Kippen kunnen door verschillende redenen ziek worden, maar laten dit vaak niet goed zien. Een zieke kip probeert zich zo normaal mogelijk te gedragen. Zwakkere kippen worden namelijk vaak gepest door de rest van de groep. Er zijn een aantal kenmerken waar je een gezonde kip aan kunt herkennen. Observeer je kippen regelmatig. Gezonde kippen zijn altijd in de weer.

Ze scharrelen rond, springen op dingen en zijn met elkaar bezig. Het zit in het instinct van de kip om het grootste deel van de dag rond te scharrelen in een zoektocht naar voedsel. De kippen krabben de bodem open met hun poten en pikken in de grond op zoek naar kleine beestjes en zaden om te eten. Het verenkleed vertelt veel over de gezondheid van de kip. Een gezonde kip zit lekker in haar vel en heeft een glanzend verenkleed.

Kippen hebben een zogenaamde vetnippel op de rug. Het vet dat hieruit komt wordt gebruikt om het verenkleed mee in te smeren. Dit vet werkt isolerend en draagt bij aan een goed beschermd verenkleed.

Symptomen van een zieke kip

Een zieke kip vertoont afwijkend gedrag. Zieke kippen zonderen zich af en scharrelen minder. Vaak zie je dat het verenkleed ook niet meer goed onderhouden wordt. Ook heeft de kip last van bepaalde symptomen, die veroorzaakt worden door de ziekte. Maar dit gedrag vertelt nog niet meteen waar de kip precies aan lijdt. Door goed op de symptomen te letten kan er een hoop duidelijk worden over de ziekte van de kip.

  • Diaree: gezonde ontlasting is stevig, droog en groenbruin van kleur met een witte punt. Wanneer dit afwijkt is er iets mis met de kip.
  • Jeuk: veel jeuk wijst vaak op een huidaandoening.
  • Kale plekken: tijdens de rui is het normaal dat de kippen kale plekjes hebben.
  • Verlammingsverschijnselen: de kip kan bij een verlamming bepaalde lichaamsdelen niet meer bewegen en sleept deze mee.
  • Opgezette poten: bepaalde kippenziekten zorgen ervoor dat de poten opzwellen.
  • Vermagering: een zieke kip eet minder, waardoor ze al snel afvalt.
  • Verminderde eierproductie: het maken van een ei kost veel energie, iets wat een zieke kip niet heeft.

Er zijn verschillende ziektes die kippen kunnen krijgen. Deze worden veroorzaakt door bacteriën, virussen, parasieten of afwijkende cellen. Als beginner is het erg lastig om te zien waar de kip last van heeft. Sommige symptomen kunnen voorkomen bij meerdere soorten ziektes of plagen. Omdat het om levende dieren gaat, raden we bij twijfel altijd aan om een dierenarts te raadplagen.

Specifieke symptomen bij bepaalde kippenziekten

  • Kalkpoten: te herkennen aan schilferige, opgezette poten.
  • Bloedluis: laat rode bultjes achter op de huid bij de poten en veroorzaakt veel jeuk en pijn. De kippen zijn erg vermoeid en kunnen op ten duur lijden aan bloedarmoede. De bloedluis zelf verstopt zich overdag in naden van het kippenhok.
  • Wormen: te herkennen aan diarree, vermagering, verbleekte kam en lellen en sufheid. De symptomen lijken op die van coccidiose.
  • Coccidiose: zorgt voor diarree, dat soms gepaard gaat met bloed. De kippen gaan ‘bol’ zitten en zijn vermoeid.
  • Bumblefoot: te herkennen aan dikke, opgezette poten. Op de poten vind je wondjes en korsten.
  • Favus: wordt ook wel poederkam genoemd. De kam en lellen hebben witte schilferige plekken.

Om te voorkomen dat je medicijnen geeft voor ziektes waar de kippen geen last van hebben, kun je mestonderzoek bij de kippen uit laten voeren. Kippen die in de rui zijn gedragen zich vaak net als een zieke kip. Ze zien er bleker en dunner uit, hebben soms kale plekken en zijn minder actief. Wat opvalt is dat het kippenhok vol met veren ligt. De kippen voelen zich niet zo lekker, de rui vraagt namelijk veel energie van ze.

Weerstand en leefomstandigheden

Kippen worden minder snel ziek wanneer zij een goede weerstand hebben. Kippen met een goede gezondheid zijn beter bestand tegen infecties en andere kippenziekten. Ze herstellen ook beter en sneller. Hoe hoog de weerstand van een kip is, hangt direct samen met de levensomstandigheden van de kip. Kippen die bijvoorbeeld niet voldoende kunnen scharrelen, krijgen niet genoeg beweging. Dit heeft weer invloed op de gezondheid en dus de weerstand van de kippen.

Plotselinge gebeurtenissen kunnen stress opleveren bij kippen. Denk hierbij aan werkzaamheden in de tuin, het bijplaatsen van nieuwe dieren, een verhuizing of een ritje dierenarts. Stress maakt kippen kwetsbaar voor ziektes. Een slecht onderhouden kippenhok heeft invloed op de weerstand van de kippen. Als het verblijf te vochtig is, te koud of te veel tocht doorlaat, is dit erg slecht voor de gezondheid van de kippen. In vochtige verblijven gedijen schimmels, bacteriën en parasieten daarnaast beter dan in droge verblijven.

Kippen halen hun energie uit hun voeding. Daarom speelt het kippenvoer een grote rol voor de gezondheid van de dieren. Goed gebalanceerd kippenvoer bestaat uit vetten, koolhydraten en eiwitten.

Coccidiose bij kippen

Coccidiose is een veelvoorkomende darmziekte bij kippen, veroorzaakt door microscopisch kleine parasieten. Ze tasten het darmvlies aan, waardoor kippen minder voedingsstoffen opnemen en steeds zwakker worden. Vooral kuikens zijn kwetsbaar, maar ook volwassen kippen kunnen besmet raken zonder direct ziek te lijken. De parasiet verspreidt zich via mest en komt overal voor waar kippen leven. Wilde vogels, schoenen, kleding of besmet water kunnen de eitjes meebrengen. Omdat coccidiose zich stilletjes ontwikkelt, wordt de schade vaak pas laat zichtbaar.

Als je kip een coccidiose besmetting heeft dan zijn coccidiose parasieten zich razendsnel aan het voortplanten in de darmen van je kippen. De parasieten beschadigen het darmvlies, waardoor er bloedingen en littekens ontstaan. Maar de parasiet veroorzaakt ook een lagere weerstand waardoor de kippen gevoeliger zijn voor andere ziektes en infecties. Na een heftige coccidiose besmetting kunnen de darmen van kippen blijvend beschadigd raken.

Hoe coccidiose zich verspreidt in het kippenhok:

  1. Een besmette kip poept coccidiose eitjes uit. Deze eitjes moeten 1 tot 3 dagen rijpen voordat ze andere kippen kunnen besmetten.
  2. Een andere kip krijgt de eitjes binnen, door te eten of drinken uit een plek waar rijpe eitjes liggen, zoals de voer/waterbak, waterplassen, of door van de grond te eten.
  3. De eitjes worden door de spiermaag van de kip opengemaakt, waardoor ze zich beginnen te ontwikkelen.
  4. De uitgekomen parasieten nestelen zich in de darmwand en groeien, tot ze zelf nieuwe eitjes kunnen leggen.
  5. Ongeveer 4 tot 7 dagen na de eerste besmetting poept de kip nieuwe eitjes uit.

Via de mest verspreiden de eitjes zich in de bodem, het strooisel, het voer en het water. Ze worden verder verspreid via de voeten van vogels, knaagdieren, insecten en zelfs door hun verzorgers. Op deze manier kan het binnen krijgen van één besmet eitje zorgen voor tienduizenden...

Symptomen van coccidiose

  • Er zit een vettig laagje op de mest. Dit komt doordat de vertering van vetten in de darm wordt verstoord.
  • De mest stinkt meer dan normaal.
  • Ze hebben gele diarree. Kippen met coccidiose kunnen gele mest krijgen door de ontstekingen en beschadigingen aan de darmwand die de parasieten veroorzaken.
  • Er zit bloed in de mest (zelfs als je maar één keer bloed ziet). Als je bloed in de mest ziet is er sprake van een heftige besmetting waarbij de darmwand al flink is aangetast.
  • Er zit een rood/roze gloed op de mest.
  • De mest is zo zwart als koffie.
  • Ze rusten vaker uit en slapen meer dan normaal.
  • Ze zien er slordig uit, de veren zitten niet zo netjes als normaal.
  • Ze worden mager.
  • De kam en de lellen zijn bleker en kleiner dan normaal.
  • De eierschalen worden dunner en de kippen leggen vaker windeieren.
  • Ze leggen bijna geen eieren meer.
  • Een haan stopt met kraaien.

Wat te doen bij een vermoeden van coccidiose?

  • Zorgen dat ze blijft eten en drinken. Als ze nog zelf eet, dan geef ik naast het gewone voer een beetje gekookt ei. Als ze helemaal niet eet, dan help ik haar met eten.
  • Belangrijk: als ik coccidiose vermoed dan geef ik het voer alleen in de voerbak en niet los op de grond.
  • De voer- en drinkbak goed schoonmaken.
  • Het hok schoonmaken.
  • Weg met natte, modderige plekken.
  • Alert blijven op de anderen.
  • Mest in de gaten houden.

Preventie van coccidiose

  • Kidon toevoegen aan het drinkwater.
  • Het voer altijd in een voerbak geven en nooit los op de grond.
  • Modderige plekken direct opvullen met brekerzand.
  • Genoeg ruimte in het nachthok en de ren.

Wil je zeker weten of er sprake is van een coccidiose besmetting? Dan kun je ervoor kiezen om de mest van je kippen te laten onderzoeken. Dit kan door middel van een mestonderzoek.

Behandeling van coccidiose

Als je kip een coccidiose besmetting heeft dan zijn coccidiose parasieten zich razendsnel aan het voortplanten in de darmen van je kippen. Coccidiose is goed en makkelijk te behandelen met Baycox 2,5%. Vanaf het moment dat je Baycox gebruikt bij een kip kun je de eieren van die kip even drie tot vier weken beter niet opeten.

Legnood bij kippen

Er is sprake van legnood bij een hen wanneer een ei vastzit tussen haar uterus en cloaca (daar waar ontlasting en eieren het lichaam verlaten). De hen zal proberen het ei eruit te persen maar hier niet in slagen. Als u bij uw kip een van deze symptomen opmerkt, controleer dan of ze legnood heeft. Voel eerst haar buik om te controleren of ze een eivormige knobbel heeft. De aanbevolen behandeling voor een kip met legnood is een warm bad. Dit zorg ervoor dat de spieren zich ontspannen en het ei kan worden gelegd.

Legnood kan veel verschillende oorzaken hebben. We zien legnood vooral bij jonge leghennen die voor het eerst een ei leggen, maar ook bij de wat oudere leghennen. Zo kan legnood ontstaan wanneer kippen onvoldoende calcium binnenkrijgen. Calcium is belangrijk voor de ontwikkeling van de schaal van het ei. Kippengrit bijvoeren zorgt ervoor dat kippen zelf hun calcium behoefte kunnen vervullen.

Ook een onnatuurlijke vorm van het ei kan ertoe leiden dat het niet gelegd kan worden. Een voorbeeld is een te groot ei, doordat er bijvoorbeeld twee dooiers in het ei aanwezig zijn. Andere mogelijke oorzaken zijn overgewicht, een ontsteking van de eileider, ontwikkeling van een ei vóór de kip volgroeid is en een gebrek aan nestlocaties.

Symptomen van legnood

  • De jonge hen blijft op het nest zitten in de ‘pinguïnhouding’ en probeert langdurig te persen.
  • Het indruppelen van enkele druppels slaolie in de aarsopening kan het leggen van het ei bevorderen.
  • Wanneer er een stukje cloaca naar buiten hangt, dient de leghen te worden verwijderd van haar hokgenoten.
  • De hen zal het nest niet of nauwelijks verlaten en lange tijd persen.
  • Ook wordt een karakteristieke ‘pinguïn houding’ aangenomen: de kip waggelt als een pinguïn door de aanwezigheid van het ei.
  • Kippen met legnood verliezen hun eetlust en drinken weinig.
  • Ze zijn niet actief en hebben vaak trillende vleugels.
  • De ontlasting van een kip met legnood is waterig of in zijn geheel niet aanwezig.
  • Soms zijn uitstulpingen van de cloaca zichtbaar bij kippen met legnood.

Behandeling van legnood

  • Kippen met legnood dienen zo snel mogelijk apart gezet te worden, zodat ze een speciale behandeling kunnen krijgen.
  • Hanteer de hen wel voorzichtig, zodat het ei niet inwendig kan breken.
  • De kip moet in een verblijf geplaatst worden met een warme omgevingstemperatuur, bij voorkeur tussen de 28 en 32 graden. Dit stimuleert de leg.
  • Ook kan de kip gehouden worden op een gaasbodem met daarin een bak warm water. De stoom die hier vanaf komt kan de leg bevorderen.
  • Zorg er wel voor dat de omgevingstemperatuur niet boven de genoemde 32 graden komt.
  • Het kan ook helpen om wat slaolie in de cloaca van de kip te druppelen.
  • Wanneer er uitstulpingen rond de cloaca zichtbaar zijn, moeten deze terug naar binnen worden gebracht.

Preventie van legnood

  • Om legnood te voorkomen, is het belangrijk dat kippen goed gebalanceerde voeding krijgen. De legkorrel dient onder andere voldoende calcium te bevatten.
  • Ook de omgevingstemperatuur is erg belangrijk bij het voorkomen van legnood. Met een warmtebron voorkom je dat de omgevingstemperatuur te laag wordt.

Andere veelvoorkomende problemen bij kippen

  • Pikken en kannibalisme
  • Kropverstopping
  • Eieren met zachte schaal
  • Infectieuze Bronchitis

labels: #Kip

Zie ook: