Een flinke portie aardappelen op voorraad hebben is altijd handig. Van AVG’tje tot bloemkoolschotel en van rösti tot aardappelkroketjes: piepers komen áltijd van pas in de keuken. Totdat ze uitlopers beginnen te krijgen. Uitlopers op de aardappelen tref je vast en zeker vaker aan dan je lief is. Deze dunne scheuten groeien uit de aardappelen als ze voor een lange tijd bewaard of wanneer ze bij een te hoge temperatuur worden bewaard.
Wat zijn uitlopers en waarom ontstaan ze?
Wanneer je aardappels even laat liggen of in een te warme omgeving bewaart, kunnen ze uitlopers krijgen. Dit zijn de jonge scheuten van de plant waaruit zich een nieuwe plant vormt. Wanneer de aardappelen er al een tijdje liggen en/of in een te warme omgeving worden bewaard, verschijnen de kleine worteltjes uit de aardappelen. Leuk voor als je aardappelen wil kweken in je eigen tuin maar anders ontzettend onhandig.
De rol van solanine
Elke aardappel bevat solanine, een stof die de knol beschermt tegen schimmels, insecten en wormen. Het is een natuurlijke gifstof, die onder invloed van licht ontstaat in de schil en in de uitlopers van de aardappelen. Je kunt het herkennen aan de groene plekken op aardappels. In tomaten kan trouwens een verwante stof voorkomen: tomatine. Zowel solanine als tomatine zijn giftig in grote hoeveelheden. Ze werken in op het zenuwstelsel en de spijsvertering. Je kunt er bijvoorbeeld buikpijn, diarree, slaperigheid en lusteloosheid van krijgen. Ook wordt gezegd dat deze stoffen een negatieve invloed hebben op je gewrichten. De gifstoffen worden nauwelijks afgebroken door verhitting.
Het solaninegehalte van aardappelen kan overigens sterk variëren. Voor aardappelen is er een toegelaten maximumgehalte vastgesteld. Dit is 20 milligram solanine per 100 gram aardappel. Tegenwoordig worden aardappelrassen geteeld met lagere solaninegehalten. Maar door beschadiging of het bewaren van de aardappelen in (zon)licht of in een koude en vochtige omgeving, stijgt het solaninegehalte van aardappelen.
De uitlopers zelf bevatten de stof solanine. Dit is een giftige stof die ook in de groene plekken op aardappelen voorkomt. Krijg je teveel van deze stof binnen, dan kun je hier flink beroerd van worden. Denk aan misselijkheid, braken en hoofdpijn.
Kun je aardappelen met uitlopers nog eten?
Over het algemeen is het veilig om aardappelen met uitlopers op te eten. Mits de aardappelen nog stevig zijn en geen andere plekken heeft die kunnen wijzen op bederf. Denk aan groene plekken, rotte plekken of een vreemde geur. Als het het geval is is het beter om de aardappelen weg te doen. Maar geen nood, als je ze er goed afsnijdt is er niks aan de hand.
Ja, groene, bruine en beurse plekken en uitlopers moet je goed wegsnijden uit aardappels. Schil bovendien bruine, beurse en groene plekjes goed weg, ook wanneer de aardappels in de schil worden gegeten. Het ruim wegsnijden van uitlopers (en groene plekken) is dus wel geen goed idee.
Wel of niet eten?
De uitlopers zelf kun je beter niet opeten. In de uitlopers zit namelijk het giftige stofje solanine, waarmee de aardappel beschermd wordt tegen schimmels en insecten. Van dit stofje kun je overigens flink buikpijn, diarree of koorts krijgen. Maar... dan moet je er wel kilo’s van eten per dag. Mocht je een keer een kleine hoeveelheid binnen hebben gekregen dan is dus er niks aan de hand.
Solanine is namelijk alleen in hele grote hoeveelheden giftig. Je kan dus gerust een hele gezinszak friet opeten zonder bang te zijn voor buikklachten.
Let op: Aardappelen met uitlopers zijn vaak wat taaier en bevatten minder vitamines.
Hoe voorkom je uitlopers?
Toch is het beter om te voorkomen dat je aardappelen uitlopers vormen. Bewaar aardappelen daarom op een donkere, koele en droge plaats zoals de kelder of een berging. Voorkomen is echter beter dan genezen en daarom is het slim om aardappels op de juiste manier te bewaren. Zo kun je volgens het Voedingscentrum de aanmaak van uitlopers voorkomen.
Aardappelen bewaar je bij voorkeur op een droge, koele en donkere plek. Tussen de 7 en 10 graden Celsius is ideaal voor aardappelen. Denk hierbij aan plekken als een berging, garage of kelder. En ook de afsluiting van licht en zon is van belang. Komt er teveel licht bij de aardappelen? Dan krijgen ze groene plekken.
Bewaar aardappelen daarom niet te lang, in het donker en niet te warm, bij voorkeur in de kelder of kelderkast.
Bewaaradvies voor piepers
Het beste kun je aardappels op een donkere, droge en koele plaats bewaren. Te hoge temperaturen zorgen namelijk voor uitlopers. Ook kunnen uitlopers ontstaan door een te grote hoeveelheid vocht. Een droge, koele en donkere voorraadkast is dus een must.
‘Bewaar op een koele, donkere plek’ is het advies van menig aardappelverpakking. Het veelzijdige knolgewas blijkt geen zonneaanbidder. Maar wat maakt de aardappel tot zo’n liefhebber van de duisternis? En wat gebeurt er als ze toch met hun schilletje in de zon komen? Als je jouw zak piepers in de zon laat staan, gaat de aardappel aan de groei.
Alternatieven voor consumptie
Als je uitgelopen aardappels liever niet opeet, dan kun je ze altijd nog poten. Zo hoef je niets weg te gooien en heb je binnen een paar maanden je eigen verse aardappelen.
Aardappelen kweken
Wil je de aardappelen met uitlopers liever niet meer eten, dan kun je ze ook nog altijd planten in bijvoorbeeld een lege potgrondzak. Zet een lege potgrondzak of juten zak op een beschut plekje waar hij minstens 4 uur per dag zon krijgt en beschermd is tegen regen en vorst.
Vul de zak met een dikke laag potgrond (ca. 20 cm). Duw twee tot drie aardappelen op gelijke afstand van elkaar in de aarde met de scheuten omhoog. Bedek de aarde.
Geef de aardappelen na het potten meteen water. Blijf daarna regelmatig water geven. De aarde moet altijd vochtig aanvoelen, maar het water mag er niet bovenop staan.
Na een kleine week komen de eerste scheuten tevoorschijn. Laat deze groeien tot ze ongeveer 15 cm hoog zijn. Vul dan een laag van 10 cm aarde bij.
Vul zo om de drie weken aan met aarde tot de plantzak vol is.
Na enkele maanden kun je oogsten. Snijd de zak open en haal je aardappelen eruit.
Extra tips
- Eet je aardappelen in de schil, neem dan daarvoor zo vers mogelijke aardappelen zonder uitlopers.
- Koop aardappelen eens rechtstreeks bij de boer. Heerlijk, als ze net geoogst zijn. De aardappelen bevatten dan ook nog geen uitlopers.
| Eigenschap | Aanbevolen actie |
|---|---|
| Uitlopers | Ruim wegsnijden |
| Groene plekken | Ruim wegsnijden |
| Bewaarcondities | Donker, koel en droog |
| Alternatief | Aardappelen poten |
labels: #Aardappel
