Voor veel mensen is een kop koffie in de ochtend heilig. Niet alleen om de dag mee te beginnen, maar óók net voor een work-out. Een koffie geeft je immers die lekkere energie-boost. Maar is die kop koffie voor het sporten eigenlijk wel zo’n goed idee? De cafeïne-boost kan je misschien nét dat extra zetje geven, maar sommige experts waarschuwen ook voor de nadelen.

De Populariteit van Koffie

In Nederland zijn we gek op koffie. Wel 65 procent van de Nederlanders drinkt elke dag tenminste één kopje en gemiddeld drinkt een Nederlander wel 3,6 (!) kopjes per dag, blijkt uit een onderzoek van Van Duijnen Koffie (2024). Het zwarte goud is dan ook een ideale kickstart van de dag. Door de cafeïne die in koffie zit, kan het je alertheid verhogen, vermoeidheid verminderen én je uithoudingsvermogen verbeteren.

Wat Gebeurt er in je Lichaam als je Koffie Drinkt?

Koffie bevat een hoog gehalte aan polyfenolen dat je lichaam helpt beschermen tegen ontstekingen en helpt bij het reguleren van de bloedsuikerspiegel. Daarnaast blijkt uit ondermeer dit onderzoek dat diezelfde polyfenolen in koffie verschillende prestatie-verbeterende eigenschappen heeft. Voor de studie werden 4800 mensen geanalyseerd (uit tot 300 (!) onderzoeken) en daaruit bleek dat de sportprestaties van mensen die wél koffie drinken voor het sporten met wel zestien procent toenamen. Weer andere studies laten zien dat koffie drinken het lichaam helpt om vet te verbranden, wat handig kan zijn als dat je doel van de work-out is.

Voordelen van Koffie voor het Sporten

  • Verhoogde alertheid
  • Verminderde vermoeidheid
  • Verbeterd uithoudingsvermogen
  • Vetverbranding

Nadelen van Koffie voor het Sporten

Hoewel koffie drinken voor het sporten dus voordelen heeft, is het niet voor iedereen de ideale pre-work-outdrank. Cafeïne kan je hartslag namelijk verhogen en, bij gevoelige mensen, een opgejaagd gevoel of zelfs angstklachten veroorzaken. Daarnaast heeft koffie een uitdrogend effect op je lichaam. Voor ieder kopje koffie dat je drinkt, wil je daarom een extra glas water drinken. Dat is dus bovenop de twee liter water die je dagelijks wilt drinken. Dat is dus iets om rekening mee te houden, tipt Talbott. De nadelen die koffie met zich mee kan brengen, is dus afhankelijk van hoe gevoelig je bent voor cafeïne en hoeveel je ervan drinkt op een dag.

“Na 400 mg cafeïne begin je te zien dat de gunstige effecten van koffie worden vervangen door negatieve bijwerkingen”, zegt Talbott. Een ander punt om rekening mee te houden is de timing. Cafeïne bereikt namelijk zijn piek in je bloed na ongeveer 45 minuten. Een kopje koffie drinken vlakvoor voor je work-out heeft daarom een minder goed effect dan je denkt. Voor mensen die graag ’s avonds sporten, is koffie ook niet altijd een goed idee. Experts adviseren daarom om koffie zo’n dertig tot zestig minuten voor je work-out te drinken voor een optimaal effect.

De ideale hoeveelheid? Dat verschilt dus per persoon, maar meestal ligt het tussen de 1 en 3 milligram cafeïne per kilogram lichaamsgewicht. Wil je van de voordelen genieten zonder de nadelen? Experimenteer dan met de timing en hoeveelheid koffie en luister goed naar je lichaam. Koffie kan dus zeker helpen om je work-out naar een hoger niveau te tillen, maar het is geen must. Het effect hangt helemaal af van je eigen gevoeligheid voor cafeïne en het type training dat je doet. Als je merkt dat koffie je helpt om scherper en energieker te trainen zonder nadelige effecten, dan kan het een goede toevoeging aan je sportroutine zijn. Maar als je onrustig wordt of je slaap eronder lijdt, dan is het misschien beter om dat kopje koffie over te slaan.

De Opkomst van Proffee

Proffee is een samenvoeging van de woorden proteïne en coffee, en dat is ook precies wat het is: koffie met eiwit. Het zal niemand ontgaan: eiwitten zijn hot. Zo hot, dat ze zelfs in de koffie gaan. Sinds een tijdje zie je op de sociale media fitgirls en foodfluencers hun ochtendritueel starten met een proffee.

Voordelen van Proffee

Het meestgenoemde voordeel van zo'n koffie met eiwit is dat het een lekkere en handige manier is om al meteen ’s ochtends aan veel eiwitten te komen. Ideaal als je net een workout gedaan hebt, maar niet beschikt over een grote eetlust of veel tijd voor ontbijt. Na een intensieve training zijn eiwitten extra belangrijk voor het herstel van je spieren. Sporters wordt daarom aangeraden om binnen twee uur na een intensieve training een portie eiwit te nemen van 0,3 tot 0,4 gram eiwit per kilo lichaamsgewicht. Voor iemand van 75 kilo komt dat neer op een maaltijd of drankje van 22 tot 30 gram eiwit. Dat is bijvoorbeeld een schaaltje halfvolle kwark van 150 gram met een handje noten of 2 sneetjes brood met 4 plakken kipfilet en een ei. Of een glas proffee.

Hoe Maak je Proffee?

Proffee maak je door eiwitpoeder of een kant-en-klare eiwitshake toe te voegen aan een kop gewone zwarte koffie. Hiervoor kun je versgezette hete koffie gebruiken of kies voor afgekoelde koffie als je een verfrissende iced proffee wilt. De sterkte van de gebruikte koffie is afhankelijk van je eigen voorkeur. Een iced proffee maak je door een paar ijsblokjes in een groot glas te doen en hier bijvoorbeeld een of twee espressoshots aan toe te voegen. Vervolgens maak je een shake van het eiwitpoeder door deze met een blender of melkopschuimer te mengen met melk of een plantaardig alternatief. Schuim het op tot de shake luchtig is en voeg het toe aan de koffie. Of gebruik een kant-en-klare eiwitshake die je nog een beetje opschuimt en toevoegt aan de koffie. Je kunt proffee ook kant en klaar kopen in sommige supermarkten. Maar let op: zowel een kant-en-klare shake als kant-en-klare proffee kan veel toegevoegde suikers bevatten.

Wat Zit er in je Proffee?

Afhankelijk van het soort eiwitpoeder dat je gebruikt, voeg je met zo’n schepje poeder 25 tot 30 gram eiwit toe aan je koffie. Dat is dus vergelijkbaar met een eiwitrijk ontbijt. Maar koffie met eiwitpoeder biedt niet dezelfde voordelen als een volwaardig ontbijt waar je op moet kauwen, en dat ook gezonde voedingsstoffen als vitamines, mineralen en vezels bevat. Wat je met proffee precies binnenkrijgt hangt af van het type eiwitpoeder dat je gebruikt. Kies je voor een eiwitpoeder dat alleen puur eiwit bevat, dan bestaat je proffee uit cafeïne, vocht, het eiwit uit het poeder en wat eiwit uit de melk (waarschijnlijk 2 à 3 gram). Maar let op: er zijn ook eiwitpoeders waar aan extra vitamines en mineralen of juist suikers of andere smaakstoffen zijn toegevoegd. Dit maakt de samenstelling van proffee erg wisselend. Lees en vergelijk daarom goed de etiketten van de verschillende eiwitpoeders en -shakes om een voor jou gezonde keuze te maken.

De Kracht van Eiwit

Eiwit is populair, en dat is niet voor niets. De huidige aandacht voor een gezonde leefstijl en fitness speelt daarbij een grote rol, evenals de kritische blik op koolhydraten en vetten. Wie wat minder koolhydraten en vet wil eten, komt automatisch op een eiwitrijk(er) eetpatroon uit. Ook trends als koolhydraatarm en keto, waarbij je meer eiwitten en vetten eet en minder koolhydraten, zetten eiwitrijke producten stevig in de spotlights.

Eiwitten zijn onmisbaar voor een gezond lichaam. Ze zijn nodig voor de opbouw en het herstel van weefsels, voor de aanmaak van enzymen en voor een goed werkend immuunsysteem. En wie sterke spieren wil opbouwen, heeft eiwitrijke voeding nodig. Maar: meer eiwit is niet altijd beter. Alleen extra eiwitten eten zonder meer te bewegen, leidt niet tot meer spiermassa - het overschot wordt net als suiker of vet opgeslagen als lichaamsvet. Met alle verrijkte eiwitproducten die nu zo gepromoot worden, ligt het risico op een te hoge eiwitinname op de loer. Het lijkt alsof eiwitrijke producten onmisbaar zijn in een gezond eetpatroon. Maar de meeste mensen krijgen zonder eiwitpoeders en andere verrijkte producten al genoeg eiwitten binnen. Volgens de laatste cijfers van het RIVM krijgen Nederlanders gemiddeld 76 gram eiwit per dag binnen. Voor mannen is dat gemiddeld 85 gram, voor vrouwen 67 gram. Ter vergelijking: de aanbevolen hoeveelheid is 0,83 gram per kilo lichaamsgewicht. Voor iemand van 75 kilo is dat ruim 60 gram per dag. Alleen als je veel sport, dan mag dat wat hoger liggen. De meeste mensen hebben die eiwitverrijkte producten dus niet nodig.

Het Effect van Cafeïne

De hoeveelheid cafeïne in een proffee is afhankelijk van hoeveel en welke soort koffie je gebruikt. Gebruik je een gewone kop filterkoffie van 125 ml, dan zit daar ongeveer 60 mg cafeïne in. Van cafeïne is bekend dat het een krachtige werking heeft op het centrale zenuwstelsel. Het maakt je wakker, het verbetert je mentale alertheid en het wordt zelfs in de (top)sport gebruikt om prestaties te verhogen. Een proffee kan zo een fijne oppepper geven. Om deze reden wordt proffee ook vaak als pre-workout drank gebruikt, dus voor het sporten. Uit onderzoek blijkt dat cafeïne het duurvermogen bij sporten kan verbeteren. Dat betekent dat een hardloper die normaal 10 km per uur loopt na inname van cafeïne ongeveer 11 km per uur zou kunnen halen. Over proffee wordt gezegd dat de combinatie van cafeïne en eiwit dit cafeïne-effect zou verlengen. Cafeïne uit zwarte koffie komt snel in je bloedbaan terecht, terwijl eiwit eerst in de maag verteerd moet worden. Dat kan ervoor zorgen dat de opname van cafeïne iets trager verloopt, wat gunstig is bij duursporten. Maar of dat in de praktijk ook echt zo werkt bij proffee is nog niet bewezen. Aan de hoeveelheid cafeïne die goed voor je is, zitten trouwens wel grenzen. Daarom wordt geadviseerd om niet meer dan 400 mg cafeïne per dag binnen te krijgen. Met één glas proffee blijf je daar ruim onder.

Minder Snackzin

Het eiwitpoeder maakt van proffee een echt powerdrankje. Maar het doet meer voor je. De combinatie van eiwitpoeder of -shake met zwarte koffie zorgt voor een wat romiger koffie, vergelijkbaar met een koffie met veel melk. Door de extra eiwitten geeft een proffee ook een meer gevuld gevoel dan wanneer je gewone koffie drinkt. Dat kan ervoor zorgen dat je na een ontbijt met proffee minder gevoelig bent voor de verleiding van ongezonde tussendoortjes. Op die manier kan een proffee goed helpen om op gewicht te blijven.

Proffee: Ja of Nee?

Of proffee past in een gezond eetpatroon hangt vooral af van wat je verder eet en drinkt en hoe actief je bent. De meeste mensen hebben de extra eiwitten van proffee niet nodig. Maar sport je veel, hou je van romige koffie en past zo’n powerdrank goed in jouw ontbijtgewoonten, dan kan proffee voor jou een prima drankje zijn.

Nadelen van Eiwitpoeder

Toch zitten er een aantal nadelen aan het toevoegen van proteïnepoeder aan je drankje. Ongeveer een jaar nadat ik regelmatig eiwitshakes begon te drinken, merkte ik echter een aantal lichamelijke veranderingen en wat ongemak. In eerste instantie realiseerde ik me niet dat het te wijten was aan al het extra proteïne in mijn dieet - pas toen ik me ging verdiepen in moleculaire voeding (waarover later meer) realiseerde ik me dat proteïnepoeder de oorzaak kon zijn van mijn opgeblazen gevoel en spijsverteringsproblemen. Wat bleek: zodra ik stopte met het consumeren van proteïnepoeder, verdwenen mijn symptomen.

Moeilijk te Verteren

Eiwitpoeder bevat bijzonder hoge concentraties eiwitten. Hierdoor kunnen ze een efficiëntere manier zijn om eiwitten te consumeren, maar ook moeilijker te verteren. “Het is vrij normaal om spijsverteringsproblemen te ervaren na het consumeren van bepaalde eiwitpoeders of sterk bewerkte eiwitrepen. Het is zelfs iets wat ik regelmatig hoor van klanten”, legt geregistreerd voedingsdeskundige en auteur van The Hormone Handbook Jessica Shand uit. “Het kan te wijten zijn aan verschillende factoren: eiwit van slechte kwaliteit (zoals wei- of soja-isolaat van lage kwaliteit), toegevoegde suikers, synthetische smaakstoffen of verdikkingsmiddelen die het darmslijmvlies kunnen irriteren.

“Veel poeders bevatten ook eiwitten op basis van zuivel, zoals wei of caseïne, wat problematisch kan zijn voor mensen met zelfs een lichte lactose-intolerantie of gevoeligheid voor zuivel. Daarnaast kunnen eiwitten in hoge doses - vooral in vloeibare vorm - moeilijker te verteren zijn als iemand een verminderde spijsverteringsfunctie of een laag maagzuur heeft.” Maagzuur is cruciaal voor het lichaam om eiwitten te kunnen verteren, maar sommigen van ons hebben de neiging om bijzonder lage niveaus ervan te hebben, wat leidt tot ongemak en spijsverteringsproblemen. Stress en drukke routines blijken het niveau van maagzuur dat we produceren te verlagen, waardoor het nog moeilijker wordt om eiwitpoeder te verteren. Het is belangrijk om te onthouden dat de hoeveelheid proteïne die we consumeren niet altijd gelijk is aan de hoeveelheid die we kunnen absorberen.

Maagklachten

Proteïnepoeder kan maagklachten veroorzaken. Mijn grootste probleem met proteïnepoeder was een opgeblazen gevoel en een maag die regelmatig van streek was. Dit kan gebeuren wanneer eiwitten die niet volledig verteerd zijn in de maag blijven zitten en gas gaan produceren. Als eiwitten goed verteerd worden, worden ze omgezet in aminozuren en peptiden, terwijl onverteerde eiwitten het darmmilieu kunnen veranderen. Ik moest me neerleggen bij het feit dat het consumeren van meer proteïne dan mijn lichaam kon verteren ervoor zorgde dat ik me niet goed voelde.

Soorten Eiwitpoeder

De variëteit aan eiwitpoeders is enorm toegenomen. Het aanbod is zo divers dat het niet altijd even makkelijk is om een keuze te maken. Zo zijn er eiwitpoeders gemaakt van whey, caseine, soja, hennep en rijst.

Complete Eiwitten

Complete eiwitten bevatten alle 9 essentiële aminozuren. De meeste plantaardige eiwitten worden als incomplete eiwitten beschouwd omdat ze één of meerdere aminozuren missen.

Varianties van Eiwitten

Er bestaan drie varianten van eiwitten: concentraat, isolaat en hydrolisaat. Geconcentreerd eiwit (concentraat) bestaat uit 60 tot 80% eiwit. Isolaat of geïsoleerd eiwit bevat een hoger percentage eiwit (zo’n 90 tot 95%) omdat meer vetten en koolhydraten zijn verwijderd.

Wei-Eiwit

Wei, is een bijproduct in het proces waarbij melk in kaas wordt omgezet. Caseïne wordt ook geproduceerd uit de productie van melk. Nadelen: Bevat lactose, dus is niet geschikt voor mensen die lactose-intolerant zijn. Langzaam verteerbaar, dus minder geschikt voor na de training.

Hennepeiwit

Hennepproteïne wordt gemaakt van geperste en gemalen hennepzaden. Als gevolg van dit proces heeft dit eiwit een relatief laag vetpercentage. Voordelen: Compleet eiwit, hennepeiwit zit naast eiwitten ook boordevol vezels en omega 3- en omega 6-vetzuren. Is geschikt voor veganisten en vegetariërs.

Rijstproteïne

Rijstproteïne is een vegan-friendly eiwit dat gemaakt is van - je raad het al - rijst. Erwteneiwit wordt gewoonlijk verkocht in geïsoleerde vorm, omdat erwten meestal een hoog koolhydraatgehalte hebben. Eenmaal geïsoleerd heeft het een lager percentage koolhydraten en een hoger percentage eiwitten.

Zoals je hierboven kan zien, heeft elk type proteïne zijn specifieke voordelen en nadelen.

Voordelen van Eiwitpoeder

Eiwitpoeder is puur een aanvulling op jouw voedingspatroon. Dus als je of moeite hebt met het behalen van je eiwitdoel of als je het vooral makkelijker wilt maken is eiwitpoeder perfect. Eiwitpoeder is geen maaltijdvervanger maar kan je wel perfect verwerken in bestaande maaltijden.

  1. Gemakkelijk je eiwitdoel behalen: Eiwitpoeder maakt het vooral een stuk makkelijker om jouw eiwitdoel op dagelijkse basis te behalen.
  2. Snel en makkelijk: Uiteraard je uit een vol bakje kwark ook 40-50 gram eiwit halen, maar gaat dit veel sneller.
  3. Perfect te mengen met andere producten: Zo kan je je kwark extra smaak geven of een lekker baksel eiwitrijk maken. Het is dus perfect om te mengen met andere producten.
  4. Aanvulling bij tekort: Als je in een tekort zit krijg je vaak van bepaalde voedingsstoffen te weinig binnen. Dit kan je dan perfect aanvullen met supplementen zoals eiwitpoeder. Zeker als je een goede variant hebt kan je erg veel eiwitten binnenkrijgen en bijvoorbeeld geen of bijna geen vet en koolhydraat.
  5. Verzadigd gevoel: Ondanks dat je dit vaak drinkt kan het alsnog een verzadigd gevoel geven. Uiteraard zal een dikkere substantie zoals kwark meer vullen, maar eiwitten geven in het algemeen een verzadigd gevoel.

Eiwitpoeder is een hele makkelijke en effectieve manier om jouw dagelijkse eiwitten aan te vullen en daardoor makkelijker jouw eiwitdoel te behalen.

Type Eiwitpoeder

  • Whey eiwit concentraat: Deze eiwit is de meest gebruikte vorm van whey. Dit komt vaak door de betaalbaarheid.
  • Whey eiwit isolaat: Deze vorm is whey is vaak een stuk dunner en bevat vaak nog iets meer eiwitten en minder koolhydraten. Deze whey is wordt snel opgenomen.
  • Vegan protein: Deze vorm van eiwitten is perfect als je geen dierlijke eiwitten wil binnenkrijgen.

De beste eiwitpoeder om te nemen is dus vooral om te kijken waar jij naar opzoekt bent qua prijs en kwaliteit. Bij niet iedereen is deze vorm van eiwitten bekend en daarom een beetje extra uitleg. Whey isolaat wordt meerdere keren gefilterd waardoor het extra dun is en perfect voor het lichaam is om op te nemen. Het geeft hierdoor mensen ook veel minder buik en maag klachten als bij andere eiwitpoeders. Het is dus een hele goede keuze als je de beste en meeste effectieve vorm van eiwitten wil binnenkrijgen.

Koffie en je gezondheid

Gefilterde koffie zonder suiker staat in de Schijf van Vijf. Koffie voorziet je lichaam net als andere dranken van vocht. Het drinken van 2 tot 4 koppen koffie per dag hangt samen met een ongeveer 10% lager risico op hartziekten en een ongeveer 10% lager risico op een beroerte. Daarnaast is er sterk bewijs dat het drinken van 5 koppen koffie per dag in vergelijking tot geen koffie drinken samenhangt met een 30% lager risico op diabetes type 2. Dit laatste verband is vergelijkbaar voor koffie met cafeïne en decaf. In 2015 was de conclusie van de Gezondheidsraad dat er geen duidelijk bewijs is voor een relatie tussen koffie en borstkanker, darmkanker of longkanker. Het Wereld Kanker Onderzoek Fonds geeft verder aan dat er in het algemeen geen bewijs is dat koffie de kans op kanker vergroot.

Het American Institute for Cancer Research/World Cancer Research Fund (AICR/WCRF) concludeerde in 2018 juist dat het drinken van koffie het risico op lever- en baarmoederkanker verlaagt. Op koffie kan een licht tot donkerbruin laagje liggen. Dit schuimlaagje, ook wel crema genoemd, bestaat uit een mengsel van gas- en waterdampbelletjes, hele kleine oliedruppeltjes, met nog andere stofjes die in de koffie zitten zoals delen van de cellen van de koffiebonen, suikers, zuren, eiwitten en cafeïne.

In koffie zitten de vetachtige stoffen cafestol en kahweol die het LDL-cholesterol verhogen. Een teveel aan LDL-cholesterol in je bloed blijft plakken aan de binnenkant van je bloedvaten. Dat vergroot de kans op bijvoorbeeld een hartaanval of beroerte. De manier waarop koffie gezet wordt, heeft invloed op hoeveel cafestol en kahweol de koffie bevat. Hoe beter de koffie gefilterd is, hoe minder er van deze stoffen in zit. Het effect van cafeïnevrije koffie (decaf) is vergelijkbaar.

De cafeïne in koffie kan positieve en negatieve effecten hebben. In kleine hoeveelheden kan het je alertheid en concentratie verhogen, en je sportprestaties verbeteren. Maar te veel cafeïne kan zorgen voor rusteloosheid, hoofdpijn en slaapproblemen. Koffie kan wel de opname van de spoorelementen ijzer, zink, mangaan en chroom verminderen en zorgen voor wat meer verlies van calcium via de urine. Maar de effecten zijn niet zo groot dat ze leiden tot een tekort.

Door het drinken van koffie krijg je ook wat vitamines en mineralen binnen, zoals vitamine B en magnesium. In het algemeen is het veilig om koffie te drinken. In koffie zit een kleine hoeveelheid van de stof acrylamide. Bij dierstudies is aangetoond dat acrylamide schadelijk is. Bij mensen kan een hogere inname van de stof mogelijk schadelijk zijn. Tijdens het roosteren van koffiebonen ontstaat acrylamide. De hoeveelheid acrylamide die in de koffie zit die je drinkt, hangt af van hoe de koffiebonen gebrand worden, de soort koffie, de methode waarop de koffie gezet is en de hoeveelheid water die is gebruikt bij het zetten van de koffie. Robustabonen bevatten bijvoorbeeld meestal meer acrylamide dan Arabicabonen.

Cafeïnevrije koffie kan worden gemaakt van koffiebonen waaruit vóór het branden de cafeïne is verwijderd met zogeheten organische oplosmiddelen. Het is mogelijk dat resten van het oplosmiddel in de koffie achterblijven. Deze verdwijnen vrijwel helemaal bij het branden van de koffiebonen. Het advies voor zwangeren is om niet meer dan 2 koppen cafeïnevrije koffie te drinken op een dag. In 1 onderzoek naar cafeïnevrije koffie werd gevonden dat bij zwangeren die 3 of meer koppen cafeïnevrije koffie dronken op een dag, het risico op een miskraam hoger was.

Hoeveel koffie je gemiddeld kunt drinken op een dag hangt onder andere af van de manier waarop deze is gezet. Gefilterde koffie zonder suiker staat in de Schijf van Vijf. Ongefilterde koffie zoals kookkoffie en koffie gezet met een cafetière staan niet in de Schijf van Vijf vanwege het hoge cafestolgehalte. Ook voor espresso en koffie gezet van cups gelden beperkingen vanwege de cafestol. Een aantal kopjes gefilterde koffie (zowel met als zonder cafeïne) per dag past in een gezond voedingspatroon. Neem vanwege de cafeïne, naast 3 kopjes groene of zwarte thee op een dag, niet meer dan 5 kopjes koffie per dag (1 kopje is 125 milliliter).

Het is belangrijk om niet te veel cafeïne per dag binnen te krijgen. Pas op met koffie aan als je gevoelig bent voor de effecten van cafeïne. Het is ook belangrijk om niet vlak voor het slapen koffie drinkt. Vermijd ook koffie gezet met cups of koffie gezet met een mokkapot, ook wel moka of Italiaanse koffiepot genoemd. Neem geen kookkoffie, ook wel Turkse of Griekse koffie genoemd. De hoeveelheid cafeïne in koffie kan heel wisselend zijn. Probeer maximaal 4 kopjes (125 milliliter) koffie over de dag te nemen.

Drink geen koffie vlak voordat je gaat slapen. Diverse koffiesoorten worden op de markt gebracht volgens de normen van eerlijke handel. Eerlijke handel zorgt ervoor dat boeren uit arme landen een eerlijke prijs krijgen voor hun product. Deze koffie is herkenbaar aan het keurmerk Fairtrade en ook het Rainforest Alliance keurmerk houdt rekening met de arbeidsomstandigheden. Koffie heeft een lage belasting op het milieu.

Het drinken van kraanwater is het meest duurzaam. Het verwarmen of koken van het water voor het maken van koffie heeft meer impact op het energieverbruik.

Gemiddelde eiwitinname in Nederland
Geslacht Gemiddelde eiwitinname per dag Aanbevolen hoeveelheid per kilo lichaamsgewicht
Mannen 85 gram 0,83 gram
Vrouwen 67 gram 0,83 gram

labels: #Ei

Zie ook: