Tomatenplanten behoren tot de nachtschadefamilie, net als paprika's, pepers, aubergines en aardappelen. Hoewel veel van deze planten eetbaar zijn, bevatten ze ook stoffen die schadelijk kunnen zijn, vooral in grote hoeveelheden. Een van de meest gestelde vragen is: "Zijn groene tomaten giftig?"

Zijn Tomatenplanten Giftig?

Alle delen van de tomatenplant, behalve de rijpe vruchten, bevatten de giftige stof solanine. De tomatenplant heeft deze stof ook in alle groene delen. Een vergiftiging met solanine kan namelijk zorgen voor akelige symptomen zoals koorts, buikpijn, diarree, overgeven, slaperigheid en lusteloosheid. Bij de tomaat zit het in de stelen en bladeren.

Tomatine en Solanine

Alleen in onrijpe tomaten die nog groen zijn, zit een giftig stofje dat bekend staat onder de naam 'tomatine'. Het is vergelijkbaar met de stof 'solanine' die in de aardappel zit wanneer deze uitlopers krijgt als ze ouder zijn en het zit in de schil en evtl. groene of beurse plekken. Zowel tomatine als solanine zijn giftige stoffen.

Het is daarom niet verstandig om groene tomaten in grote hoeveelheden te eten. Eet dus nooit onrijpe groene tomaten want ook door bakken of koken verdwijnt tomatine niet. Het kan op zich geen kwaad als je er geen grote hoeveelheid van eet, maar zou je het stelselmatig doen dan kan je last van buikpijn, diarree, overgeven enz. Tomatine en solanine geeft een bittere smaak en een wat brandend gevoel in de mond.

Wanneer je 25 milligram solanine binnen zou krijgen dan merk je dat al onaangenaam: je krijgt hoofdpijn, buikpijn en last van je darmen. Meer dan 400 milligram kan het lichaam niet aan en zou de dood tot gevolg hebben. Om vergiftigd te worden, zou men daarom kilo's groene tomaten moeten consumeren.

De tomatine in een tomaat verdwijnt als de tomaat rijp is. Omdat tomatenplanten in de natuur, voor verspreiding van de zaden, ervan afhankelijk zijn dat de vruchten worden gegeten, verdwijnen de beide gifstoffen zodra de tomaten gaan rijpen en worden de vruchten heerlijk zoet.

Wat Kun je Wel Veilig Eten van een Tomatenplant?

Het steeltje wordt alleen verwijderd omdat het taai is en niet lekker. Dit kan absoluut geen kwaad. Er zit zeker geen giftige stof in. Het steeltje wordt alleen verwijderd omdat het taai is en niet lekker. Er zit zeker geen giftige stof in.

Recepten met Onrijpe Tomaten?

Toch worden er in een aantal, veelal Zuid-Europese en Zuid-Amerikaanse culturen regelmatig groene, onrijpe tomaten in recepten verwerkt. Vroeger kwamen bij mijn vader, die trostomaten kweekte, regelmatig mensen langs, die van oorsprong uit het vroegere Joegoslavië en Turkije kwamen, om groene (onrijpe rode) tomaten te kopen. Deze maakten ze in en aten die in de winter.

Waarschijnlijk eten deze mensen de ingemaakte groene tomaten als bijgerecht en is de hoeveelheid tomatine en solanine, die men binnen krijgt, te klein om er last van te krijgen. Een andere verklaring is dat de gifstoffen door de tijd van bewaren langzaam worden afgebroken.

Volgens sommige mensen kun je een groene, onrijpe tomaat na verhitting alsnog rustig eten, maar dat is niet waar. Tomatine en solanine worden niet afgebroken tijdens de bereiding. Ze zijn namelijk goed bestand tegen verhitting en gaan dus niet kapot bij koken, bakken of frituren.

Ik ben geen expert hierin en raad daarom het eten van groene, dus onrijpe tomaten af. Als je perse groene, onrijpe tomaten wilt eten, doe dit dan in kleine hoeveelheden.

Rijpe Groene Tomaten

Maar er zijn ook tomatenrassen waarvan de rijpe tomaten groen blijven, om het eventjes lekker verwarrend te maken. Bij dit soort groene tomatenrassen is het best lastig te zien wanneer de vruchten rijp zijn, vaak kleuren ze van witgroen naar geelgroen. Het verschil in rijp en onrijp is wel heel duidelijk te proeven. Onrijp is zuur en rijp is zoet. Deze rijpe groene vruchten kun je wel eten.

De Solanine en tomatine verdwijnen, net als bij normale rode tomaten, bij het rijpen, alleen de kleur verandert bij deze rassen niet.

Spataderen en Groene Tomaten

Tijdens het schrijven van dit artikel kwam ik een opmerkelijk artikel tegen over onrijpe tomaten en spataderen. Ik weet niet of het waar is, maar de stof solanine uit de onrijpe tomaten zou spataderen doen verminderen.

Snijd de onrijpe tomaat in schijfjes en breng deze aan op de plek waar de spataderen zitten. Het volstaat om de tomatenschijfjes 2 tot 3 minuten op de huid te laten zitten. Nadat je de tomatenschijfjes hebt verwijderd, breng je een vochtinbrengende crème aan, want solanine droogt de huid uit. Herhaal dit proces gedurende 10 dagen.

Nachtschade: Een Plantenfamilie

Nachtschades zijn de eetbare delen van bloeiende planten die bij de Solanaceae-familie horen. Het is een flinke familie, met meer dan 1500 leden. Het zijn groenten die botanisch gezien vaak als fruit worden gezien.

Onder nachtschades vallen bijvoorbeeld:

  • Tomaten
  • Aardappelen
  • Aubergines
  • Paprika’s
  • Chilipepers
  • Goji bessen

De Voordelen van Nachtschade Groenten

Over het algemeen zijn het voedingsmiddelen die goed passen in een gezond, gevarieerd dieet. De meeste nachtschades die we eten bevatten verschillende voedingsstoffen, waaronder vitamine B1 (thiamine). Ook andere B-vitaminen zitten bijvoorbeeld in tomaten, aubergine en goii bessen, paprika is een vitamine C leverancier en aardappelen trouwens ook. Tomaten bevatten ook lycopeen. Die stof geeft ze hun rode kleur en werkt voor de tomaat als antioxidant.

Zijn Nachtschades Slecht voor Je?

Dat nachtschades ongezond zouden zijn, zou komen door bepaalde stoffen die in de plantenfamilie te vinden is. Die stoffen heten glycoalkaloïden. Glycoalkaloïden zijn natuurlijke stoffen en nachtschades gebruiken het als verdedigingsmechanisme tegen insecten en ziekten.

De belangrijkste glycoalkaloïden is solanine. Ook tomatine is een bekende. Daarnaast bevatten nachtschades ook lectines, die overigens ook buiten de nachtschade familie voorkomen. Ook dit zijn verdedigingsmiddelen van de plant.

Voor de meeste mensen zijn ze volkomen ongevaarlijk, maar er zijn ook mensen die er gevoelig voor zijn. Bij hen veroorzaken de nachtschades irritatie aan de darmwand.

Mensen die een auto-immuunziekte hebben, vermijden soms het eten van nachtschades. Bijvoorbeeld gewrichtspijn zou verergeren of huidklachten lijken soms meer op te treden. De glycoalkaloïden in nachtschades zouden hun symptomen verergeren.

Voor de meeste mensen geldt dat je wel heel veel nachtschade groenten zou moeten eten, om er last van te krijgen. De glycoalkaloïden kunnen klachten geven wanneer je ze in echt grote hoeveelheden binnenkrijgt. Dat gebeurt in de praktijk niet vaak.

Nachtschades Veilig Eten

Voor de meeste mensen zijn nachtschades dus probleemloos en ook nog goed voor je. Ze passen prima binnen een gevarieerd voedingspatroon. Dat is trouwens altijd een goed idee! Als je afwisselend eet, krijg je niet snel te veel nachtschade groenten binnen en heb je ook minder kans op klachten en intolerantie.

Om nachtschadegroenten veilig te eten, kun je de volgende tips volgen:

  • Kies rijpe groenten: Onrijpe groenten bevatten meestal meer schadelijke stoffen. Zorg ervoor dat tomaten en paprika's volledig rijp zijn voordat je ze eet.
  • Kook waar nodig: Koken kan helpen om de schadelijke stoffen in nachtschadegroenten te verminderen. Dit geldt vooral voor aardappelen, die door koken veiliger worden. Ook voor tomaat kan dit helpen.
  • Schil aardappelen en verwijder groene plekken: Solanine zit vaak in de schil van aardappelen en in groene plekken. Schil de aardappelen en snijd groene plekken weg voor de zekerheid.
  • Verwijder het groene stukje uit tomaten: Als je tomaten rauw eet, snijd dan het groene kroontje eruit. Dit deel kan namelijk meer solanine bevatten.

Gevoeligheid voor Nachtschade Groenten

Volgens Hoenderbos is het wel mogelijk dat je gevoelig bent voor tomatine en solanine. Je krijgt dan sneller klachten van nachtschade-groenten dan anderen. Uit onderzoek blijkt dat de kans op gevoeligheid voor nachtschade-groenten groter is als je een auto-immuunziekten of een darmziekte hebt. Met wat pech kun je dan last krijgen van ontstekingen, gewrichtspijnen en maag-darmproblemen.

Hoenderbos adviseert om nachtschade-groenten een tijdje uit je dieet te halen als je merkt dat je niet lekker bent na het eten van de groenten. Verdwijnen je klachten? Dan kun je concluderen dat je overgevoelig bent voor nachtschade.

Minimaliseren van de Inname van Gifstoffen

Bewaar je aardappelen dan vooral op een donkere, koele plek. Dan is de kans op uitlopers en groene plekken - waar veel solanine in zit - een stuk kleiner. Snijd groene plekken op je aardappelen altijd weg. En wat betreft tomaten: laat de groene exemplaren lekker links liggen.

Waarom Zijn Nachtschade-Groente 'Gevaarlijk'?

Het gaat hierbij om stoffen als glycoalkaloïde, tomatine en solanine, die de planten ontwikkelen om zichzelf te beschermen tegen insecten.

“De hoeveelheid die we hiervan eten is niet voldoende om gezondheidsschade te veroorzaken”, zegt voedingsdeskundige zegt Harry Snell in de Britse krantThe Guardian. Hij onderbouwt dit met verschillende redenen. Zo stelt hij dat de hogere concentraties van deze stoffen vooral zitten in de delen van de plant die we juist niet eten, zoals de stelen en groene delen van de aardappel.

'Gifgehalte' Terugbrengen

Snell legt in de krant uit dat het ‘gifgehalte’ ook wordt teruggebracht als de betreffende groenten rijpen, gekookt en geschild worden. Een rauwe aardappel, bijvoorbeeld, kan volgens Snell inderdaad behoorlijk wat van deze stoffen bevatten. Maar zodra je een aardappel schilt en kookt, verlaag je het gifgehalte dusdanig dat het eten van aardappelen echt ongevaarlijk is. Ook de stof tomatine, die voorkomt in onrijpe tomaten, verdwijnt zodra een tomaat rood wordt. Dit onderschrijft het Voedingscentrum ook.

Nachtschade Zijn Gezond

Naast het feit dat het gifgehalte dus daalt tijdens de bereiding, bevatten de groentes uit deze familie ook goede stoffen die wij als mens nodig hebben. Ze bevatten bijvoorbeeld veel vitamines, mineralen en antioxidanten, die celbeschadiging kunnen voorkomen of vertragen.

In Aubergine zitten bijvoorbeeld veel vezels en vitamine C. Tomaat bevat ook veel vitamine C, net als vitamine B11. B11 is beter bekend als foliumzuur. Aardappelen bevatten vitamine C, B6 en daarnaast vooral kalium. Al deze stoffen heb je nodig om gezond te blijven.

Tips om de Schadelijkheid te Beperken

  • Geef de voorkeur aan rijpe tomaten, waar geen tomatine meer inzit.
  • Eet paprika’s, aubergines en pepers bij voorkeur ook zo rijp mogelijk.
  • Verwijder altijd de stelen en de bladeren want die zijn meestal nog giftiger, vooral bij de aubergine.
  • Vermijd nachtschades met een bittere smaak. Dit duidt erop dat er extra veel alkaloïden inzitten.
  • Bewaar je aardappelen op een donkere plek om de vorming van solanine tegen te gaan.
  • Snij de groene plekken en uitlopers ruim weg uit je aardappelen om zo weinig mogelijk solanine binnen te krijgen.
  • De alkaloïden breken nauwelijks af door verhitting. Het heeft dus weinig zin om ze te veel te koken want dan verlies je vooral de waardevolle nutriënten zoals vitaminen en mineralen.
  • Tegenwoordig worden aardappelen gekweekt met lagere solaninegehaltes.
  • Varieer zoveel mogelijk. Zo vermijd je dat je overbelast wordt met een bepaald alkaloïde.

Wanneer Nachtschade Vermijden?

Wie gezonde darmen heeft zal hoogstwaarschijnlijk geen last hebben van nachtschadegroenten. Lijd je echter aan spijsverteringsklachten, een lekkende darm, een auto-immuunziekte, darmdysbiose of een darmaandoening zoals de ziekte van Crohn of het prikkelbare darmsyndroom, dan neemt de kans toe dat je nachtschadegroenten niet goed verdraagt.

Hoe Weet Je of Je Gevoelig Bent voor Nachtschadeplanten?

Om erachter te komen of je gevoelig bent voor nachtschadeplanten kun je ze gedurende 30 dagen volledig uit je eetpatroon schrappen. Als je ze na die 30 dagen weer geleidelijk aan op het menu zet en je merkt een of meerdere van bovenvermelde symptomen, dan is de kans groot dat je gevoelig bent voor nachtschades.

Solanine en Tomatine: Samenvatting

Solanine is een natuurlijke gifstof die voorkomt in aardappelen. Tomatine is een soortgelijke stof die in onrijpe tomaten voorkomt. In grote hoeveelheden zijn solanine en tomatine giftig voor mensen. Ze kunnen misselijkheid, overgeven, buikkramp en diarree veroorzaken. In ernstige gevallen kunnen bewustzijnsverlies, ademhalings- of hartproblemen ontstaan.

Niet iedereen is even gevoelig voor solanine en tomatine.

Tabel: Richtlijnen voor Solanine

Stof Aanwezig in Effecten Aanbevelingen
Solanine Aardappelen (vooral groene delen en uitlopers) Misselijkheid, overgeven, buikkramp, diarree, in ernstige gevallen bewustzijnsverlies, ademhalings- of hartproblemen. Bewaar aardappelen op een donkere, koele en droge plaats. Snijd groene plekken, uitlopers en beschadigde plekjes ruim weg.
Tomatine Onrijpe, groene tomaten Vergelijkbare effecten als solanine, maar dan bij consumptie van grote hoeveelheden. Eet alleen rijpe tomaten.

labels:

Zie ook: