Wereldwijd zijn er meer dan 3500 verschillende soorten rijst. Het is dan ook niet zo gek dat rijst één van de meest gegeten soorten voedsel is. Wereldwijd werkt men ongeveer 56 kilo van de witte (en sinds kort ook zwarte) korrels weg!

Vandaag hebben we het over pandanrijst, iets wat je waarschijnlijk weleens hebt gekookt. Toch rijst de vraag wat pandanrijst nou precies is? Want naast pandan wordt er op alle pakken ook gerept over ene jasmijn.

Wat is Pandanrijst?

Je leest het goed, officieel bestaat pandanrijst helemaal niet. Want hoewel je in het rijstschap verschillende soorten kunt vinden, is pandanrijst daar geen van. Tenminste: er bestaat geen rijstakker ter wereld waar ze pandanrijst verbouwen. Bovendien: van alle 3500 verschillende soorten rijst is pandan daar niet één van.

In feite is pandanrijst vooral een merknaam, vooral bekend in Nederland. En toch eten we in Nederland maar al te graag een rijstsoort die niet blijkt te bestaan. Merken gaan soms zelfs zo ver dat ze zeggen dat de rijst de smaak van de pandanplant heeft opgenomen via de wortels. Dat is een fabeltje: pandanrijst heeft helemaal niets met de pandanplant te maken.

Pandan: Een Smaakmaker

Misschien is het handig even een stapje terug te doen, want wat ís pandan eigenlijk? Pandan is een lang smal blad dat afkomstig is van de schroefpalm. Van het extract kun je allerlei lekkers maken. Fabrikanten beweren dat pandanrijst naar pandan smaakt omdat het via de wortels de smaak van de schroefpalm zou opnemen, maar dat is klinkklare onzin.

Jasmijnrijst: De Echte Rijstsoort

Om te begrijpen wat pandanrijst is, moeten we eerst kijken naar een andere bekende rijstsoort: jasmijnrijst. Om dat te kunnen onderzoeken moet de rijstsoort een eigen DNA hebben, zoals jasmijnrijst. Dit is een aromatische rijstsoort die voornamelijk in het noorden van Thailand wordt geteeld. Jasmijnrijst is wel een rijstsoort met een eigen DNA.

Jasmijnrijst is erg geliefd door zijn karakteristieke aroma. Dit aroma ontstaat doordat de rijstplant zeer veel van het stofje 2-acetyl-1pyrroline aanmaakt. Het stofje komt in mindere mate ook in andere rijstsoorten voor, maar ook in pandanbladeren. Rijstverkopers zouden met pandanrijst eigenlijk jasmijnrijst bedoelen.

En dat is ook de enige manier om “pandanrijst” te creëren: door pandanbladeren mee te koken met de rijst. Zo krijgt de rijst dat lekkere aroma. Fabrikanten bedoelen met pandanrijst dus ook eigenlijk jasmijnrijst, dat zoals gezegd eenzelfde aroma heeft als pandanblad.

Wanneer Mag het Jasmijnrijst Heten?

Jasmijnrijst mag pas zo genoemd worden als het voor minimaal 80% uit jasmijnrijst (met het juiste DNA) bestaat. De rest van het percentage kan en mag andere rijst zijn. Dit omdat er een kans bestaat dat er een andere rijst tussen groeit of dat de rijst vermengd wordt in de verwerkingsfabriek na de oogst. Een beetje bijmenging schijnt dus normaal te zijn.

Keuringsdienst van Waarde Onderzoekt Pandanrijst

Het consumentenprogramma Keuringsdienst van Waarde deed onlangs namelijk een onderzoek naar verschillende huismerken pandanrijst. En dat heeft de Keuringsdienst van waarde met negen pakken rijst uit de supermarkt gedaan. De naam ‘pandanrijst’ op de verpakking zetten, lijkt dan ook vooral een slimme marketing-truc om goedkopere rijst als een duurder product te verkopen. En dat wordt nóg bonter: veel van die rijst bevat maar een klein percentage échte jasmijnrijst.

Uit onderzoek blijkt dat er in twee van de negen huismerken slechts 5 procent jasmijnrijst zit. Wat het gedeelte niet-jasmijnrijst is, is lastig te onderzoeken. Wat het dan wel voor soort is, is moeilijk te achterhalen omdat deze rijst geen eigen DNA heeft. Het vermoeden is dat het vooral goedkope witte langekorrel-rijst is, iets wat in de supermarkt wordt verkocht als langgraan-rijst of witte rijst en een stuk goedkoper is.

Zes van de negen merken mogen hun rijst helemaal niet als jasmijnrijst verkopen. Een beetje bijmenging schijnt dus normaal te zijn, maar zes van de in totaal negen onderzochte merken zitten onder de grens van 80 procent. Gwoon en Albert Heijn maken het met een schamele vijf procent wel heel bont.

Resultaten van het Onderzoek

De uitslag van het onderzoek van de Keuringsdienst van Waarde naar het percentage jasmijnrijst in verschillende merken pandanrijst is als volgt:

Merk Percentage Jasmijnrijst
Gwoon pandanrijst 5,0%
Albert Heijn pandanrijst 5,0%
Unirice parfume jasmine 58,0%
Jumbo pandanrijst 62,0%
Sawa pandanrijst 73,0%
Silvo pandanrijst 73,0%
Lassie pandanrijst 83,0%
Tilda jasmijnrijst 92,0%
Plus pandanrijst 97,0%

Hoe Koop je Echte Jasmijnrijst?

Kijk dus de volgende keer als je pandanrijst wil kopen eerst goed op de achterkant van de verpakking. De oplossing: ga naar de Aziatische supermarkt en speur naar échte, eerlijke jasmijnrijst, uit Thailand. Die herken je aan het groene, ronde keurmerk (Thai Hom Mali) op de verpakking.

Thai Hom Mali: De Beste Kwaliteit

De duurste, beste en puurste soort jasmijnrijst is Thai Hom Mali. Deze rijst groeit alleen in het noordoosten van Thailand. Het mag alleen Thai Hom Mali rijst heten als de rijst voor 92 procent uit Thai Hom Mali bestaat. De overige 8 procent rijst kan per ongeluk in de Thai Hom Mali terecht komen, om dezelfde redenen als bij de 'gewone' jasmijnrijst. Ook kan rijst muteren in het veld, waardoor de rijst net geen Thai Hom Mali meer is.

Men kan 100 procent Thai Hom Mali niet garanderen, maar het is wel onderhevig aan strengere controles dan bij gewone jasmijnrijst.

Fairtrade Original Jasmine Rice

De Jasmine Rice van Fairtrade Original wordt ingekocht in Noordoost Thailand. Het betreft de rijstsoort ‘Thai Hom Mali’, de hoogste kwaliteit Jasmijnrijst. Deze rijstsoort groeit alleen in dit gebied en onze leverancier OASIS laat elke oogst controleren op zuiverheid. Het feit dat onze rijst ook Fairtrade en biologisch is, betekent extra toezicht. Onze rijst voldoet aan alle vereisten.

Men noemt deze rijstsoort in Nederland ook wel Pandanrijst, omdat de geur van deze rijst doet denken aan pandanblad (een grassoort). Pandanrijst is echter geen officiële rijstsoort.

Tips voor het Koken van Perfecte Rijst

Rijst koken lijkt misschien simpel, maar dat is het zeker niet. Voor dat perfecte kommetje moet je er wel voor zorgen dat je deze fouten niet maakt én de juiste rijstsoort gebruikt.

Jasmijnrijst is een langkorrelige rijstsoort, oorspronkelijk uit Thailand. Heeft een heerlijke nootachtige geur en smaak die ook een beetje aan pandan doet denken, vandaar dat de rijst in Nederland ook pandanrijst wordt genoemd. Wassen in een zeef tot het spoelwater helder blijft. Dan stomen of koken in de verhouding 1 kopje rijst op 1,5 kopje water en een snufje zout. Zodra het kookt het vuur zachtjes zetten en zodra er putjes in vallen op een warmhoudplaatje zetten. Of natuurlijk gewoon een rijstkoker kopen. Dan heb je er geen omkijken meer naar en altijd perfecte rijst.

labels:

Zie ook: