Kippen zijn meesters in het verbergen van pijn, ongemak en zwakte. Ze geven hele subtiele aanwijzingen als ze zich niet lekker voelen. Als je veel tijd met je kippen doorbrengt, dan pik je de signalen dat je kippen zich niet lekker voelen waarschijnlijk eerder op.

Veelvoorkomende signalen dat je kip zich niet lekker voelt zijn: verstopt zitten in een hoekje, minder actief zijn, bleke kam of lellen, andere poep dan normaal, andere houding dan normaal, gebrek aan eetlust, minder eieren leggen. Dit zijn allemaal signalen die van jou als kippen baasje vragen om je kip goed te observeren.

Mogelijke oorzaken van het schudden met de kop bij kippen

Er zijn verschillende oorzaken waardoor een kip met de kop kan schudden. Het is belangrijk om de symptomen te herkennen en de juiste behandeling te starten. Hieronder worden enkele mogelijke oorzaken besproken:

Kropverzuring

Als de krop van je kip voelt als een waterballon, nog voordat je kip gegeten heeft, dan heeft je kip waarschijnlijk een kropverzuring. Andere symptomen die je hierbij kan zien zijn: uit de bek stinken (zurig), overgeven, witte plakkaten in de bek, schudden met de kop en niet meer willen eten.

Kropverzuring wordt veroorzaakt door de candida schimmel. Dit is een schimmel die vaak bij kippen voorkomt. De candida schimmel zorgt aan de binnenkant van de krop voor witte plakkaten en slijm.

Mijn advies om kropverzuring te behandelen:
  1. Zet de kip apart van de andere kippen. Ze mag minimaal 48 uur niet eten. Geef in die tijd wél onbeperkt water met Fecton erin. Zet een bakje voor haar neer met 250 ml water en 2 ml Fecton. Waarschijnlijk drinkt ze niet meer dan 250 ml per dag, als dat wel zo is dan moet je meer maken.
  2. In totaal zorg je dat de kip Fecton 14 dagen achter elkaar in het drinkwater krijgt, ook als ze straks weer bij de andere kippen zit.
  3. Na die 48 uur geef je de kip een hard gekookt eitje. Geef nog geen graan of legkorrel (granen voeden de candida, dit wil je dus vermijden).
  4. Naast een gekookt ei zijn dit geschikte voedingsmiddelen om je kip te geven: zonnebloempitten, rul gebakken gehakt, lijnzaad, quinoa (gekookt), havermout en zilvervliesrijst (gekookt).
  5. Geef deze voedingsmiddelen minimaal 3 dagen, voordat je weer granen of legkorrel gaat geven.

Gaapziekte

Wanneer kippen veel met het hoofd schudden en gapen, is er kans dat ze besmet zijn met de gaapworm. Gaapziekte wordt veroorzaakt door de zogeheten gaapworm, een parasitaire rondworm, die zich in de luchtpijp van gevogelte hecht. Hier nemen ze bloed en lymfevocht op uit de wand van de luchtpijp door hun tanden in de wand te haken. Het komt niet alleen voor bij kippen, maar zou bij vrijwel elke vogelsoort voor kunnen komen.

Loslopend pluimvee dat vrij kan scharrelen heeft de meeste kans om besmet te raken met gaapwormen. Dit omdat andere vogels die eventueel besmet zijn hun uitwerpselen kunnen doen in het loopgebied van het pluimvee. De larven van de gaapworm worden opgegeten door kevers, slakken of regenwormen. Wanneer de kippen deze ‘gastheren’ opeten, zal de larve via de maag, de luchtpijp inkruipen en zich daar aan de luchtwand hechten. Binnen drie weken is de larve volwassen en legt deze eitjes, die door de kippen worden opgehoest, weer doorgeslikt en via de ontlasting naar buiten komen. Een larve kan tot wel 3 jaar leven binnen een regenworm.

Door de worm kunnen kippen zich benauwd voelen, vermageren en zelfs sterven omdat de worm kan zorgen voor problemen met ademhalen. De wormen kunnen namelijk een gedeelte van de luchtpijp verstoppen, waardoor de kippen het benauwd kunnen krijgen en minder willen eten.

Wanneer de weerstand van de kippen verbetert, verdwijnt de worm bij een lichte infectie vanzelf. Vooral jongere kippen en kuikens ondervinden last van de gaapworm. Het is daarom ook erg belangrijk om ervoor te zorgen dat de kippen in goede conditie zijn, voldoende voeding krijgen en in een aangename en schone omgeving leven.

Van knoflook is het al jaren bekend dat die bijdraagt tegen wormen. Daarnaast werken wormmiddelen ook goed tegen de bestrijding. Denk hierbij aan Wormstop of Beaphar Wormmiddel.

Hersentrauma of hersenbeschadiging

Hersentrauma of hersenbeschadiging kan feitelijk kuikens van elk ras overkomen. Dit kan bijvoorbeeld het gevolg zijn van pikken in de kop. Bij kuifhoenders hebben dergelijke situaties meer gevolgen. De druk op de hersenen kan leiden tot een "breuk", opzwellen of doorsijpelen van de hersenen in de schedel.

Hersenoedeem of -gezwel

Hersenoedeem of -gezwel is een interne reactie en kan op tenminste twee manieren plaatsvinden. In de eerste plaats als een reactie op warm weer en veranderingen, een overvloed aan vocht bouwt zich op in de hersenpan, hetgeen leidt tot teveel druk op die delen van de hersenen die verantwoordelijk zijn voor de bewegingen van de kip. Het kuifhoen wordt duizelig en verliest zijn gevoel voor evenwicht. Indien het dier niet behandeld wordt kan dit tot blijvend hersenletsel leiden. Soms herstellen dieren van zo’n situatie en leven redelijk normaal verder met een kleine "tik" in de kop (schudden van de kop).

In de tweede plaats kunnen deze symptomen zich voordoen met ademhalingsmoeilijkheden. Het afweersysteem (immuunsysteem) van de kip reageert dan op een aanval van bacteriën of een virus door het aanmaken van vocht in de hersenen met dezelfde gevolgen als boven beschreven.

Algemene tips en adviezen

  • Bezoek een vogeldierenarts: Voor alles geldt natuurlijk: bezoek een vogeldierenarts als je het niet vertrouwt. Neem geen genoegen met een dierenarts die zegt dat er niets meer aan te doen is. Onze ervaring is dat veel dierenartsen de kip laten inslapen omdat ze eenvoudigweg niet weten wat te doen.
  • Pijnstilling en antibiotica: Is je kip ziek en heeft zij geen last van onderstaande ziekten? Geef haar dan pijnstilling en antibiotica en als ze slecht eet ook daarbij nog metocloral drops en dwangvoeding.
  • Mestonderzoek: Om te voorkomen dat je medicijnen geeft voor ziektes waar de kippen geen last van hebben, kun je mestonderzoek bij de kippen uit laten voeren. Zekerheid of er wel of niet sprake is van een coccidiose besmetting is te krijgen na het testen van een mestmonster.
  • Isolatie: Heeft één van je kippen één of meerdere van bovenstaande ziekteverschijnselen, zet haar dan direct apart en behandel haar. Ontsmet iedere keer je handen als je haar hebt opgepakt en behandeld, zodat je niet je andere kippen besmet.
  • Hygiëne: Wanneer kippen veel met het hoofd schudden en gapen, is er kans dat ze besmet zijn met de gaapworm. Om te voorkomen dat andere kippen besmetten, is hygiëne erg belangrijk.

Hoe herken je een zieke kip?

Een gezonde hen of haan scharrelt druk rond in het kippenhok, is sociaal en heeft een glanzend verenkleed. Kippen kunnen door verschillende redenen ziek worden, maar laten dit vaak niet goed zien. Een zieke kip probeert zich zo normaal mogelijk te gedragen. Zwakkere kippen worden namelijk vaak gepest door de rest van de groep. Er zijn een aantal kenmerken waar je een gezonde kip aan kunt herkennen. Observeer je kippen regelmatig.

Gezonde kippen zijn altijd in de weer. Ze scharrelen rond, springen op dingen en zijn met elkaar bezig. Het zit in het instinct van de kip om het grootste deel van de dag rond te scharrelen in een zoektocht naar voedsel. De kippen krabben de bodem open met hun poten en pikken in de grond op zoek naar kleine beestjes en zaden om te eten. Het verenkleed vertelt veel over de gezondheid van de kip. Een gezonde kip zit lekker in haar vel en heeft een glanzend verenkleed. Kippen hebben een zogenaamde vetnippel op de rug. Het vet dat hieruit komt wordt gebruikt om het verenkleed mee in te smeren. Dit vet werkt isolerend en draagt bij aan een goed beschermd verenkleed.

Een zieke kip vertoont afwijkend gedrag. Zieke kippen zonderen zich af en scharrelen minder. Vaak zie je dat het verenkleed ook niet meer goed onderhouden wordt. Ook heeft de kip last van bepaalde symptomen, die veroorzaakt worden door de ziekte. Maar dit gedrag vertelt nog niet meteen waar de kip precies aan lijdt. Door goed op de symptomen te letten kan er een hoop duidelijk worden over de ziekte van de kip.

Er zijn verschillende ziektes die kippen kunnen krijgen. Deze worden veroorzaakt door bacteriën, virussen, parasieten of afwijkende cellen. Als beginner is het erg lastig om te zien waar de kip last van heeft. Sommige symptomen kunnen voorkomen bij meerdere soorten ziektes of plagen. Omdat het om levende dieren gaat, raden we bij twijfel altijd aan om een dierenarts te raadplagen.

Symptomen van een zieke kip

  • Diaree: gezonde ontlasting is stevig, droog en groenbruin van kleur met een witte punt. Wanneer dit afwijkt is er iets mis met de kip.
  • Jeuk: veel jeuk wijst vaak op een huidaandoening.
  • Kale plekken: tijdens de rui is het normaal dat de kippen kale plekjes hebben.
  • Verlammingsverschijnselen: de kip kan bij een verlamming bepaalde lichaamsdelen niet meer bewegen en sleept deze mee.
  • Opgezette poten: bepaalde kippenziekten zorgen ervoor dat de poten opzwellen.
  • Vermagering: een zieke kip eet minder, waardoor ze al snel afvalt.
  • Verminderde eierproductie: het maken van een ei kost veel energie, iets wat een zieke kip niet heeft.

Sommige kippenziekten gaan gepaard met specifieke symptomen:

  • Kalkpoten: te herkennen aan schilferige, opgezette poten.
  • Bloedluis: laat rode bultjes achter op de huid bij de poten en veroorzaakt veel jeuk en pijn. De kippen zijn erg vermoeid en kunnen op ten duur lijden aan bloedarmoede. De bloedluis zelf verstopt zich overdag in naden van het kippenhok.
  • Wormen: te herkennen aan diarree, vermagering, verbleekte kam en lellen en sufheid. De symptomen lijken op die van coccidiose.
  • Coccidiose: zorgt voor diarree, dat soms gepaard gaat met bloed. De kippen gaan ‘bol’ zitten en zijn vermoeid.
  • Bumblefoot: te herkennen aan dikke, opgezette poten. Op de poten vind je wondjes en korsten.
  • Favus: wordt ook wel poederkam genoemd. De kam en lellen hebben witte schilferige plekken.

Weerstand en preventie

Kippen worden minder snel ziek wanneer zij een goede weerstand hebben. Kippen met een goede gezondheid zijn beter bestand tegen infecties en andere kippenziekten. Ze herstellen ook beter en sneller. Hoe hoog de weerstand van een kip is, hangt direct samen met de levensomstandigheden van de kip. Kippen die bijvoorbeeld niet voldoende kunnen scharrelen, krijgen niet genoeg beweging. Dit heeft weer invloed op de gezondheid en dus de weerstand van de kippen.

Plotselinge gebeurtenissen kunnen stress opleveren bij kippen. Denk hierbij aan werkzaamheden in de tuin, het bijplaatsen van nieuwe dieren, een verhuizing of een ritje dierenarts. Stress maakt kippen kwetsbaar voor ziektes.

Een slecht onderhouden kippenhok heeft invloed op de weerstand van de kippen. Als het verblijf te vochtig is, te koud of te veel tocht doorlaat, is dit erg slecht voor de gezondheid van de kippen. In vochtige verblijven gedijen schimmels, bacteriën en parasieten daarnaast beter dan in droge verblijven.

Kippen halen hun energie uit hun voeding. Daarom speelt het kippenvoer een grote rol voor de gezondheid van de dieren. Goed gebalanceerd kippenvoer bestaat uit vetten, koolhydraten en eiwitten.

labels: #Kip

Zie ook: