Risico's van het eten van beschimmeld brood

Je kent het wel: je wilt een boterham smeren, maar ontdekt een groen of wit jasje op het brood. Schimmel! De meeste mensen gooien het brood dan weg, maar is dat altijd nodig? En wat als je per ongeluk toch een beschimmelde boterham hebt gegeten?

Wat zijn schimmels?

Schimmels, ook wel fungi genoemd, zijn micro-organismen. De meeste schimmels maken hyfen, dat zijn schimmeldraden. Die draden vormen samen een netwerk (het mycelium). Door sporen kunnen schimmels zich voortplanten. Hun sporen kunnen door luchtstromen worden meegevoerd, en zo -via de lucht- op andere plekken in je koelkast komen. Die sporen zie je niét met het blote oog!

Schimmel is overal: op oppervlakken, in de lucht en in de bodem. Van het zure pekelwater in een pot augurken tot de voegen tussen de badkamertegels: schimmels gedijen zelfs op de minst gastvrije plekken. Hoewel schimmels op veel plekken overleven, doen ze het doorgaans beter in een warme, vochtige, voedingsrijke omgeving, zegt Elisabetta Lambertini, onderzoeker bij het Global Alliance for Improved Nutrition. Een dampend zuurdesembrood of half opgegeten potje abrikozenjam is een feestmaal voor hongerige schimmels.

De microscopische sporen waarmee schimmels zich voortplanten, kunnen terechtkomen op elke plek waar water of wind er vat op krijgt. De gemiddelde persoon ademt elke dag zo’n duizend tot tien miljard schimmelsporen in. De enige etenswaren waar deze sporen zich niet kunnen nestelen, zijn producten in ongeopende, luchtdichte verpakkingen, of in blik.

Zijn alle schimmels gevaarlijk?

Schimmels zijn niet allemaal giftig. Sommige soorten eten we zelfs! Denk aan truffels, champignons, en (blauwe) schimmelkaas. Ook leven er schimmels op je lichaam. Alleen op je voeten wonen er al zo’n 150 soorten. Kortom: de micro-organismen komen in allerlei soorten en maten.

Er zijn duizenden soorten schimmels en slechts een deel daarvan produceert giftige stoffen. Bij de groei van penseelschimmel op appels of de groei van Aspergillus op druiven en koffie komen bijvoorbeeld gifstoffen vrij die ziek kunnen maken. De inname van grote hoeveelheden aflatoxine, de gevaarlijkste schimmelgifstof, kan leiden tot ernstige vergiftiging of - bij langdurige blootstelling - zelfs leverkanker. Gelukkig is het heel uitzonderlijk dat die schimmels die in je koelkast groeien.

Toch moet je goed opletten, want een schimmel kán schimmelgifstoffen ontwikkelen. Die gifstoffen, ook wel mycotoxines genoemd, kunnen voedselvergiftiging veroorzaken. Je kunt er bijvoorbeeld diarree en buikpijn van krijgen.

Of de schimmel in een product zulke giftstoffen aanmaakt, ligt aan de omstandigheden. De ene schimmel gaat lekker op een warme, vochtige ruimte - de andere schimmel juist op lage temperaturen…zoals je koelkast!

Wanneer moet je beschimmeld eten weggooien?

Zie je schimmel op je eten zitten? Een dekentje van dons of wat groenblauwe tinten? Dan is er sprake van bederf. Je ziet de schimmelgroei misschien alleen aan de bovenkant, maar de kans is groot dat de schimmel óók door de rest van het product zit. Schimmels wegsnijden is daarom niet altijd zo makkelijk als dat het lijkt.

Dus moet je je beschimmelde jampot weggooien, of niet? Dat ligt waarschijnlijk toch aan het product. Zit er schimmel in een product, dan kunnen de (schimmel)draden ook in de rest van het product zitten. En die draden zie je niet! In sommige gevallen kun je beter het hele product weggooien, in plaats van het schimmellaagje afscheppen. Dit geldt bijvoorbeeld voor eten in potten (zoals jam en pindakaas), noten, zachte kaas, yoghurt, zacht fruit, zachte groenten en…brood!

Over het algemeen zijn voedingsmiddelen met een hoog vochtgehalte en schimmel een no-go. Maar ook ‘droge’ producten kunnen gevaarlijk zijn, omdat de schimmel zich al verder verspreid kan hebben. Het risico op schimmel is nog hoger bij voedingsmiddelen gemaakt zonder conserveermiddelen.

Gooi het volgende in ieder geval altijd weg als er schimmel zichtbaar is:

• Kliekjes, maar ook gekookte rijst of pasta
• Brood, koek en gebak
• Groenten en zacht fruit met een hoog vochtgehalte, zoals komkommers en kiwi’s
• Vleeswaren
• Zachte kazen zoals roomkaas, maar ook plakjes of geraspte kaas
• Yoghurt en zure room
• Jams en compotes
• Noten, pindakaas en peulvruchten

Wanneer kun je schimmel wegsnijden?

Er zijn ook producten waarbij de schimmeldraden niet zo makkelijk door het héle product verspreiden. Dan kun je het product wel eten, áls je het beschimmelde deel wegsnijdt. Snijd dan wel ruim: met een paar centimeter om het zichtbare schimmeldeel heen.

Bij welk eten dit kan? Denk aan harde kaas, harde groenten (zoals wortel en paprika), droge worst en hard fruit (zoals appels en peren). Is een heel groot deel van de kaas of groente beschimmeld? Dan is de prullenbak misschien toch een betere eindbestemming, dan je mond.

Bij harde voedingswaren, zoals harde kaas of wortels, is het veilig om het stuk schimmel plus een paar extra centimeter weg te snijden. In zachtere voedingsmiddelen - zachte kaas, yoghurt, jam, augurken, hummus - is het lastiger te bepalen hoe ver de schimmel zich naar binnen heeft gedrongen. De schimmel wegscheppen is in dit geval geen veilige optie; het is dan helaas beter om het hele product op de composthoop te gooien. Ook bij vlees of vis is het beter om geen risico te nemen.

Let op: Ook als je de groei probeert weg te koken of te vriezen, doodt dit alleen de schimmel zelf - niet de gifstoffen die het heeft geproduceerd.

Tabel: Richtlijnen voor het omgaan met beschimmelde voedingsmiddelen

Wat als je per ongeluk schimmel hebt gegeten?

Hongerig schrok je een boterham met kaas naar binnen. Pas als je goed naar de zak kijkt, zie je dat de bammetjes een eigen leven zijn gaan leiden. Je hebt schimmel gegeten! Maar…hoe erg is dat?

Het is niet precies te zeggen of en hoe ziek je wordt. Dat hangt ervan af: welke gifstof heeft de schimmel gemaakt en hoeveel? Als je elke dag schimmelgifstoffen eet, zullen er -op de lange termijn- schadelijke effecten te merken zijn.

Maar krijg je een keertje wat gifstoffen (lees: een beetje schimmel) binnen? Dan is er niet per se reden voor paniek. Het is vooral vies, en je kunt buikpijn krijgen of overgeven. Meestal wordt het niet veel erger, als het een schimmel uit je eigen keuken of koelkast betreft.

In de meeste gevallen heeft het ingeslikte beetje schimmel geen gevolgen. Toch blijft het advies om waakzaam te zijn voor symptomen als misselijkheid, diarree en kortademigheid. Voor mensen met een verzwakt immuunsysteem is het verstandig een dokter te raadplegen na de consumptie van schimmels. (Vergeet niet een monster van de boosdoener mee te nemen voor verder onderzoek.)

Hoe kun je schimmel voorkomen?

Voorkomen is natuurlijk beter dan genezen. Hier zijn een paar tips om schimmelgroei te voorkomen:

• Bewaar je etenswaren in afgesloten bakjes of dek ze goed af voor je ze in de koelkast plaatst.
• Controleer regelmatig of de voeding niet aan het beschimmelen is en mogelijk bacteriën via de lucht naar andere etenswaren verspreidt.
• Maak je koelkast elke drie maanden goed schoon. Hoe schoner de koelkast is, hoe kleiner de kans op schimmels.
• Bewaar brood en andere bakkerijproducten op een droge, koele en donkere plaats buiten de koelkast. De vochtige omgeving van de koelkast verhoogt namelijk de kans op schimmelgroei.
• Bewaar verse groenten, kaas, zuivel en vlees(producten) in de koelkast.
• Gedroogde kruiden, noten, peulvruchten, koekjes, crackers en andere producten met een laag vochtgehalte bewaar je het beste op een droge, koele plek buiten de koelkast.
• Dek kliekjes en andere verse producten altijd goed af en bewaar ze in de koelkast.
• Houd een goed overzicht in je koelkast en voorraadkast en eet producten op tijd op.

Eten weggooien is altijd zonde, maar soms ontkom je er niet aan dat een snee brood of stuk fruit plotseling groen of wit uitslaat.

labels: #Brood

Zie ook:

• Ontdek de Gevaarlijke Gevolgen van het Eten van Beschimmeld Brood!
• Schokkende Gevaren van Beschimmeld Brood Eten Tijdens Zwangerschap Ontdekt!
• Kaas Uien Brood Zelf Bakken: Makkelijk Recept!
• Schokkend Nieuws: Johan Derksen Zegt Vlees Definitief Af – Wat Betekent Dit Voor Jou?
• Ontdek 9 Supersnelle Vegan Maaltijd Recepten Die Je Vandaag Moet Proberen!