De Joodse keuken is rijk aan tradities en betekenisvolle gerechten, waarbij voedsel vaak een diepere symbolische rol speelt. Tijdens belangrijke feestdagen zoals Pesach (het Joodse paasfeest), Rosh Hashanah (Joods nieuwjaar) en Chanoeka, speelt eten een centrale rol in het samenzijn. Op deze momenten doen Joodse families extra hun best in de keuken. Het is een tijd van samenkomen, het vieren van het leven en het doorgeven van eeuwenoude tradities. De gerechten zijn vaak zorgvuldig bereid, en samen eten staat symbool voor verbinding en het doorgeven van cultuur en geloof.

Bij de Joodse keuken denk ik altijd aan matseballen, gefillte fish en uiteraard kippensoep. Maar de Joodse keuken is meer dan dat er zijn namelijk nog meer Joodse gerechten. De Joodse Keuken bevat ook falafel, taboulleh en hummus. De Joodse keuken kent een rijke traditie met diverse smaken en gerechten.

Joodse Feestdagen en Hun Gerechten

Het Joodse Nieuwjaar Rosh Hashana is een rustige en zeer serieuze aangelegenheid. Chanoeka is het feest van de lichtjes. December is de maand van de feestdagen. Eén van de die feesten is Chanoeka, het Joodse feest van het licht. Wat wordt er gevierd tijdens dit feest? Wat is Chanoeka? Chanoeka, ook wel het Joodse Lichtfeest genoemd, staat 8 dagen lang in het teken van olie en licht.

Het feest is ontstaan na 2 eeuwen bezetting van Jerusalem door de Grieken. Nadat de Grieken een varken offerde (niet-koosjer) in de tempel van Jeruzalem, besloten de Joden terug te vechten. Tijdens de lange en heftige strijd blijkt er niet veel meer van de tempel over te zijn gebleven. Na de periode van opbouw moest de tempel nog gereinigd worden doormiddel van het branden van 8 kaarsen op de menora met pure olie. De olie bleek in eerste instantie genoeg te zijn voor slechts één kaars, maar op de 7 opvolgende dagen kon er steeds weer een nieuwe kaars worden aangestoken.

En omdat olie één van de belangrijke symbolen is tijdens Chanoeka, staan er veel gefrituurde gerechten op het menu.

  1. Latkes is een tradiotioneel gerecht dat voornamelijk met Chanoeka wordt gegeten. Het zijn een soort aardappelkoekjes gemaakt van geraspte aardappel en ei.
  2. Kugel is een traditioneel bijgerecht. De ovenschotel wordt niet gemaakt met vaste ingrediënten.
  3. Sufganiyot zijn een soort gefrituurde donuts die meestal als dessert worden gegeten. Het wordt gemaakt van een beslag met melk, suiker, bloem, gist en eieren.
  4. Bunuelos zijn zoete gefrituurde deegballetjes of platte ronde plakken.
  5. Blintzes is één van de meest favoriete Chanoeka-recepten.

Kasjroet: Spijswetten in het Jodendom

Bij het Jodendom moet het eten in overeenstemming zijn met de kasjroet. Deze spijswetten bepalen of men bepaald eten koosjer is of niet en hoe men hun eten moeten bereiden. Zo zijn er bepaalde regels rondom het slachten van dieren. Ook mogen bepaalde dieren, zoals varkens, garnaal en kreeft, helemaal niet gegeten worden. Daarnaast mogen zuivel en vlees beslist niet met elkaar in aanraking komen. Hierdoor wordt in veel gerechten olie gebruikt plaats van boter.

Recepten en Gerechten

Hieronder vind je enkele voorbeelden van traditionele Joodse gerechten:

  • Een hartige soep met lichte deegballen gemaakt van matzomeel.
  • Een traditioneel stoofgerecht dat op vrijdagavond wordt bereid en langzaam gaart tijdens de sjabbatnacht.
  • Een zoet en hartig gerecht met kip, pruimen, wortels en vaak ook amandelen.
  • Aardappelpannenkoekjes, meestal geserveerd tijdens het Chanoekafeest.

Gebakken Pompoen met Tomatensaus

Ik had al een tijdje een pompoen liggen. Want, ik wil geen voedsel verspillen. In het receptenboek stond een recept voor gebakken pompoen met tomatensaus. Die heb ik uitgeprobeerd. Vandaar dat ik het recept voor gebakken pompoen met tomatensaus met jullie deel. Verhit 3 eetlepels van de olie in een koekenpan* en bak de partjes pompoen in gedeelten goudbruin. Leg in een ovenschaal * lagen van de partjes pompoen, met tomatensaus ertussen. Tot slot: serveer dit Joodse gerecht direct.

Joodse Brisket

Altijd al willen weten hoe je traditioneel Joodse brisket maakt? Vandaag deel ik mijn favoriete recept voor dit langzaam gegaarde rundvlees. Dit is een flink recept voor 8 personen; je kunt ook alles halveren. Joden die in Oost-Europa woonden, hadden vroeger vaak weinig geld en konden daardoor niet altijd de ‘beste’ stukken vlees kopen. Ze leerden het te doen met goedkopere (koosjere) stukken, zoals de runderborst. Een deel van het rund dat door velen vaak over het hoofd werd gezien, omdat -ie nogal snel taai kan bakken. Deze Joodse traditie gaat vandaag de dag nog steeds door. De langzaam gegaarde runderborst wordt vaak opgediend op speciale feestdagen en bijzondere gelegenheden. Tijdens de Sjabbat wordt het vlees regelmatig gekookt met groenten en aardappelen, tot een vlezige stoofpot die bekend staat als cholent. Runderborst wordt ook wel “klapstuk” genoemd. Vraag je lokale (Joodse) slager om een goed deel uit te kiezen. Enne, let op dat je voor dit recept het vlees een nacht laat marineren.

In onderstaand recept maak ik de brisket in een braadpan in de oven. Maar je kunt ook zeker een slowcooker, bijvoorbeeld die van Crock-Pot, gebruiken. Zet de slowcooker dan op de lage stand. Laat het geheel rustig koken, ongeveer 8 uur, afhankelijk van jouw slowcooker. Weet wel: je krijgt dan echter niet het krokante korstje dat je in de oven krijgt.

Let op dat je voor dit recept het vlees een nacht laat marineren.

▢ 1 klapstuk van ca. Bestrooi het klapstuk rondom met de paprika, 1 theelepel zeezoutvlokken en ruim zwarte peper. Wrijf de specerijen in het vlees. Zet een nacht in de koelkast.

Haal het klapstuk 1 uur voor je het in de oven wilt zetten uit de koelkast om op kamertemperatuur te laten komen.

Verhit de helft van de zonnebloemolie in een grote braadpan. Braad het klapstuk rondom bruin aan - eerst de vetkant 10 minuten, dan de andere kant 10 minuten. Leg het vlees op een bord.

Verwarm de oven voor op 180 °C (hetelucht 160 °C).

Giet het vet uit de braadpan en zet de pan terug op het vuur. Verhit de rest van de zonnebloemolie in de braadpan en fruit hierin de parten ui 5 minuten. Schep de venkel, knoflook en oregano erdoor zodat ze gewenteld worden in de olie. Bestrooi met wat zeezoutvlokken en peper.

Duw de groenten in de braadpan naar de zijkant en leg het klapstuk op de bodem van de pan. Giet de vleessappen van het bord erbij, samen met de tomaatblokjes, azijn en worcestersaus. Voeg ca. 750 ml water toe, tot het vlees net onder staat en breng het geheel aan de kook. Doe het deksel op de pan en zet 3 uur in de oven.

Controleer het vlees door er met een scherp mes in te prikken. Dit moet gemakkelijk gaan. Zo niet zet nog 15 minuten in de oven en controleer opnieuw.

Draai de oventemperatuur naar 220 °C (200 °C hetelucht) en laat het vlees zonder deksel nog 45 minuten tot 1 uur roosteren tot het vlees een knapperige, diepbruine korst heeft en de vloeistof is ingedikt tot een saus.

Laat 10 minuten afkoelen in de braadpan. Leg het vlees op een plank en snijd in plakken. Schep het vet van de saus.

Schep wat van de groenten uit de saus op een mooie serveerschaal. Schik de plakken vlees erop en bestrooi met de peterselie en het selderijblad.

Kippensoep met Matzeballen

‘Als je behoefte hebt aan een kom heerlijk, dampend krachtvoer, is dit pure en verfijnde maar tegelijk enorm bevredigende gerecht, geïnspireerd op de klassieke ‘Joodse penicilline’, onovertroffen.

  1. Zet de kip met de jeneverbessen en 1 theelepel zeezout in een grote, hoge stoofpan op matig vuur, giet er zoveel koud water bij dat hij onder staat en laat hem 1 uur en 30 minuten met deksel pruttelen. Schuim het oppervlak een paar keer af en bewaar het vet dat uiteindelijk boven komt drijven. Schil de venkel, snijd hem in 8 parten en bewaar het loof voor later. Boen de wortels schoon en snijd de grotere in grove stukjes. Pel de ui en snijd hem in kwarten. Maak de bleekselderij schoon, snijd de stengels in stukjes en bewaar de zachte gele blaadjes. Bind de kruiden wanneer de tijd erop zit in een bundeltje en doe ze met de bol knoflook en alle groenten, behalve de erwten en tuinbonen, bij de kip.
  2. Maak intussen de matzeballen. Kluts de eieren met 5 eetlepels van het kippenvet en roer er het matzemeel en een snufje zout en zwarte peper door - het deeg moet behoorlijk plakkerig zijn.
  3. Schep de gare kip en groenten in een grote kom. Giet de bouillon door een zeef in een grote, ondiepe pan (groot genoeg om de matzeballen naast elkaar in te leggen), proef en maak hem perfect op smaak af. Breng aan de kook en leg de balletjes in de pan. Kook ze 5 minuten, doe er dan de noedels, erwten en tuinbonen bij, en kook ze 5 minuten. Trek het kippenvlees intussen in grote stukken van de botten en gooi de botjes en het vel weg. Schep het vlees en de groenten netjes op een grote schaal en sprenkel er een beetje van het kookvocht op om te voorkomen dat ze uitdrogen.
  4. Schil de mierikswortel, rasp hem met de citroenschil in een kommetje en pers er het citroensap bij.

Gemberbolus

Een van de bekendste is de gemberbolus, waarvan het recept hieronder.

Verwarm 20 centiliter melk tot handwarm en doe over in een kom. Doe er 2 theelepels gedroogd gist en 2 theelepels suiker bij en zet de kom tien minuten weg. Meng in een grote kom 350 gram bloem met 2 theelepels kaneel, 2 eetlepels zachte of gesmolten boter en een heel ei. Voeg de melk toe en roer en kneed alle ingrediënten tot een samenhangende bal. Voeg als het deeg te plakkerig blijft eventueel nog een eetlepel bloem toe. Kneed het deeg tien minuten op een schoon werkvlak, tot het soepel wordt. Maak er een nette bal van, doe die in een kom en zet de kom in een plastic zak op een warme plek. Laat het deeg dertig à zestig minuten rijzen.

Hak 200 gram gekonfijte gember, 4 eetlepels gembernat en 2 eetlepels (vanille)suiker tot puree met de hand of in de foodprocessor. Breng 4 eetlepels water, 4 eetlepels suiker, 2 eetlepels gembernat en 4 eetlepels boter aan de kook. Laat de siroop een paar minuten zachtjes doorkoken.

Bestrijk de binnenkant van een muffin-vorm of 12 bakjes voor crème brûlée of 12 cakevormpjes o.i.d. met de siroop.

Neem het gerezen deeg, kneed het kort en verdeel het in 12 gelijke delen. Vermeng in een bord 4 eetlepels suiker met 1 theelepel kaneel. Neem een stukje deeg en rol het door het suikermengsel. Strooi ook wat van het mengsel op het werkvlak, tegen het plakken. Rol het deeg uit tot een dunne plak van ongeveer 6 bij 25 centimeter. Leg in het midden over de hele lengte een streep vulling. Vouw het deeg over de vulling heen en druk de rand licht samen. Vouw het deeg zo mogelijk nog een keer dubbel tot een lange worst. Doe de worst in een bakje in de vorm van een slakkenhuis (van een bolus). Draai van buiten naar binnen en stop het puntje weg. Vul zo alle bakjes. Doe op elke bolus een eetlepel warme siroop en laat ze een half uur rusten. Ze hoeven wederom niet zichtbaar te rijzen. Dat doen ze in de oven wel.

Verwarm de oven voor op 180 graden C. Bak de bolussen 15 minuten of tot ze licht beginnen te kleuren. De kern moet maar net gaar worden. Haal ze uit de oven en neem ze voorzichtig uit de enigszins afgekoelde vormpjes. Zet ze op vetvrij papier of op twee borden, bestrijk ze nog een keer met de rest van de siroop en laat ze afkoelen. Eet nog warm of opgewarmd.

labels: #Recept

Zie ook: