Mulligatawny soep; misschien heb je er nog nooit van gehoord? Spreek uit: moeli-gha-tahwie. Je zou het niet verwachten, toch is dit een echte klassieker. Het is een soep afkomstig uit de Brits-Indiase keuken. De soep ontleent zijn naam aan een Tamil-woord voor ‘peperwater’. Maar echt heet is de soep zeker niet, het is meer een goede gevulde kerriesoep met een Indiase touch.

Mulligatawny, in oudere spellingen ook wel Multáni of Mulligatunny, is een soep die is geïnspireerd op rasam. Mulligatawny is een samentrekking van de Tamil woorden milluga (peper) en thanni (water). De Tamil-keuken kent van oorsprong geen soep, maar wel allerlei kleine ‘natte’ gerechten die samen met rijst gegeten worden. Rasam is zo’n gerecht. Het wordt gemengd met rijst en vervolgens met de hand gegeten.

Vanaf de zeventiende eeuw waren de Britten aanwezig in India en eind achttiende eeuw hadden zij al delen van het land gekoloniseerd. Maar daar eindigde het niet. Europese concurrenten, waaronder de Nederlanders, werden het land uitgewerkt, terwijl de Britten zelf hun macht wisten uit te breiden. Zo ontstond in 1858 de British Raj, oftewel Brits-Indië, waarbij de macht overging van de British East India Company naar de Britse kroon.

Tijdens de Britse Raj (de heerschappij van de Britse Kroon op het Indiase subcontinent die duurde van 1858 tot 1947) wilden de Britse officials van de East India Company en hun gezinnen hun eigen eettradities zoveel mogelijk handhaven. Daar hoorde soep als eerste gang bij.

De Britse soldaten, niet gewend aan het kruidige eten in India, zullen ongetwijfeld moeite hebben gehad met gerechten als rasam en zo ontstonden er mildere varianten van Indiase gerechten. Het is niet bekend wanneer Mulligatawny is ontstaan, maar een van de vroegste verwijzingen is te vinden in een anoniem Brits soldatenlied uit 1784:

“In vain our hard fate we repine; In vain on our fortune we rail; On Mullaghee-tawny we dine, Or Congee in Bangalore Jail.”

Zoals veel gerechten uit India, werd ook mulligatawny populair in Groot-Brittannië zelf. Maar vanaf het begin zijn er niet alleen verschillende spellingen, maar ook samenstellingen. Zo werd er al vroeg gesteggeld over rijst: wel of niet in de soep. De achtergrond lijkt duidelijk: de Indiërs eten hun versie, rasam, met rijst. Maar zij mengen de rasam door de rijst, niet de rijst door de rasam. En vlees eten de Indiërs zeker niet in hun rasam. De toevoeging van rund, kip of ander vlees is dan ook duidelijk Brits. Net zoals de toevoeging van rijst in de soep. De soep die dus van oorsprong eigenlijk geen soep is.

Tegenwoordig is de populariteit van mulligatawny lang niet meer zo groot als in de negentiende eeuw, men eet liever chicken tikka masala. De herkomst daarvan is ook India, maar dan waarschijnlijk een afgeleide van butter chicken. Sommigen beweren zelfs dat het gerecht in Schotland is ontstaan uit een te droge kipcurry…

Mulligatawny betekent eigenlijk peperwater. De soep komt oorspronkelijk uit Zuid-India, uit de regio Tamil Nadu en is een afgeleide van de Tamil-woorden ‘miḷagu’ (மிளகு dat zwarte peper betekent) en ‘taṇṇi’ (தண்ணி, dat water betekent). Mulligatawny werd eind 18e eeuw populair en elk kookboek dat vanaf de 19e eeuw verscheen had wel weer een andere versie. Na 1850 brachten bedrijven als Heinz en Thomas Nelson zelfs kant-en-klare mulligatawny of mulligatawny-basispasta met specerijenmixen op de markt! Men gaat er zelfs vanuit dat ontdekkingsreiziger David Livingstone kant-en-klare mulligatawny bij zich had naar Afrika!

In een van zijn dagboeken schrijft hij namelijk: “After the gruelling 40-day trek (in Africa), on 6th October 1859, I arrived back to the ship. We made soup from the Mulligatawny paste which we carried in pouches.”

Oorspronkelijk was mulligatawny een vrij dunne soep, peperwater dus. Daar werden in de koloniale tijd door de voorkeur van de Britten vaak rode linzen aan toegevoegd, en vlees (kip of schapenvlees). De Britten namen het gerecht ook mee naar huis en pasten het in de Victoriaanse tijd weer aan. De linzen worden nu in Engelse versies soms ook wel weer weggelaten en er werden veel meer ingrediënten / groenten aan toegevoegd waardoor het echt een vullende maaltijdsoep werd, vaak met kerrie, wortelen, soms bleekselderij en een friszure appel zoals Granny Smith.

De Indiërs kenden nauwelijks soep en ze pasten de dunne pepersoep van de Tamils uiteindelijk aan. Vervolgens voeg je kerriepoeder / garam masala, kaneel, laurier en blokjes friszure appel toe en kippenbouillon en kip (als je tenminste mulligatawny met kip maakt). Al dan niet met rode linzen. En je kunt meer variëren. Wat mangochutney erbij zie je ook veel, en wat limoensap om het geheel weer wat frisser te maken. Neem wat jou zelf het lekkerste lijkt.

Pureren van de soep is wat mij betreft vervolgens optioneel, ik vind het zonde om er een gladde soep van te maken. En ik heb ook nog de versie met wat tomaten(puree) en kokosmelk gemaakt, dat leek mij er erg lekker bij, en dat was het ook. Tenslotte pluk je de gekookte kip in kleine stukjes en verwarm je die op het einde weer met wat gekookte rijst. Ik heb eerst de kip in kippenbouillon gekookt en de bouillon dan weer voor de soep gebruikt.

Mulligatawny-soep is een lekkere mix van Indiase en Britse tradities, met romige en pittige smaken. De combinatie van kerriepoeder en kookroom geeft mulligatawny-soep zijn lekkere smaak. Mulligatawny-soep is op zichzelf al heerlijk, maar nog lekkerder met basmatirijst en knapperig brood.

De herkomst daarvan is ook India, maar dan waarschijnlijk een afgeleide van butter chicken. Sommigen beweren zelfs dat het gerecht in Schotland is ontstaan uit een te droge kipcurry…

Hoe het ook zij, de mulligatawny is een lekkere winterse soep, die je makkelijk naar eigen voorkeur aan kunt passen. Ideaal ook om restjes groente op te maken. Heb je toevallig rijst over, dan kun je die rustig toevoegen aan de soep. De Britten doen het ook.

Mulligatawny Soep Recept

Het liefst maak ik deze soep op basis van een geurige homemade kippenbouillon. Maar wil je sneller klaar zijn, dan is een pot kippenfond of een bouillon van tabletten natuurlijk geen probleem. Je mist dan wel de kipvulling. Met zelfgemaakte kippenbouillon is het echt een maaltijdsoep voor winterse dagen! Serveer hem met een grote kom basmatirijst, gegarneerd met koriander. Hoewel je normaal gesproken geen wijn drinkt bij een soep, kan het bij een maaltijdsoep wel. Een wijn die het bij soep altijd goed doet is een droge sherry, bij voorkeur een Fino.

Ingrediënten:

  • 2 el olie
  • 1 tl zwart mosterdzaad
  • 2 tl komijnzaad
  • 6-8 kerrieblaadjes
  • 500 gr kip (dijen, drumsticks, vleugels)
  • 1 ui, gesnipperd
  • 3 wortelen, in schijfjes
  • 3 stelen bleekselderij, in schijfjes
  • 3 tn knoflook, geperst of fijn gesneden
  • 2 el kerrie
  • 1 el chilivlokken of -poeder
  • 1 blik tomatenstukjes of 2 verse tomaten in stukjes
  • 250 gr rode linzen
  • 1,5 liter bouillon of water
  • garam masala
  • zwarte peper
  • zout
  • 3 el ghee of kokosolie
  • 1 ui gesnipperd
  • 1 flinke wortel fijn gesneden
  • 3 stengels bleekselderij fijn gesneden
  • 3 teentjes knoflook gesnipperd
  • 3 cm verse gember geschild en fijn gesneden
  • 2 appeltjes geschild en klein gesneden
  • 1 rode chilipeper fijn gesneden, al dan niet zonder zaadjes
  • 400 gram tomatenblokjes
  • 1 el currypoeder
  • 1 tl komijnzaad
  • 1/2 tl paprikapoeder
  • 1/2 tl Kurkuma
  • 1/2 tl kaneelpoeder
  • 1/2 tl gedroogde tijm
  • 1/4 tl versgemalen zwarte peper
  • 125 gram rode linzen gedroogd
  • 1 liter kippenbouillon of groentebouillon liefst zelfgemaakt
  • 400 ml kokosmelk

Bereiding:

  1. Maak eerst zelf bouillon van een hele kip. Leg de kip en de rest van de ingrediënten in een grote soeppan. Giet er zoveel koud water op tot het net onderstaat. Maar niet meer dan 2 liter. Breng aan de kook, schuim de bouillon na de eerste 5 minuten af met een schuimspaan. Zet de pan op een kookplaatje en laat ca. 2 uur zachtjes trekken. Schep kip uit de pan, en zeef de bouillon om kruiden en groenten te verwijderen. Laat de kip afkoelen en haal het vlees van het bot.
  2. Verhit twee eetlepels olie in een grote braadpan en bak de kip in 5 minuten rondom bruin aan. Haal de kip vervolgens uit de pan en zet apart.
  3. Voeg de mosterdzaad, komijn en kerrieblaadjes toe. En als de mosterdzaadjes beginnen te springen, voeg je de ui, wortelen en bleekselderij toe. Blijf roeren totdat de ui glazig ziet.
  4. Bak nu de knoflook een minuut of twee zachtjes mee.
  5. Voeg de kerrie en de chilipoeder toe en zorg dat alles goed gemengd is.
  6. Daarna voeg je de tomaten, linzen en kip toe. Bedek de kip met water en voeg kruiden, groenten en specerijen toe. Breng het water aan de kook, verlaag het vuur en laat de kip ongeveer 1 uur sudderen.
  7. Zet het vuur uit en laat de kip ongeveer 1 uur in de soep staan. Zeef de soep en bewaar deze. Pluk de kip uit elkaar.
  8. Snijd ca. 250 gram kippenvlees in stukjes. Roer door de soep.
  9. Neem een pan met een dikke bodem of een gietijzeren pan en verhit hierin de ghee of kokosolie.Doe de ui, wortel, bleekselderij, gember en rode peper hier in en roerbak tot de ui glazig wordt.
  10. Voeg de knoflook en alle specerijen toe en roerbak tot die geurig worden. Laat de knoflook niet aanbranden!
  11. Doe de tomatenblokjes, de appelstukjes, bouillon en kokosmelk er bij en breng aan de kook.
  12. Zodra het kookt, voeg je de linzen toe en draai je het vuur laag.Laat het geheel een half uur pruttelen en check dan of de linzen gaar zijn. Zo niet, check dan elke tien minuten weer tot ze gaar zijn.
  13. Breng de soep op smaak met zout en peper en pureer hem ietwat. Ik hou van 'chunky' soep, maar wellicht vind jij een gladde soep lekkerder. Gebruik hiervoor een blender of staafmixer.
  14. Serveer de soep eventueel met licht geroosterde noten en verse koriander.
  15. Ga terug naar de keuken voor een tweede kom en daarna voor een derde kom.
  16. Stop daarna, anders krijg je buikpijn omdat je teveel gegeten hebt.
  17. Warm de soep de volgende dag weer op en herhaal de laatste drie stappen. Of vries hem in 😉

Tips:

  • Wil je het recept aanpassen? Probeer eens kalkoen of lam in plaats van kip voor een andere smaak.
  • Je kunt ook ingrediënten zoals zoete aardappel of appel toevoegen. Zoete aardappel geeft een zachte, zoete smaak en appel zorgt voor een fris accent.
  • Sommige mulligatawnies zijn redelijk dun, anderen zijn bijna stoofpotjes zo dik. In elk geval zijn er inmiddels zoveel variaties dat niemand meer een officiële ingrediëntenlijst kan opstellen omdat alles variabel en optioneel lijkt.
  • Eigenlijk best heel Brits, want de Britten zijn gek op sherry. Kies voor droge zoals fino of manzanilla. Een sappige rijpe chardonnay of een viognier, beide zonder houtrijping en met milde zuren en rijp exotisch fruit, passen ook. Als je de soep vrij pittig maakt, passen Duitse riesling met een zoetje (feinherb / Spätlese) of pinot gris en gewurztraminer uit de Elzas ook. Een cider met een (klein) zoetje past ook goed.

labels: #Soep

Zie ook: