Een vlindertuin biedt de nectar en planten die deze tere insecten nodig hebben. Vlinders gedijen wanneer aan hun behoeften wordt voldaan. Het succes van een vlindertuin hangt af van het voldoen aan de behoeften van deze kwetsbare wezens gedurende hun hele levenscyclus. Ze hebben meer nodig dan alleen mooie bloemen voor vlinders, aangezien hun behoeften veranderen per levensfase.

De Levenscyclus van Vlinders

Volwassen vlinders zijn afhankelijk van nectar als belangrijkste energiebron. In het voorjaar is nectar essentieel wanneer vlinders energie moeten bijtanken na hun winterslaap of vermoeiende reizen. Volwassen vlinders voeden zich met verschillende planten voor nectar, maar hun rupsen zijn kieskeurige eters. De vlinderdiversiteit in een tuin hangt af van de juiste planten om eitjes te leggen. De meeste vlindersoorten zijn om hun levenscyclus te voltooien afhankelijk van slechts één of twee plantensoorten. De rupsen van boomblauwtje voeden zich met hulst en klimop.

Creëer een Ideale Habitat

Toch hebben vlinders meer nodig dan alleen plekken om te foerageren (voedsel te zoeken en te vinden) en hun eitjes te leggen. Deze koudbloedige wezens gedijen op warme, beschutte plekken. Plekken op het zuiden werken het beste, omdat ze daar maximaal zonlicht krijgen. De rupsen hebben ook warme microklimaten nodig om goed te groeien. Vlinders hebben ook veilige plekken nodig om te rusten, ’s nachts neer te strijken en de winter te overleven. Ze verstoppen zich onder grote bladeren of dichte begroeiing als het regent. Minder tuinonderhoud in de herfst helpt om deze schuilplaatsen te beschermen.

Bloemen en Planten die Vlinders Aantrekken

Kleine buisvormige bloemetjes met nectardruppeltjes aan de onderkant trekken op natuurlijke wijze vlinders aan. Hun slanke roltong werkt als een intrekbaar rietje en ze hebben bloemen met platte bloemblaadjes nodig om veilig te kunnen landen. Buddleia (vlinderstruik) trekt kleine vos, dagpauwoog, distelvlinder en atalanta aan met zijn roze, rode, paarse en witte bloemen gedurende de maanden juli en augustus. Wist je dat je deze beauty eenvoudig kunt vermeerderen? Lavendel groeit het beste op zonnige, beschutte plekken met goed gedraineerde grond.

Inheemse Planten voor Nederlandse Tuinen

Als je bloemen voor vlinders zoekt, kun je voor een Nederlandse tuin trouwens het beste gebruik maken van inheemse planten. Droom je van een tropische vlindertuin? Je kunt inheemse planten prima combineren met exotische soorten. Bloeiende struiken die op zonnige plekken worden geplant, trekken vlinders aan, ongeacht of ze in de zon of schaduw staan.

Het Hele Jaar Ondersteuning

Vlinders hebben het hele jaar door ondersteuning nodig, dus plan een continue bloei van de lente tot de herfst. Lentebloemen zoals sleutelbloem en blauwe klokjes helpen vlinders herstellen na hun winterslaap. Zomerbloeiers zoals rode zonnehoed (Echinacea) en knoopkruid bieden volop nectar in het midden van het seizoen. Vetkruid en asters leveren herfstbrandstof om vlinders te helpen zich voor te bereiden op de winter. Moderne hybride bloemen geven vaak voorrang aan uiterlijk boven nectargehalte. Traditionele variëteiten produceren meestal meer nectar dan hun opvallendere neven.

Extra Elementen voor een Vlinderparadijs

Een gewone tuin kan een vlinderparadijs worden met meer dan alleen de juiste bloemen. Vlinders verzamelen zich rond modderpoelen, niet alleen voor water, maar ook voor essentiële mineralen en zouten. Voor je ‘poelstation’ heb je een ondiepe bak (30-45 cm breed) nodig, gevuld met zand of aarde. Het mengsel moet vochtig blijven, zonder dat er water in blijft staan. Zet het op een plek waar vlinders veilig toegang hebben tot halfschaduw. Afgevallen fruit geeft vlinders vitale energie terwijl ze zich in de herfst voorbereiden op de winter. Atalanta’s, kommavlinders en bonte zandoogjes zijn dol op fermenterend fruit. Laat wat overrijpe appels en bessen onder bomen liggen in plaats van al het gevallen fruit op te ruimen. Voeg stenen of boomstammen toe om te zonnen en als verstopplek.

Zon en Beschutting

Vlinders kunnen hun lichaamstemperatuur niet intern regelen, dus hebben ze warme plekken nodig. Platte stenen op zonnige plekken vormen perfecte plekken waar vlinders hun vleugelspieren opwarmen voor het vliegen. Het bijhouden van de vlinders die jouw vlindertuin bezoeken, maakt de ervaring nog leuker. Heb je kinderen? Dan is dit een leuk klusje voor hen. Kinderen kunnen hun observatievaardigheden ontwikkelen en leren over levenscycli terwijl ze deze gegevens bijhouden.

Veelgestelde Vragen

Hieronder enkele vragen en antwoorden om je op weg te helpen:

Hoe kan ik vlinders naar mijn tuin lokken?

Plant nectarrijke bloemen zoals lavendel, vlinderstruik en ijzerhard op zonnige, beschutte plekken om voedsel te bieden aan volwassen vlinders. Kies waardplanten zoals brandnetel, hulst en grassen waar vlinders eitjes kunnen leggen en rupsen zich kunnen voeden.

Zijn vlinders goed voor tuinen?

Vlinders zijn uitstekende bestuivers die bloeiende planten helpen zich voort te planten en zo de productie van fruit en zaden in je tuin verhogen. Vlinders dragen bij aan de biodiversiteit. Bovendien voegt het observeren van deze prachtige insecten esthetische waarde en plezier toe aan je tuinervaring.

Hoe maak ik een vlinderbad?

Maak een vlinderbad door een ondiep schaaltje (zoals een plantenschoteltje) op een zonnige plek te zetten, gevuld met vochtig zand of aarde en een beetje water. Voeg een paar platte stenen toe die boven het waterniveau uitsteken, zodat vlinders veilig kunnen landen.

De Waarde van Waardplanten

In dit artikel gaan we het hebben over waardplanten. Deze planten zijn ontzettend belangrijk voor ons ecosysteem. Ze zorgen namelijk voor voedsel voor bijen, vlinders, insecten en allerlei andere organismen. En daar kunnen we niet zonder. Wil je zelf je steentje bijdragen aan meer biodiversiteit, dan zijn waardplanten een goede toevoeging aan je tuin, maar voordat je er mee aan de slag gaat, vertellen we je er graag meer over. Het woord waardplant is afgeleid van het woord ‘waard’, oftewel de gastheer in de herberg die zijn gasten voorziet van een hapje en een drankje. Waardplanten doen als het ware hetzelfde, zij zorgen voor hun gasten - bijen, vlinders, insecten en allerlei andere organismen - via hun bloemen en het blad.

Wat maakt een plant een waardplant?

Toch is niet elke plant die de insecten en vlinders van eten voorziet, direct een waardplant. Een plant noem je pas een waardplant als deze noodzakelijk is voor de ontwikkeling van het insect of vlinder. Naast voedsel zorgen waardplanten ook voor onderdak of, beter gezegd, voor nestgelegenheid. Onder andere de rupsen van de Atalanta, het Landkaartje, de Kleine Vos, de Dagpauwoog en de Distelvlinder hebben de brandnetel nodig om uit te groeien tot vlinders. De Klokjesbij is juist weer afhankelijk van de Campanula en een vlinder als de Lindepijlstaart is afhankelijk van de Lindeboom.

Voorbeelden van Waardplanten

  • Vlinderstruik: De plant bloeit van juli tot september en kan zo’n drie meter hoog worden. Om hem goed te houden moet je hem in april flink snoeien. De plant is speciaal voor de bestuiving door vlinders, en dat pakt hij slim aan. Een bloem die nog niet bestoven is heeft een geel hartje. Dat is goed zichtbaar voor de vlinders. Na bestuiving wordt het hartje rood, een kleur die insecten slecht kunnen zien.
  • Koninginnekruid: Groeit op vochtige plaatsen, bijvoorbeeld langs het water, in rietlanden of in een vochtig bos. De bloeitijd is van juli tot september. De bloemen produceren veel nectar en trekken naast vlinders ook bijen aan.
  • Margriet: Een plant die vooral veel voorkomt op graslanden die gemaaid worden. Ze bloeien in juni, dus het beste kun je daarna pas maaien.
  • Klimop en Clematis: Waardplanten voor vogels. De Klimop is een plant die veel mensen wel kennen. Het is een plant die het hele jaar groen blijft en tegen muren, schoorstenen, schuttingen en bomen opgroeit. De plant doet het goed op vochtige, voedselrijke grond. In de herfst is de plant een rijke bron van nectar en stuifmeel, omdat er dan weinig andere planten bloeien. In de winter en in het voorjaar zijn de bessen geliefd bij vele vogelsoorten.
  • Duizendblad en Vingerhoedskruid: Twee waardplanten voor insecten. Duizendblad bloeit van juni tot november met wit tot roze bloemen. De plant kan goed tegen droogte. Vingerhoedskruid is een tweejarige of meerderjarige plant. De plant zaait zich makkelijk uit door de vele zaadjes in de vele bloemkelkjes. De plant bloeit van mei tot oktober.
  • Sieruien: Voor bijen, wespen en kevers zijn Sieruien fijne waardplanten. Dit is een bolgewas die vooral in het voorjaar bloeit. De plant doet het goed in de zon en in de halfschaduw. De bloemen van de Sierui zijn prachtig kleurrijk en zitten vol nectar.

Waardplanten vs. Voedselplanten

Waardplanten en voedselplanten schelen niet zoveel van elkaar. Beide leveren ze immers voedsel aan insecten en vlinders. Het verschil zit hem in of ze de plant ook echt nodig hebben voor hun groei. Van sommige planten zijn ze echt afhankelijk, dat zijn dus de waardplanten. Andere planten eten ze vooral als toevoeging aan hun dieet, dat zijn de voedselplanten. In principe levert iedere plant trouwens voedsel, maar het is niet allemaal even lekker en soms kunnen de insecten en vlinders er simpelweg niet bij.

Drachtplanten

Een drachtplant noemen we ook wel een nectarplant. Die levert vooral nectar en pollen aan bijen en vlinders. De pollen blijven plakken aan de pootjes en als de bijen en vlinders op een andere plant landen, bestuiven ze die met die pollen. Zonder deze manier van bestuiven kunnen drachtplanten niet blijven bestaan. De bijen nemen de pollen ook mee naar het nest, daar eten de larven weer van. Je kunt dus eigenlijk wel stellen dat de planten en de insecten elkaar nodig hebben. Die samenwerking wordt ook wel symbiose genoemd.

Het Belang van Biologische Planten

Om de insecten- en vlinderpopulatie in stand te houden, zijn waardplanten dus heel belangrijk. Die planten zijn eigenlijk altijd inheems en komen dus van nature voor in Nederland. Het best kies je voor biologische planten en zaden. Voor deze planten en zaden worden geen bestrijdingsmiddelen gebruikt en dus kunnen ze geen schade aan de insecten en vlinders leveren. Dat is hoognodig omdat op veel plekken in Nederland wel gif wordt gebruikt. Gif heeft de allergrootste impact op bijen en zelfs een klein beetje gif tast al het leer- en navigatievermogen van bijen aan. Daarnaast leggen ze na blootstelling aan het gif minder eitjes en wordt het immuunsysteem onderdrukt. Wil je dus echt je steentje bijdragen aan de biodiversiteit? Kies dan altijd voor biologisch.

Een vlindertuin maken, behoort tot de meest lonende projecten die je kan uitvoeren. Je kunt onze inheemse vlinders steunen, ongeacht de grootte van je tuin - van uitgestrekte landelijke ruimtes tot kleine stadsbalkons. Begin klein, kijk wat werkt en laat je vlindervriendelijke ruimte geleidelijk groeien.

labels:

Zie ook: