verdunnen zodat de waterkwaliteit weer binnen de gestelde normen komt.

Verschillen in Waterverbruik per Land

Het maakt nogal uit waar het vlees wordt geproduceerd. Voor een kilo vlees van een Indiaas rund dat zijn leven uitsluitend op grassige vlaktes heeft doorgebracht, is meer dan 26.000 (!) liter water nodig. Maar dit gaat vrijwel uitsluitend over regenwater. Voor een in de intensieve veehouderij grootgebrachte koe in de VS is nog geen 4000 liter nodig.

Vergeleken met India en de VS verbruiken Nederlandse dieren het minste water. Dit komt, zo verklaart het rapport, doordat Nederland veel intensieve veehouderij heeft, die relatief minder (groen) water verbruikt. Gezien het feit dat de probleem van het waterverbruik vooral in het blauwe en grijze water ligt, en minder in het (groene) regenwater, is de verdere groei van de intensieve veehouderij geen prettig vooruitzicht.

Alternatieven en Besparingen

Overigens, wie echt op het waterverbruik van zijn eten wil letten, heeft ook binnen het plantaardige aanbod de nodige keuzes te maken. Wat, vanuit het perspectief van watergebruik, in ieder geval niet helpt, is het vervangen van vlees door noten of fruit.

Op basis van het rapport kunnen we berekenen dat het Nederlandse ei zelfs een bijzonder ‘waterzuinige’ eiwitbron is. Zoomen we van het Nederlandse ei uit naar de wereldwijde situatie, dan zien we dat vleesrunderen het grootste aandeel hebben in het mondiale waterverbruik (33%), gevolgd door melkkoeien en varkens (beide 19%).

Initiatieven en Bewustwording

Het is deze week de Nationale Week Zonder Vlees! Deze week wordt jaarlijks georganiseerd en staat in het teken van het veranderen van het eetpatroon in Nederland. Het gaat hierbij om een eetpatroon waarbij je niet standaard altijd vlees of vis eet. Het eten van minder vlees en vis heeft een positieve impact op mens, dier en milieu.

Wil je meer weten over waterverbruik? Dit jaar doen al veel mensen mee met de Week Zonder Vlees wat neerkomt op een besparing van liters water.

Wist je dat één dag geen vlees eten (rond de 100 gram) gelijk staat aan één maand iedere dag douchen?

Nederlandse Veehouderij in Perspectief

Ten opzichte van het internationaal gemiddelde is de waterfootprint voor rund-, varkens- en kippenvlees in Nederland laag. Dit is te danken aan de efficiëntie van de moderne Nederlandse veehouderijbedrijven. Deze gebruiken relatief weinig voer per kilogram geproduceerd vlees of per liter melk. Nederlandse veehouders behoren wat dit betreft tot de wereldtop. Zo is de carbon footprint van Nederlands vlees relatief klein.

Ook het Nederlandse (kracht)voer draagt bij aan de lage waterfootprint. Dit bevat veel hergebruikte restproducten uit de levensmiddelenindustrie. Deze restproducten hebben een lagere waterfootprint dan grondstoffen, die speciaal voor het voer worden geteeld, zoals bepaalde granen.

Vaak geldt, dat voedingsmiddelen met een hoge voedingswaarde meer water nodig hebben. Voedingsmiddelen die veel eiwitten en/of vetten bevatten, hebben doorgaans een hogere watervoet afdruk.

Uitgedrukt in liters water per kilo product is voor vlees meer water nodig dan voor plantaardige producten. Dat betekent niet dat vleesproductie in alle gevallen zomaar kan worden vervangen. Zo is er landbouwgrond die niet geschikt is voor het verbouwen van granen of andere plantaardige voedingsmiddelen, maar wel voor gras waarop vee kan grazen.

Om de impact op de natuurlijke waterkringlopen te beoordelen is vooral het verbruik van blauw en grijs water van belang. Nederlands vlees heeft ten opzichte van vlees uit andere landen een bescheiden waterfootprint.

labels: #Vlees

Zie ook: