Artrose is een veelvoorkomende aandoening die de gewrichten aantast en gepaard gaat met pijn en beperkte mobiliteit. Artrose beïnvloedt je gewrichten, je mobiliteit en je dagelijks leven. Wat je eet, kan daarbij een onverwacht grote rol spelen. In dit artikel lees je wat het beste dieet is bij artrose. Je ontdekt welke voeding écht helpt, hoe je je dagelijkse maaltijden kunt aanpassen en wat je beter kunt laten staan.

Artrose is een chronische gewrichtsaandoening waarbij het kraakbeen geleidelijk dunner en minder elastisch wordt. Dit veroorzaakt pijn, stijfheid en beperkingen in bewegen. Artrose is niet te genezen met voeding of supplementen. Maar wat je eet, heeft wél invloed op hoe je je voelt. Bepaalde voedingsmiddelen kunnen ontstekingen afremmen, terwijl andere die juist versterken.

Voeding en Artrose: Een Complex Verhaal

Voeding beïnvloedt diverse processen die direct samenhangen met artrose:

  • Ontstekingsremming: Veel klachten bij artrose worden veroorzaakt door sluimerende ontstekingen in en rond de gewrichten.
  • Gewichtsbeheersing: Overgewicht vergroot de druk op de gewrichten en versterkt ontstekingsprocessen via vetweefsel.

Voedingsmiddelen die Verlichting Kunnen Geven

Sommige voedingsmiddelen kunnen een merkbare verlichting geven bij artrose. Ze remmen ontstekingen, ondersteunen de botstructuur of helpen je gewicht in balans te houden.

  • Vette vis: Zalm, makreel, haring, sardines en forel zijn rijk aan omega-3 vetzuren, die ontstekingsremmend werken.
  • Groene bladgroenten: Boerenkool, spinazie, snijbiet en spruitjes bevatten veel vitamine C, K en A, evenals calcium.
  • Broccoli: Bevat sulforafaan, een natuurlijke stof die in dierstudies de afbraak van kraakbeen lijkt te vertragen.
  • Knoflook: Bevat diallyldisulfide, dat kraakbeen kan beschermen tegen slijtage.
  • Yoghurt, kefir en sommige kazen: Zijn rijk aan calcium, eiwitten en probiotica. Ze ondersteunen de botstructuur én de darmgezondheid.
  • Noten en zaden: Walnoten, amandelen, chiazaad en lijnzaad zijn rijk aan gezonde vetten, vezels en antioxidanten.
  • Groene thee: Bevat polyfenolen, antioxidanten die ontstekingen kunnen remmen en kraakbeenafbraak mogelijk vertragen.
  • Olijfolie: Bevat oleocanthal, een stof die vergelijkbaar werkt met NSAID’s.

Het mediterrane dieet bevat veel van de hierboven genoemde voedingsmiddelen: vette vis, olijfolie, groenten, peulvruchten, volkoren granen en noten. Onderzoek wijst uit dat dit eetpatroon ontstekingswaarden verlaagt, het cholesterol verbetert en gewrichtsklachten kan verminderen.

Voedingsmiddelen om te Vermijden

Sommige voedingsmiddelen kunnen ontstekingen juist aanwakkeren en artroseklachten verergeren. Te vinden in margarine, gefrituurd voedsel en veel kant-en-klaarproducten.

Mythes over Voeding en Artrose

Rond artrose bestaan veel mythes over voeding, waarbij beweerd wordt dat bepaalde voedselsoorten de aandoening kunnen verergeren. Tegen de algemene overtuiging in, veroorzaken citrusvruchten geen ontstekingen. Integendeel, ze bezitten ontstekingsremmende eigenschappen en zijn een rijke bron van vitamine C en antioxidanten. Het is wel belangrijk op te merken dat grapefruitsap kan interageren met bepaalde medicijnen voor artrose. Hoewel sommige mensen geloven dat het uitsluiten van zuivelproducten voordelen kan bieden bij artrose, wijst onderzoek uit dat zuivel juist ontstekingsremmende effecten kan hebben. Een studie uit 2018 toonde aan dat mensen die meer volvette zuivel en Nederlandse kaas consumeerden, minder symptomen van knieartrose ervoeren. De bewering dat nachtschadegroenten, zoals tomaten, aubergines, paprika’s en aardappelen, pijn bij artrose verergeren, wordt niet ondersteund door wetenschappelijk bewijs. Probeer het zelf uit door nachtschadegroenten tijdelijk uit je dieet te halen en ze vervolgens geleidelijk weer te introduceren.

Het Voedingscentrum adviseert om te variëren met vis, peulvruchten, vlees, en ei binnen je dieet. Het eten van 2 tot 3 eieren per week past in een gezond voedingspatroon. Eieren zijn bovendien een uitstekende bron van eiwitten.

De Rol van Yoghurt bij Artrose

Yoghurt is populair, voedzaam en rijk aan calcium. Maar hoe past dit zuivelproduct in het dieet van iemand met artrose? Yoghurt is een zuivelproduct dat rijk is aan voedingsstoffen zoals calcium, vitamines en probiotica. Calcium en vitamine d spelen een belangrijke rol bij het behoud van sterke botten. Probiotica zijn levende bacteriën die een gunstig effect kunnen hebben op de darmgezondheid. Een gezonde darmflora kan helpen bij het verminderen van ontstekingen in het lichaam, wat gunstig kan zijn voor mensen met artrose. Vooral Griekse yoghurt is populair vanwege het hoge eiwitgehalte en de romige textuur.

Een toonaangevende Amerikaanse studie uit 2021 liet zien dat mensen die regelmatig yoghurt eten, lagere waarden hebben van ontstekingsstoffen zoals IL-6 en fibrine. Deze stoffen spelen een rol bij chronische ontstekingen zoals artrose. Bij melk en kaas werd dit effect niet gevonden.

Yoghurt kan een waardevolle toevoeging zijn aan het dieet bij artrose, dankzij calcium, eiwitten en probiotica. Recente onderzoeken tonen aan dat zuivelproducten bij de meeste mensen geen ontstekingsbevorderend effect hebben. Het is echter belangrijk om te luisteren naar je eigen lichaam en te observeren hoe je reageert op zuivel. In sommige gevallen kan zuivel namelijk ook ontstekingen verergeren. Yoghurt bevat calcium, vitamine D en probiotica die gewrichten kunnen ondersteunen. Sommige studies wijzen op een mild ontstekingsremmend effect van yoghurt via de darmflora.

Let wel op: plantaardige yoghurt bevat niet standaard dezelfde nutriënten als zuivel. Niet voor iedereen verdraagt zuivel even goed. Twijfel je of yoghurt bij je past? Uiteraard mogen wij u wel voorzien van persoonlijk advies.

Aanvullende Tips voor een Gezond Dieet bij Artrose

Naast specifieke voedingsmiddelen zijn er algemene voedingsadviezen die kunnen helpen bij artrose:

  • Eet dagelijks voldoende groenten en fruit. Streef naar minstens 200 gram fruit en 250 gram groente per dag. Neem fruit als tussendoortje of voeg het toe aan je (soja)yoghurt of havermout.
  • Kies voor volkoren granen in plaats van witte granen. Volkoren granen zijn namelijk rijk aan vezels en voedingsstoffen, omdat de hele korrel wordt gebruikt. Witte granen, zoals witte pasta en wit brood, bevatten weinig of geen vezels.
  • Eet minder verzadigd vet.
  • Vezelrijke voedingsmiddelen, zoals volkoren graanproducten, bevatten silicium.
  • Goede antioxidanten, zoals vitamine C, E, bèta caroteen en selenium, gaan de strijd aan met de vrije radicalen.
  • Blijf zo goed mogelijk op uw ideale gewicht.

Voeding als Onderdeel van een Bredere Behandeling

Artrose is een chronische (blijvende) aandoening, maar met de juiste voeding kun je pijn en stijfheid verminderen en je dagelijkse functioneren verbeteren. Een dieet kan helpen de ontstekingen die geassocieerd worden met artrose te beheren en ondersteunt het behoud van een gezond gewicht, wat de druk op de gewrichten kan verminderen. Voeding kan je helpen om beter met artrose om te gaan. Kies voor onbewerkte, natuurlijke producten die ontstekingsremmend werken en rijk zijn aan calcium, antioxidanten en gezonde vetten. Beperk tegelijk voeding die ontsteking stimuleert. Blijf op je gewicht letten en beweeg regelmatig.

Het Plants for Joints Onderzoek

Met een leefstijlinterventie kun je de achterliggende oorzaken van artrose ook aanpakken. Dit werd aangetoond in het Plants for Joints-onderzoek, uitgevoerd door prof. dr. Dirk-Jan van Schaardenburg, dr. Wendy Walrabenstein en Carlijn Wagenaar. De resultaten zijn indrukwekkend: deelnemers hadden aanzienlijk minder pijn en stijfheid en konden beter functioneren. In tegenstelling tot de controlegroep, die de standaardzorg kreeg en nauwelijks verbetering ervoer, zagen deelnemers van het programma ook een afname in buikvet, levervet en ontstekingswaarden, en ook het LDL en de bloedsuikerwaarden daalden.

Figuur 4. Resultaten van de Plants for Joints leefstijlinterventie na 4 maanden.

Alternatieve Behandelmethoden

Vanwege het grote risico op ernstige bijwerkingen gaan steeds meer artrosepatiënten op zoek naar alternatieve behandelingen. De afgelopen jaren is het aantal onderzoeken naar deze behandelmethoden toegenomen. Voedsel speelt bij veel van de geneeswijzen een grote rol. In de reguliere geneeskunde is aan de invloed van voeding op ziekten als artrose tot voor kort geen aandacht geschonken. De ervaringsgeneeskunde, zoals de Traditionele Chinese Geneeskunde, daarentegen werkt al eeuwenlang succesvol met de kennis van voeding bij de behandeling van ziekten. De laatste jaren wordt vanuit de Westerse geneeskunde steeds meer onderzoek gedaan om wetenschappelijk bewijs te vinden naar het effect van voeding op ziekten.

De alternatieve geneeswijzen hebben echter gemeen dat zij een holistische visie hebben op ziekte, waarbij aandoeningen niet als op zichzelf staand worden beschouwd. Ook wordt het zelfhelend vermogen, dat ieder mens heeft, sterk onderkend. De orthomoleculaire geneeskunde is gericht op het ondersteunen van het organisme. Het uitgangspunt is dat ziekte ontstaat als gevolg van een tekort aan voedingsstoffen. De natuurgeneeskunde gaat ervan uit dat ziekte terug te voeren is tot een ophoping van afvalstoffen in het lichaam. Veel chronische ziekten vinden hun oorsprong in de darm en derhalve richt de behandeling zich op het schoonmaken van het spijsverteringskanaal. Reinigingsdiëten of diëten om verzuring van het lichaam tegen te gaan, worden veelal ingezet. Het uitgangspunt van de Chinese Geneeskunde is dat eten niet alleen smakelijk is, maar voeding dient ook een heilzame werking te hebben. Uitsluitend wanneer de lichaamsenergie - voor een groot deel dankzij voeding - goed door kan stromen, doet het zelfhelend vermogen van het lichaam weer zijn werk. Voedsel is een middel om levenskracht binnen te krijgen. Voedingsmiddelen staan in verbinding met kosmische of aardse krachten. Bij het uit India afkomstige Ayurveda wordt ziekte gezien als een verstoring van de natuurlijke balans tussen lichaam en geest. Voedsel zorgt ervoor dat lichaamsfuncties worden versterkt of juist verminderd.

labels:

Zie ook: