In 1860 schreef Eduard Douwes Dekker, beter bekend onder zijn pseudoniem Multatuli, het wereldberoemde boek Max Havelaar. In dit boek uit hij kritiek op de Nederlandse regering in de kolonie Nederlands-Indië, het huidige Indonesië.

Multatuli: De Auteur Achter de Schuilnaam

Multatuli werd in 1820 geboren in Amsterdam. Op achttienjarige leeftijd vertrok hij naar Nederlands-Indië, waar hij voor de Nederlandse regering werkte. Daar schrok hij ontzettend van alle ellende die hij zag. Hij maakte zich erg boos over de uitbuiting en het machtsmisbruik door de Nederlanders. Hij protesteerde vaak tegen het onrecht dat de bevolking werd aangedaan. Hij ging met zijn klachten naar zijn bazen, maar die luisterden niet. Sterker nog: hij werd zelf gestraft! Multatuli was het daar niet mee eens, nam ontslag en ging terug naar Europa. Woedend schreef hij daar zijn boek: Max Havelaar. Eduard Douwes Dekker schreef het boek niet onder zijn eigen naam omdat hij dat te gevaarlijk vond. Daarom koos hij een schuilnaam. Hij noemde zichzelf 'Multatuli'. Dat is Latijn en het betekent: ik heb veel geleden.

Waar Gaat Max Havelaar Over?

Eigenlijk gaat het over Multatuli zelf! De hoofdpersoon is de Nederlander Max Havelaar, die in Nederlands-Indië woont. Daar werkt hij voor de regering. Max Havelaar ziet dat de bevolking slecht behandeld wordt en daar wil hij iets aan doen. Max Havelaar houdt toespraken en schrijft brieven aan belangrijke mensen, maar niks helpt. Hij krijgt zelfs straf omdat hij voor de Indonesische mensen opkomt!

Batavus Droogstoppel: Makelaar in Koffie

"Ik ben makelaar in koffie en woon op de Lauriergracht nummer 37." Dit is de eerste regel uit Max Havelaar. Multatuli schreef het boek als een 'raamvertelling'. Het boek opent met het verhaal van Batavus Droogstoppel. Hij is een handelaar in koffie en Droogstoppel is het symbool voor de manier waarop Nederland van zijn kolonie profiteert. Hij krijgt op een dag bezoek van Sjaalman, een oud klasgenoot. Dan volgt het verhaal over de belevenissen van Max Havelaar in Nederlands-Indië.

Batavus Droogstoppel, de makelaar in koffie in de *Max Havelaar, woont op Lauriergracht nr. 37 te Amsterdam. De beroemde openingszin luidt: ‘Ik ben makelaar in koffie, en woon op de Lauriergracht, No. 37.’ Herhaling is de kracht van de reclame: Droogstoppel herhaalt zijn adres regelmatig, in dit hoofdstuk nog twee keer; het hoofdstuk eindigt met een afbeelding van zijn visitekaartje. Legendarisch is de eerste zin van de Max Havelaar. Eduard Douwes Dekker werd in Amsterdam geboren, aan de Korsjespoortsteeg. In het pandje waar zijn wieg stond, bevindt zich het Multatuli-museum.

De eerste exemplaren zijn duur. Je moet er een week voor werken om het te kunnen betalen. Daarom lezen in het begin veel minder mensen het boek dan Multatuli hoopt. Als Multatuli Max Havelaar schrijft, weet hij al dat het voor veel opschudding zal zorgen. En hij krijgt gelijk. Politici zijn geschokt. Ze zeggen dat ze niet wisten dat Nederland zo slecht is voor de bevolking van Nederlands-Indië.

De beroemde openingszin luidt: ‘Ik ben makelaar in koffie, en woon op de Lauriergracht, No. 37.’

Enkele citaten die het karakter van Batavus Droogstoppel weergeven:

  • “Ik ben makelaar in koffie en woon op de Lauriergracht nummer 37.”
  • “Mijn boek moet gelezen worden, het moet de wereld in.”

Het Liefdesverhaal van Saïdjah en Adinda

In het boek worden ook een aantal oude Indische verhalen verteld, zoals het liefdesverhaal van Saïdjah en Adinda. Een van die verhalen is het liefdesverhaal van Saïdjah en Adinda. Dit mooie en verdrietige verhaal laat heel duidelijk zien hoe de Javanen lijden onder de uitbuiting en wreedheden van de Nederlanders. Het verhaal gaat over de Javaanse jongen Saïdjah. Hij wil heel graag samen zijn met zijn buurmeisje Adinda. Hun ouders hebben besloten dat Saïdjah en Adinda later zullen gaan trouwen. Saïdjah wil niks liever dan gelukkig worden met Adinda.

De vader van Saïdjah heeft een buffel, waar Saïdjah erg gehecht aan is. Op een dag wordt de buffel zomaar afgenomen door de Nederlanders. De vader van Saïdjah koopt een nieuwe buffel. Die heeft hij hard nodig om hem te helpen bij het binnenhalen van de oogst. Maar elke keer als de vader van Saïdjah een nieuwe buffel koopt, wordt die weer afgenomen door de Nederlanders. Een van de buffels redt zelfs het leven van Saïdjah. Ook deze wordt weer weggehaald. De moeder van Saïdjah sterft van verdriet en zijn vader probeert te vluchten omdat hij de landrente niet meer kan betalen.

Saïdjah wil, voor hij met Adinda zal trouwen, eerst geld verdienen. Hij laat Adinda achter met de belofte dat hij terug zal komen met genoeg geld voor twee buffels. Ze spreken af elkaar trouw te blijven en elkaar over drie jaar op een speciale plek in het bos weer te ontmoeten. Als Saïdjah onderweg is, bedenkt hij hoeveel hij van Adinda houdt. Als Saïdjah na drie jaar terug komt, is Adinda niet op de afgesproken plek. Hij gaat naar haar op zoek. Dan ziet hij waarom Adinda niet kon komen. De plaats waar Adinda en de anderen wonen is net veroverd door de Nederlanders en staat in brand. Saïdjah vindt daar het lichaam van Adinda. Het is verminkt door de Nederlanders.

De Impact van Max Havelaar

Multatuli schrijft Max Havelaar op een zolderkamertje in Brussel. Hij is heel boos over de dingen die hij in de kolonie Nederlands-Indië heeft gezien. Door zijn boosheid vliegen de letters op het papier. Hij schrijft het boek in minder dan vier weken. Dat is knap! Zeker als je bedenkt dat hij geen computer had. Multatuli schrijft het boek in 1860. Maar een boek schrijven alleen is niet genoeg. Als je wilt dat het gelezen wordt, moet het ook uitgegeven worden. Jacob van Lennep is een man met invloed. Van Lennep weet meteen dat hij iets bijzonders in handen heeft.

Na het verschijnen van het boek Max Havelaar krijgen de mensen in Nederlands-Indië het langzaam maar zeker beter. Er worden scholen en ziekenhuizen gebouwd. Multatuli's boek heeft niet alleen invloed op Nederlands-Indië. Er zijn dan veel landen op de wereld die een kolonie zijn en waar de mensen net zo slecht behandeld worden als in Nederlands-Indië. Multatuli heeft uiteindelijk dus heel veel met zijn boek Max Havelaar bereikt.

Multatuli wordt zelfs nu nog gezien als held die ervoor gezorgd heeft dat boeren over de hele wereld netter behandeld worden en een eerlijke prijs krijgen voor hun product. Hij zette zich in voor betere behandeling van boeren in Nederlands-Indië. Honderdvijftig jaar later hebben nog steeds niet alle boeren in de wereld het goed.

Overzicht van hoofdpersonen en hun rol:

Persoon Rol
Max Havelaar De idealistische ambtenaar die opkomt voor de bevolking van Nederlands-Indië
Batavus Droogstoppel De egoïstische koffiemakelaar die symbool staat voor de Nederlandse handelsgeest
Multatuli De auteur die zijn persoonlijke ervaringen en kritiek verwerkt in het verhaal
Saïdjah en Adinda Symboliseren de onderdrukking en het lijden van de Javaanse bevolking

Het einde van het boek is voor koning Willem III bedoeld. Het is weer een groot protest tegen wat de koning allemaal laat gebeuren in Nederlands-Indië. Als koning is hij ten slotte eindverantwoordelijke voor alle ellende.

Het boek wordt heel beroemd en steeds weer opnieuw gedrukt. Zelfs nu nog! Misschien heb je dit logo wel eens gezien, op een pak koffie of hagelslag bijvoorbeeld. Het is het logo van het Max Havelaar keurmerk. Producten die van boeren komen die netjes behandeld worden en een eerlijke prijs krijgen, worden in de winkel verkocht met dit keurmerk.

De hele titel van het beroemde boek van Multatuli is eigenlijk: Max Havelaar of koffieveiling der Nederlandsche handelmaatschappij.

De 'gewone lezer' vindt Max Havelaar een geestig, ontroerend, spannend en goed geschreven boek. Maar Multatuli wil helemaal niet dat zijn boek geestig of spannend gevonden wordt. Hij wil dat er iets verandert in Nederlands-Indië.

labels:

Zie ook: