Het Jodendom kent regels met betrekking tot het gebruik van voedsel, die voortkomen uit Dewariem en Wajikra (delen van de Tora). Deze verzameling voedsel- of spijswetten noemen we kasjroet. Bepaalde levensmiddelen zijn geoorloofd, andere niet of alleen als ze onder rabbinaal toezicht zijn geproduceerd. Voedsel dat is toegestaan, wordt koosjer genoemd; wat niet is toegestaan, heet trafah (treife). Deze spijswetten vormen de basis van de joodse keuken en bepalen wat Joden wel en niet mogen eten.

De Basisregels van Kasjroet

De volgende regels vormen de basis voor het kasjroet:

  • Alleen zoogdieren die herkauwend zijn en gespleten hoeven hebben, zijn toegestaan. En ze moeten, evenals de vogels die gegeten mogen worden, zijn gedood door een sjocheet (ritueel slachter) in overeenstemming met de Joodse wet.
  • Al het bloed moet uit vlees en gevogelte worden afgevoerd, want bloed mag niet worden gegeten.
  • Ook van de toegestane dieren mogen niet alle delen worden gegeten; de achterhand en -poten van zoogdieren zijn bijvoorbeeld niet toegestaan.
  • Groenten en fruit moeten worden gecontroleerd op insecten; die mogen niet worden gegeten.
  • Vlees (van zowel zoogdieren als vogels) kan niet samen met zuivel worden gegeten.
  • Eieren, fruit, groenten en granen kunnen zowel met vlees als met zuivel worden gegeten. Over het samen eten van vis met vlees gelden verschillende opvattingen.
  • Van ‘verboden’ dieren, mogen ook de eieren of melk niet worden genuttigd.
  • Gebruiksvoorwerpen (potten, pannen, servies en bestek) die met vlees in aanraking zijn gekomen, mogen niet bij zuivel worden gebruikt en omgekeerd.

Koosjer eten vs. Allereerst moet je weten dat er een verschil is tussen ‘kosjer zijn’ en ‘kosjer style’ eten.

Om te beginnen moet je twee serviezen hebben, en twee sets bestek, één voor melkproducten en één voor vleesproducten. Sommige Joden hebben zelfs twee keukens. Vlees mag alleen bij een kosjere slager gekocht worden.

Mensen die echt kosjer eten (strikt kosjer of ook wel glatt kosjer genoemd) kunnen dus alleen bij elkaar eten, en niet zo gemakkelijk bij niet-Joden.

En dat is ook precies de bedoeling van deze strikte spijswetten: het tegengaan van assimilatie.

Wat Mag Wel en Niet?

Landdieren: Een dier is kosjer wanneer het gespleten hoeven heeft én zijn eten herkauwt. Varkens, konijnen, beren, honden, katten, kamelen en paarden zijn niet kosjer. Maar geiten, schapen, koeien en herten wel.

Vogels: Kippen, kalkoenen, eenden en ganzen zijn wél kosjer.

Vissen: Serveer geen vissen die geen schubben hebben (denk aan zwaardvis en paling) en geen schaal- en schelpdieren (dus geen garnalen, kreeft, mosselen, coquilles of krab). Wat wel? Alle vissen met vinnen schubben, zoals zalm, tonijn, tong, makreel, enzovoorts.

Zoogdieren die in het water leven zijn niet kosjer. Dus we serveren geen dolfijn.

De Scheiding van Vlees en Melk

Als je je volledig houdt aan bovenstaande voorschriften kun je ook nog nat gaan op de combinatie vlees en melk. De reden daarvoor is duister, maar in de Thora staat een passage waarin staat dat het bokje niet in de melk van zijn moeder gekookt mag worden. Meer staat er niet.

De belangrijkste regel bij het bereiden van kosjer voedsel is het gescheiden houden van melk en vlees. Dit houdt in dat in een gerecht geen melk of melkproducten vermengd mogen worden met vlees of vleesproducten (van zoogdieren of vogels).

  1. Niet alleen in één gerecht, maar ook in een hele maaltijd wordt geen melk en vlees samen gegeten. Dus na een vleesmaaltijd geen koffie met melk toe en als men brood met roomboter of kaas eet, drinkt men er geen vleesbouillon bij.
  2. Serviezen, bestek en keukengerei worden òf voor melkproducten, òf voor vleesproducten gebruikt, niet voor beide.

Wel mag men eerst melkproducten nuttigen en daarna vlees. Melkproducten zijn namelijk makkelijk te verteren. Wel dient men na het eten van gele, oude kazen zes uur te wachten voordat vlees wordt gegeten. Neutrale voedingsmiddelen mogen wel met vlees en melkproducten worden gecombineerd. Neutrale voedingsmiddelen worden ook wel pareve genoemd. Voorbeelden van neutrale voedingsmiddelen zijn groente, fruit en waterbrood. Waterbrood is een broodsoort gemaakt van waterdeeg. Ook vis is een neutraal voedingsmiddel. Vis mag echter niet gecombineerd met vlees worden.

Waar Koop je Koosjer Producten?

Er is in Nederland maar één kosjere slager, die zit in Amsterdam: Slagerij Marcus aan de Waalstraat 17. Diepgevroren vlees en andere kosjere producten in speciale schappen vind je bij Joodse winkels, zoals bijvoorbeeld Mouwes kosjere delicatessen en Rimon deli, beide in de Amsterdamse Kastelenstraat.

Veel ligt in of rondom de Kastelenstraat, dé Amsterdamse buurt waar Joden uit het hele land naartoe komen voor hun boodschappen. Er is zelfs een pizzeria die kosjere pizza’s bij je komt afleveren! Pizza&Co: 16 soorten pizza’s, rogalach, boreka’s, frietjes en soep.

Kosjer vlees is bij de slager Marcus te krijgen, maar ook in de kosjere winkels en sommige supermarkten met een kosjere afdeling. Kosjer brood is te krijgen in de kosjere winkels en sommige supermarkten met een kosjere afdeling. Kosjere wijn is te krijgen in de kosjere winkels en sommige supermarkten met een kosjere afdeling. Kosjere kaas is te krijgen in de kosjere winkels en sommige supermarkten met een kosjere afdeling.

Kaas is een moeilijk geval omdat het gemaakt wordt door melk te laten stremmen met een dierlijk enzym. Kosjere kaas wordt daarom op een speciale manier bereid en is herkenbaar aan een stempel of zegel.

De Rol van de Rabbijn

Het Rabbinaat is verantwoordelijk voor het kasjroet van onze Gemeente. Meer informatie of vragen over dit onderwerp?

Bij de bereiding van brood dient dit bij voorkeur te gebeuren door een religieuze Jood. Hierbij houdt het Rabbinaat toezicht.

Koosjere wijn wordt gemaakt onder het toeziend oog van het Rabbinaat.

Elk jaar stelt het Rabbinaat een kasjroetlijst samen. Hier staan alle producten op die onder rabbinaal toezicht zijn vervaardigd of geoorloofd zijn en verkocht worden in een winkel. Ook dienen deze producten een koosjercertificaat te hebben. Deze producten staan onder rabbinaal toezicht (ORT) of onder rabbinale controle (ORC).

Na het eten van melkkost zoals zachte roomkaas, cottage-cheese, boter of melk, is het niet noodzakelijk wachttijd aan te houden voor het eten van vleeskost. Het is echter wel noodzakelijk om de handen en mond te reinigen.

Druiven zijn, net als andere vruchten, toegestaan. Voor derivaten van druiven, zoals wijn en druivensap, geldt echter, net als bij de bereiding van kaas, dat deze alleen zijn geoorloofd als het hele productieproces onder rabbinaal toezicht staat.

Koosjer eten in Beth Shalom

Beth Shalom biedt een thuis aan Joodse cliënten. Sinds een aantal jaren zijn ook niet-Joodse mensen welkom, maar de signatuur van het huis blijft orthodox-Joods. Vandaar de spijswetten in de keuken van Willem Jenster, Hoofd Voeding, met als belangrijkste regel dat melk en vlees strikt gescheiden moeten blijven. Om deze reden beschikt Beth Shalom over drie keukens: één voor vlees, één voor zuivel en één ‘neutrale keuken’.

Daar komt bij dat sommige handelingen alleen door een Joodse toezichthouder, de sjoumer, worden uitgevoerd. Het openen van een fles wijn bijvoorbeeld, of het wassen van bladgroenten. “Het blad moet koosjer zijn”, zegt Willem. “Daarom wordt elk blad tegen een lamp gehouden. Daarmee ziet de sjoumer of er beestjes op zitten. Hierna gaat de sla eerst in een bad met azijn, dan in een zoutbad en vervolgens in schoon water.

Alternatieven voor Kosjere Maaltijden

In restaurants waar kosjer eten niet standaard is, zijn er soms alternatieven beschikbaar. Zoals Johann Krijger deelde, kunnen sommige restaurants verzegelde kosjere maaltijden aanbieden van gespecialiseerde leveranciers. Deze maaltijden worden onder rabbinaal toezicht bereid en de klant opent ze zelf om er zeker van te zijn dat aan alle regels is voldaan.

labels: #Vlees

Zie ook: