Koken zonder gas is tegenwoordig een belangrijk onderwerp. De Nederlandse overheid wil de CO2-uitstoot verminderen, en een te hoge CO2-uitstoot is slecht voor het milieu. Fossiele brandstof als aardgas zal in Nederland niet of veel minder worden gebruikt voor bijvoorbeeld het stoken van je cv-ketel of het koken op gas. Op moment van schrijven komt daar nog eens de enorme stijging van energieprijzen bij door de oorlog in Oekraïne. De gasprijzen zijn meer dan verdubbeld. Dat is voor veel mensen natuurlijk reden om zo snel mogelijk te gaan koken zonder gas.

In Nederland gaan we stap voor stap van het aardgas af. In sommige wijken blijft er misschien een gasnet met groen gas, maar veel huizen zullen gasloos worden.

Alternatieven voor koken op gas

Wat zijn de alternatieven voor koken op gas?

Elektrisch koken

Een goed alternatief voor een gasfornuis is een elektrische kookplaat. Elektrisch koken kan op een keramische- of elektrische kookplaat of fornuis. De 3 vormen van elektrisch koken hebben allemaal hun eigen voor en nadelen. De apparaten werken allemaal op elektriciteit.

Elektrische kookplaten warmen langzaam op en blijven ook erg lang nagloeien. Een keramische kookplaat is makkelijk schoon te maken, maar blijft erg lang warm. Én er gaat (veel) energie verloren omdat de gehele kookzone wordt verwarmd.

Inductiekookplaten

Koken op inductiekookplaten lijkt het beste alternatief voor op koken op gas. Inductie is de efficiëntste manier van verwarmen. Het werkt door middel van een magnetisch veld. Hierdoor wordt alleen de onderkant van de pan verwarmt en gaat er geen warmte verloren. Inductiekookplaten koelen ook sneller af dan bijvoorbeeld elektrische- of keramische kookplaten.

Inductiekoken is de zuinigste manier van elektrisch koken. Hierbij verwarmen magnetische velden direct de pan. Alleen de pan en het eten worden warm, niet de kookplaat zelf. Dit is veilig en bespaart energie.

Zoek uit of je pannen geschikt zijn voor inductie. In de bodem moet een stalen laag zitten die magnetiseerbaar is. Dit kun je checken met een magneetje.

Controleer of uw pannen geschikt voor inductie zijn. Houd een magneet tegen de onderkant van de pan. Blijft de magneet plakken? Dan is de pan geschikt voor inductie. Een andere optie is een keramische kookplaat. Hierbij verwarmt een elektrisch element de kookplaat en daarna de pan. Dit verbruikt meer energie. Inductie is daarom een betere keuze.

Inductie werkt met magneten. Je pannen moeten dus een bodem hebben die magnetiseerbaar is, anders werkt verwarmen met inductiestroom niet. Daarvoor moet er een stalen laag in de bodem zitten. Pannen van alléén roestvrijstaal (rvs), koper of aluminium, of keramische (oven)schalen, werken niet op inductie. Maar er zijn ook rvs- of koperen pannen die wel een metalen laag in de bodem hebben en gietijzeren pannen kun je ook blijven gebruiken.

De betere, moderne pannen zijn bijna altijd geschikt voor inductie. Je kunt controleren of je pannen geschikt zijn voor inductie door er een magneet tegenaan te houden. Blijft de magneet kleven, dan zijn uw pannen geschikt voor inductie. Veel mensen denken dat de bodem van de pan helemaal vlak moet zijn, maar dat hoeft niet.

Ga je nieuwe pannen kopen, let dan op het symbool van een spoel: die zijn geschikt voor inductie. Hoeveel geld je kwijt bent aan nieuwe pannen, hangt af van jouw wensen en van hoeveel pannen je nodig hebt.

Koken op inductie is energiezuiniger en veiliger. U kookt niet op open vuur en de temperatuur van het fornuis is makkelijker te controleren. De kans dat iemand zich verbrandt is bij koken op inductie dan ook veel kleiner dan bij koken op gas. Ook is bij het afhalen van de pan is de plaat niet heet.

Inductie, keramische en elektrische kookplaten of fornuizen sluit je namelijk niet aan op een normaal stopcontact. Daarnaast moet de kookgroep in de meterkast voldoende elektriciteit leveren. Als dit niet het geval is bestaat het risico dat de stoppen doorslaan. De aansluitwaarde van de betreffende elektrische kookplaat is een belangrijk uitgangspunt. Zoek dit als eerste uit om vast te stellen of meterkast aanpassingen noodzakelijk zijn.

Als je alle zones ('pitten') van je inductieplaat gebruikt, gaat er veel stroom naartoe. Daarom moet er een aparte stroomdraad komen van de meterkast naar je inductie kookplaat, en een speciaal stopcontact voor de perilex stekker van je kookplaat. Bovendien neemt de kookplaat 2 groepen in je meterkast in beslag (bij een grote kookplaat zelfs 3 groepen). Verder moet jouw aansluiting op het stroomnet misschien verzwaard worden.

Oudere huizen hebben soms nog een aansluiting van 1x25A, die moet je laten omzetten naar 3x25A. Dat kost eenmalig ruim € 200 (afhankelijk van je netbeheerder). Nieuwbouwhuizen hebben vaak al een aansluiting van 3x25A: die hoef je niet te laten verzwaren.

Heb je meer apparaten die veel stroom vragen (hoog piekvermogen)? Bijvoorbeeld óók een grote volledige warmtepomp en een elektrische auto die je thuis oplaadt? Als die allemaal tegelijk stroom vragen, heb je een nóg zwaardere aansluiting nodig: 3x35A. Dat kost flink wat geld: het omzetten naar 3x35A kost eenmalig ruim € 200. En daarnaast betaal je voor deze aansluiting veel hogere jaarlijkse kosten voor netbeheer: zo'n € 940 per jaar.

Laat een voorrangsschakelaar in je meterkast plaatsen, daarmee zorg je dat bepaalde apparaten voorrang op het stroomverbruik krijgen. De inductieplaat gaat bijvoorbeeld voor, de warmtepomp of wasdroger schakelt even uit als je gaat koken.

Neem je een nieuwe keuken, maar blijf je voorlopig nog op gas koken? Dan is het toch verstandig om alvast een aparte stroomdraad te laten leggen (die je nog niet gebruikt). Je kunt dan later zonder gedoe en zonder te breken overschakelen op een inductie kookplaat.

Inductiekookplaten zijn te koop van € 200 tot € 2.400, afhankelijk van de grootte (het aantal kookzones), de functies, het merk enzovoort. Gemiddeld kost een kookplaat zo’n € 600. Een extra stroomdraad naar de keuken + extra groep(en) in de meterkast kost zo’n € 600, verzwaren van je aansluiting op het stroomnet naar 3x25A zo’n € 200. In totaal kom je dan voor een gemiddelde inductie kookplaat + pannen op zo’n € 1.500.

Ben je aangesloten op een warmtenet maar kook je nog op gas? Dan kun je 400 euro subsidie krijgen voor een elektrische kookplaat. Dit geldt voor kookplaten die op of na 1 april 2022 zijn geplaatst. Eén van de voorwaarden is dat de gasmeter wordt weggehaald.

Heb je een pacemaker? Vraag dan aan de pacemakertechnicus/cardioloog of je op inductie mag koken. Veel mensen kiezen voor inductie omdat het een aantal voordelen heeft.

Je kunt de temperatuur snel en goed regelen, waardoor het op koken op gas lijkt. De inductieplaat zelf wordt niet heet en de plek waar de pan staat (kookzone) koelt snel af als je de pan eraf haalt. De kookzones reageren alleen als er een pan op staat. Er zijn geen vlammen en dus ook geen verbrandingsgassen: de lucht in de keuken is daardoor schoner. Verder heb je niet het risico dat je het gas per ongeluk aan laat staan. En eten dat naast de pan belandt, brandt niet snel in.

In 2021 is 85 procent van de verkochte kookplaten een elektrische plaat. Van de elektrische kookplaten is een inductieplaat het zuinigst: die gebruikt 175 kWh per jaar. Een keramische kookplaat maakt zo’n 30 procent meer op: ongeveer 225 kWh per jaar. Bij koken op gas verbruik je gemiddeld 37 m3 gas per jaar.

Overstappen op inductiekoken

Wanneer overstappen op inductiekoken?

  • Nieuwe keuken: Bij een nieuwe keuken kunt u direct een inductiekookplaat installeren. Vaak is een extra stroomvoorziening nodig. Zoals een aparte groep in de meterkast en een geschikte stroomdraad naar de keuken. Dit kunt u tijdens het vernieuwen van de keuken regelen.
  • Van het gas af met warmtepomp: Gebruikt u een warmtepomp voor verwarming? Dan is volledig aardgasvrij wonen slim. Elektrisch koken hoort daar ook bij. Zo voorkomt u vaste kosten voor een gasaansluiting. Als u uw gasaansluiting laat verwijderen, bespaart dit in 2025 ongeveer €350 per jaar op uw energierekening.

Uw meterkast moet dit aankunnen, want een inductiekookplaat gebruikt meer stroom dan een gemiddeld elektrisch apparaat. Soms zijn hiervoor aanpassingen nodig. Zoals bijvoorbeeld een extra kookgroep in de meterkast. Een elektricien kan dit veilig en volgens de regels doen.

Het aanleggen van een extra kookgroep, een stroomdraad naar de keuken kost ongeveer €600. Heeft u nog een oude stoppenkast? Dan kunt u alleen op inductie koken als u deze vervangt door een groepenkast. Dit maakt uw woning ook veiliger.

Koken zonder gas klinkt misschien als een lastige opgave, maar is tegenwoordig heel goed te doen. In de laatste tien jaar zijn er allerlei alternatieven op de markt gekomen, waardoor gas niet langer de enige optie is die je hebt. Dus hoe gewend je het ook bent, je kan zeker koken zonder gas.

Andere opties voor koken zonder gas

Wat bovenstaande kookplaten allemaal gemeen hebben is dat ze op elektriciteit werken. En doordat het opwekken van stroom steeds schoner wordt zijn het goede alternatieven voor koken zonder gas. Maar ook andere apparaten die op elektriciteit werken zijn daarom het overwegen waard. Grote kans dat in jouw keuken al een slowcooker, magnetron en/of elektrische oven staan.

  • Magnetron
  • Slowcooker
  • Elektrische oven
  • Airfryer

Koken op de camping zonder gas

Nu de gasprijzen met de dag lijken te stijgen en we met z’n allen uiteindelijk ooit toch moeten stoppen met het verbruiken van gas, is het helemaal niet gek om eens te kijken hoe we op de camping om kunnen gaan met het koken dan iets anders dan op gas.

De meest voor de hand liggende optie is elektrisch koken op de camping. Veel mensen doen dat thuis al jaren, dus dit is ook niet helemaal onbekend. Op het gebied van elektrisch koken op de camping kan je kiezen uit van die ouderwetse elektrische kookplaatjes, maar je hebt ook hele mooie inductiekookplaatjes waar je prima je maaltijd op kunt bereiden.

Vaak heb je op je kampeerplek maar 6 of 10 ampère tot je beschikking. Als je apparaten van 230 volt gebruikt, dan kun je in het slechtste geval 6 ampère x 230 volt = 1320 watt uit de elektriciteitspaal halen. Dat is voor sommige apparaten al te weinig.

Een prijzige maar effectieve oplossing is een omvormer en accu in je kampeermiddel plaatsen. Heb je zonnepanelen op je caravan liggen, dan is het natuurlijk helemaal makkelijk.

Behalve met elektrische kookplaatjes kan je ook nog op andere manieren elektrisch koken. Er zijn een aantal elektrische bbq’s die je kunt uitbreiden met de zo geliefde paellapan. Wellicht zie je het ook wel zitten om op vakantie te koken op een Teppan Yaki plaat, dit is natuurlijk niet geschikt om je aardappels op te koken.

Naast koken op gas, koken mensen al jaren op benzine of diesel. Vaak gebruiken mensen die aan trekking of hiking doen, kleine gaspitjes die branden op diverse brandstoffen. Lekker back to basic; koken op hout. Er zijn al een aantal campings waar je terecht kunt met je zogenaamde Dutch Oven. Een leuke manier van koken, maar wel echt een bezigheid waar je even zoet mee bent. Nadeel is dat er lang niet op elke camping een kampvuurmogelijkheid is.

Tips om energie te besparen tijdens het koken

  • Neem liever een iets te grote pan dan een te kleine en zorg dat de warmte niet langs de pan heen gaat. Bij gas betekent dit dat de vlam ónder de pan moet zitten en bij keramisch dat de kookzone niet groter is dan de pan.
  • Een snelkookpan bespaart energie.
  • Wat je ook kunt doen: haal de pan eerder van het vuur en laat hem nagaren in een warme (slaap)zak of bak volgens de hooikistmethode. Het is belangrijk dat deze zak of bak goed geïsoleerd is, goed aansluit om de pan. en dat de deksel goed op de pan past.

labels: #Koken

Zie ook: