Veel mensen hebben wel eens last van een knakkende kaak. Wanneer je kaak vaak knakt, vraag je je misschien af of dit kwaad kan en hoe je er eventueel van af kunt komen. Een knakkende kaak kan echt heel vervelend zijn. Het kan samen gaan met pijn, ongemak en soms zelfs met angst. Wat is een knakkende kaak precies? Wat is de oorzaak? Kan het kwaad? En is er een oplossing?

Wat is een Knakkende Kaak?

Een knakkende kaak is simpelweg het geluid dat je voelt of hoort als je je mond opent en/of sluit. Dit kan een zachte klik zijn maar ook een luidruchtige knap. Meestal wordt een knakkende kaak veroorzaakt door het verplaatsen van het kraakbeenschijfje in het kaakgewricht. Het kraakbeenschijfje ligt normaal gesproken tussen de kop en de kom van het kaakgewricht en speelt een belangrijke rol bij het openen van de mond.

Bij een knakkende kaak ligt dit kraakbeenschijfje vóór het kaakkopje. Als je je mond open doet, ‘schiet’ dit kraakbeenschijfje terug op zijn plek, bovenop het kaakkopje. Hierdoor kun je na de knap je mond weer gewoon open doen. Wel is het vervelend en soms ook gevoelig als dit gebeurt. Bij het sluiten, verplaatst het kraakbeenschijfje zich weer terug naar voren.

Kaakgewrichtsklachten

Kaakgewrichtsklachten zijn alle klachten die te maken hebben met een stoornis van het kauworgaan. Kaakgewrichtsklachten zijn klachten die ontstaan als het kauworgaan niet naar behoren functioneert. De kaakgewrichten bevinden zich aan beide kanten van het gezicht vlak voor het oor, tussen de onderkaak en de schedelbasis. Je kaakgewrichten bevinden zich net voor je oren aan beide kanten van je gezicht en kunnen zoals we allemaal weten op en neer en van links naar rechts bewegen. Dit is mogelijk vanwege het kraakbeen (meniscus) wat tussen het kaakgewricht zit.

Oorzaken van een Knakkende Kaak

Een kaak die knakt of knapt kan in principe geen kwaad, ook niet op de lange termijn. Hier hoef je je dus geen zorgen om te maken. Het is alleen wel heel vervelend. Soms is de knap zo hard dat je bijvoorbeeld niet meer uiteten durft, omdat andere mensen het kunnen horen. Het is handig om te weten waardoor bij jou de knakkende kaak ontstaat. Vaak heeft het te maken met te veel spierspanning in de kaakspieren. Deze verhoogde spanning kan door meerdere dingen veroorzaakt worden.

  • Overbelasting van de kauwspieren: Dit is de meest voorkomende oorzaak en ontstaat bijvoorbeeld door het (onbewust) stevig op elkaar klemmen van de kiezen, tandenknarsen, nagelbijten, wangbijten, kauwgom kauwen, penbijten of tongpersen.
  • Medicijnen of andere middelen: Zoals alcohol, kunnen zorgen voor meer activiteit in de kaakspieren.
  • Spanningen in de rest van je lichaam: Kunnen doorwerken in je kaken. Uitdrukkingen als ‘door de zure appel heen bijten’, ‘je verbijten’ of ‘op je tanden bijten’ komen daar vandaan.
  • Gewrichtsproblemen: Deze kunnen ontstaan na een operatie, na een ongeval of gewoon spontaan. Zo kan het kraakbeenschijfje verschoven zijn en geluiden veroorzaken. Ook kan dit kraakbeenschijfje geblokkeerd zijn en de mondbeweging beperken.
  • Stress: Kaakgewrichtsklachten kunnen ontstaan en verergeren door stress. Ook kan stress leiden tot een pijnlijke knakkende kaak. Stress leidt vaak tot tandenknarsen wat een knakkende kaak tot gevolg kan hebben.

Kaakspanning wordt vaak door meer dan één ding veroorzaakt. Bij een knappende kaak is er meestal een probleem met de discus, dit is het schijfje in het kaakgewricht, te vergelijken met een meniscus in de knie. De discus schiet van zijn plek tijdens het openen en/of sluiten van de mond wat een meer of minder hoorbare knap geeft. In andere gevallen is het een heftige, pijnlijke knap waarbij het voelt alsof de kaak van zijn plek gaat.

Vaak gaat hier een trauma aan vooraf, bijvoorbeeld een klap op de kaak, een val op het gezicht of het hoofd of langdurig bij de tandarts met de mond gespannen open zitten. Soms kunnen klachten ontstaan als gevolg van een ongeluk of trauma aan de kaak. Denk aan een val op de kaak of een klap tegen de kaak. In veel gevallen is de oorzaak van kaakklachten niet zo duidelijk. Bijvoorbeeld als de kaakspieren- en/of gewrichten overbelast zijn.

Soms speelt de nek een rol bij kaakklachten. Klachten aan de nek-schouders kunnen uitstralen naar de kaak. Ook stress kan een rol spelen. Vaak is dit niet de oorzaak van de klachten, maar het kan wel zorgen de kaakspieren en gewrichten meer belast worden. Dat komt dan doordat mondgedrag toeneemt. Door de hormonen die vrijkomen bij stress, kunnen de kaakspieren en -gewrichten ook gevoeliger worden.

Wanneer naar de tandarts?

Wanneer je last hebt van een knakkende kaak, kan het in de meeste gevallen geen kwaad en is er geen reden om een tandarts afspraak te plannen. Maar als je pijn ervaart wanneer je je kaak knakt, dan kan er iets aan de hand zijn en is het verstandig om naar de tandarts te gaan! Misschien vraagt uw arts u om ook langs uw tandarts te gaan. Soms komt de pijn namelijk niet van uw kaak, maar van uw gebit.

Oplossingen en Behandelingen

Een knakkende kaak kan relatief eenvoudig vermindert worden. Om een knakkende kaak te verhelpen, is het belangrijk om de spanning op je kaak (kaakgewricht en kaakspieren) te verminderen. Er zijn diverse behandelingen mogelijk. Het belangrijkst is het, om de kaakgewrichten en kauwspieren zo veel mogelijk te ontlasten.

Afhankelijk van de klachten, zijn er verschillende behandelmogelijkheden. Er wordt onderzoek gedaan om te bepalen wat bij u de oorzaak van de klachten is. Daarna krijgt u advies over welke behandeling u nodig heeft.

Wat kun je zelf doen?

  • Vermijd bepaalde voedingsmiddelen: Vermijd (te) hard en knapperig eten. Voedingsmiddelen zoals harde groenten en harde kosten van knapperig brood kunnen de knakkende kaak klachten verergeren.
  • Laat je kaak rusten: Veel kauwen, door bijvoorbeeld vaak kauwgom te eten, of schreeuwen, zingen en roepen kunnen de knakkende kaak verergeren. Doordat je kaak hierdoor meer te verduren krijgt, kunnen de klachten toenemen. Vermijd extreem wijd openen van de mond tijdens het eten, maar ook als je geeuwt of lacht. Als u eet, gebruik dan niet uw voortanden om iets af te bijten.
  • Ontspan! Probeer te ontspannen. Neem meer rust, want het verminderen van stress zorgt voor minder tandenknarsen waardoor een knakkende kaak minder vaak voorkomt.
  • Verkoelen en verwarmen: Met de warm-koud kompres kun je de pijn en (mogelijke) zwelling op je kaak verminderen. Als u pijn heeft bij de kauwspieren (bij de wangen en slapen), kunt u gedurende ongeveer twintig minuten een zogenaamde hot pack tegen de pijnlijke plek houden. Deze behandeling kunt u desgewenst enkele keren per dag herhalen. Als u pijnklachten heeft bij het kaakgewricht (direct vóór de gehoorgang), dan helpt kou beter. Een ijsklontje gewikkeld in een theedoek is een goede manier om een koud behandeling uit te voeren. Hou het in de theedoek gewikkelde ijsklontje afwisselend één minuut op het kaakgewricht, en dan weer een minuut niet. Herhaal dit enige malen terwijl u de mond rustig tot halverwege opent en sluit.
  • Let op je kaakspieren: Spanning in je kaakspieren wil je zoveel mogelijk voorkomen. Het is dus goed om op bovenstaande dingen te letten. Je hoort altijd een beetje ruimte tussen je kiezen te hebben. Als je dit niet hebt, bouwt de spanning in je kaken op. Probeer je onderkaak dan ook iets te laten hangen. Wat hierbij helpt, is om je tong op een andere plek te zetten dan je misschien gewend bent. Namelijk op de plek waar je de “NN” van Niko zegt of waar het klakken met je tong start. Dit is omhoog tegen het gehemelte en iets naar achteren (niet tegen je tanden). Ook kun je door ontspanningsoefeningen zorgen voor meer rust in je hoofd.

Professionele behandelingen

  • Splinttherapie: Vaak wordt een splint of opbeetplaat gemaakt. Dit is een hard doorzichtig kunstharsplaatje dat meestal op het ondergebit vastklikt van 2-3 mm dik. Je draagt deze over het algemeen 's nachts of tijdelijk ook overdag . De splint moet de kaken tot rust brengen en in hun natuurlijke positie terugbrengen. Dit gebeurt door het afdekken van de tandenknobbels, zodat ze elkaar niet meer kunnen terugvinden.
  • Fysiotherapie: Afhankelijk van de oorzaak van de knakkende kaak, kunnen de klachten behandelt worden door een fysiotherapeut. De fysiotherapeut zal kijken naar de oorzaak van jouw klachten. Op basis van deze oorzaak, gaat de fysiotherapeut je helpen om de klachten te verminderen. Een fysiotherapeut kan uw spieren masseren en u leren om dat zelf thuis ook te doen. Een andere behandeling is myo-feedback. De fysiotherapeut plakt daarbij een aantal plakkers op uw spieren. Die meten hoe hard u de spieren aanspant. Dit ziet u op een scherm. Zo wordt u zich meer bewust van de spieren die u vaak ongemerkt aanspant.
  • Logopedie: Als uw klachten te maken hebben met uw tong of overmatige spanning van uw gezichtsspieren, kan de logopedist u helpen. Zij leert u hoe u de tong het best kunt gebruiken bij en tijdens het kauwen en slikken. Ook adviseert zij u hoe u de tong in rust kunt ontspannen.
  • Medisch psycholoog: De medisch psycholoog kan u helpen als u stress heeft waar u zelf geen oplossing voor kunt vinden.
  • Botuline-toxine: Als knars- of klemgedrag de oorzaak is van kaakgewrichtsklachten of wanneer er pijnlijke kauwspieren aanwezig zijn, kunnen we botuline-toxine toepassen. Dit is de werkzame stof, die onder de merknamen Botox® en Dysport® op de markt is. Door het toedienen hiervan schakelen we spiergroepen gericht uit. Zij spannen dan´s nachts niet meer aan en de klachten verdwijnen.

Instructies voor splinttherapie

  • Een splint draag je vooral ’s nachts en bij voorkeur de eerste week ook overdag. Als je echter merkt dat je overdag ook een grote neiging hebt om te klemmen met de kaken, dan kun je beter de splint ook na deze eerste week overdag dragen.
  • De splint moet je iedere dag goed reinigen. Het beste kun je dit doen door de splint van binnen en van buiten, eventueel met zachte zeep en een zachte borstel te schrobben en af te spoelen onder koud of lauw stromend water. Gebruik nooit heet water of de afwasmachine voor de reiniging, omdat de kunsthars van de splint hierdoor kan vervormen. Leg elke week de splint overdag in een bakje met 50% azijn en 50% water.
  • Als je de splint niet langdurig draagt, moet je hem onder water bewaren: door uitdroging krimpt de splint, waardoor deze bij opnieuw indoen eerst te strak zit.

Oefeningen

Het is belangrijk dat u de oefeningen rustig uitvoert en ongeveer tien maal herhaalt. Het is onvermijdelijk dat u tijdens het oefenen enige pijn ervaart.

  • Leg de middel- en wijsvinger van uw linker- of rechterhand bij het kaakgewricht (direct voor de gehoorgang). Terwijl u de tong tegen de achterkant van uw gehemelte houdt, opent en sluit u voorzichtig de mond. Zo nodig kunt u de onderkaak nog ondersteunen door uw ellenboog op tafel te plaatsen en met de andere handpalm zachtjes tegen uw kin te drukken. Als u deze vorm van bewegen goed beheerst, kunt u de mond wat verder open doen.
  • Neem een kurk van een wijnfles. Ga voor de spiegel staan en klem de kurk tussen uw voortanden, zodanig dat de pijl omhoog wijst en zichtbaar is in de spiegel. Beweeg nu de onderkaak naar voren.
  • Neem een stapeltje tongspatels (bijeengehouden door een elastiekje) tussen uw voortanden. Het stapeltje moet zo groot zijn dat u net geen (hevige) pijn voelt. Herhaal deze procedure totdat de pijn te hevig wordt.
  • Ga met uw duim over de kiezen van uw onderkaak totdat u niet verder naar achteren kunt. Beweeg vervolgens de duim iets naar buiten tot u tegen de wang duwt. Om te controleren of u op de juiste plaats zit, bijt u de mond zachtjes dicht terwijl de duim tegen de binnenkant van de wang blijft duwen. Daarna beweegt u de duim ongeveer vijf keer van boven naar beneden terwijl u tegen de kauwspier in de wang blijft duwen.

labels:

Zie ook: