Veel huishoudens hebben een goed gevulde vriezer met brood, groente, vlees en zelfs fruit. We bewaren vaak van alles in de laatjes. Maar wat als je iets ontdooit en het later liever toch weer terug wil stoppen in de vriezer?

De Meningen Zijn Verdeeld

Volgens Sander Lantinga, radio-dj bij het Radio 538-programma 'Coen & Sander Show', moet je dat nooit doen: "Eén keer uit de vriezer is nooit meer in de vriezer. Het is heel ongezond." Met die opvatting zijn velen van ons opgegroeid. Toch kun je het niet zo stellig zeggen, vindt Mounir Toub.

Hij is tv-kok en bekend van onder meer 24 Kitchen en 'Kook mee met Max'. "Als ik vlees bevries en het is in de koelkast ontdooid, dus het is niet boven de vier graden gekomen, en ik zou het daarna weer in willen vriezen, dan zou dat theoretisch kunnen." Het gaat volgens Toub wel ten koste van de structuur en de kwaliteit van het product zelf, maar is niet gevaarlijk.

"Dat geldt zeker als je bijvoorbeeld kip ontdooit, gaart in een gerecht en de overblijfselen van dat gerecht weer invriest. Dat zou in principe kunnen."

Wetenschappelijk Perspectief

Ook vanuit de wetenschappelijke hoek zegt men dat het theoretisch gezien best mogelijk is om voedsel opnieuw in te vriezen. Jan Broeze, onderzoeker voedseltechnologie aan Wageningen Univesity and Research: "Een product dat ontdooid is, is al een beetje beschadigd.

Daardoor komt er vocht uit en daarin kan bacteriegroei sneller plaatsvinden. Dat kan gevaarlijk zijn." Als het product niet te warm is geworden en maar heel kort ontdooid is, dan is het technisch niet noodzakelijk om iets weg te gooien in plaats van opnieuw in te vriezen.

"Maar het wordt er zeker niet beter op en het is een gevaar als je het niet goed doet".

Veilig Ontdooien is Cruciaal

Het is dus een kwestie van op de juiste manier het product ontdooien. Kok Mounir Toub heeft een dringend advies: "Je moet het product sowieso niet opnieuw invriezen als je het ontdooit buiten de koelkast, of nog erger: in de magnetron.

Dan heeft het een bepaalde temperatuur behaald, zo rond de 20 graden, waarin bacteriën snel kunnen groeien. Dan wordt het gevaarlijk."

De Juiste Temperatuur en Snelheid

Het komt nogal precies als je een product opnieuw wil invriezen: op de juiste temperatuur laten ontdooien, niet te lang wachten met opnieuw invriezen, het product niet te warm laten worden. Echt heel gemakkelijk lijkt het niet.

Dat bevestigt ook Jan Broeze. Hij heeft daarom een duidelijke boodschap: "Technisch gezien kan het, maar omdat de situaties bij de consument niet optimaal zijn is, is het beter om het niet te doen."

Snelheid is belangrijk bij het invriezen. Bij vlees dat langzaam invriest, vormen de vleessappen grote kristallen, die de celwanden kunnen beschadigen. Dat kan van invloed zijn op de structuur en de kwaliteit van het vlees als je het ontdooit. Vries vlees dus altijd zo snel mogelijk in en doe dat bij voorkeur dus ook op de koudste plaats van de vriezer.

Wat Te Doen Bij Stroomuitval?

Je komt thuis van een heerlijk weekendje weg en merkt dat de vriezer is ontdooid. Wat nu? Knikker je alles in de vuilnisbak, of kun je sommige producten nog eten? Het antwoord hangt af van één vraag: is het eten bevroren gebleven of is het ontdooid geweest?

Hoe Lang Blijft Eten Veilig?

Als de stroom uitvalt, stijgt de temperatuur in een gesloten vriezer langzaam. Dat komt doordat de bevroren producten elkaar als het ware ‘koel houden’. Hoe meer de vriezer gevuld is met ingevroren voedsel, hoe langer de kou in de vriezer blijft. Een volle vriezer houdt de temperatuur zo’n 24 uur veilig laag. Een halfvolle vriezer blijft ongeveer 12 uur koud, zolang je de deur dichtlaat.

Zodra het voedsel boven de 7 graden komt kunnen bacteriën zoals Listeria monocytogenes of Salmonella zich gaan vermenigvuldigen. Je ziet of ruikt dit vaak niet, maar het kan wel ernstige gevolgen hebben voor je gezondheid. Daarom is het belangrijk om te weten hoelang de vriezer uitstond, of je tussendoor de deur hebt geopend en vooral: of het eten nog (deels) bevroren is.

De Vuistregel

De vuistregel van het Voedingscentrum is duidelijk: als het product nog bevroren is, of pas net ontdooid aan de randen, kun je het opnieuw invriezen of gewoon eten. Is het helemaal ontdooid en voelt het product koel maar niet ijskoud? Dan is het risico op bacteriegroei groter, vooral bij bederfelijke producten zoals vlees, vis en kant-en-klare maaltijden.

Vooral rauw vlees of vis kun je dan beter niet meer invriezen of bewaren. Twijfel je of iets nog veilig is? Ga dan niet alleen af op geur, kleur of structuur. Het kan een richtlijn zijn, maar bedorven eten kan er soms nog prima uitzien. Weet je niet zeker of het eten koel genoeg is gebleven? Liever weggooien dan ziek worden, in dat geval.

Niet Alles Hoef Meteen Weg

Niet alle producten zijn meteen gevaarlijk als ze ontdooien. Veel voedsel kun je volgens officiële richtlijnen vaak nog prima opeten of zelfs opnieuw invriezen, zolang het niet te lang ontdooid is geweest:

  • Brood en gebak: geen probleem, ook na volledig ontdooien veilig te eten of opnieuw in te vriezen. Lekkerder wordt het er niet op, want brood wordt harder en droger door het vriesproces, maar je kan het nog prima gebruiken voor bv.
  • Groenten: kunnen wat slapper worden, maar zijn nog veilig (alleen als ze kort gekookt zijn voor het invriezen, dit gebeurt met bevroren groenten van de supermarkt).
  • Fruit: verliest structuur, maar blijft veilig. Ideaal voor in je smoothie of om compote van te maken.
  • Rauw vlees of vis: alleen opnieuw invriezen als het nog (deels) bevroren is. Vooral rauw vlees of vis kun je dan beter niet meer invriezen of bewaren.
  • Bereide maaltijden, kant-en-klare maaltijden of restjes: is het eten volledig ontdooid maar nog koel? Dan kun je het eventueel nog diezelfde dag verhitten en opeten, maar niet opnieuw invriezen.

Richtlijnen van het Voedingscentrum

Volgens de richtlijnen van Voedingscentrum kun je ontdooid eten in sommige gevallen opnieuw invriezen, zolang het maar koel is gebleven en niet te lang buiten de koelkast heeft gestaan. Een maaltijdrestje dat je in de koelkast liet ontdooien en snel weer terugkoelt, kun je dus veilig opnieuw invriezen. Maar bij producten die op kamertemperatuur hebben gestaan, ligt dat anders.

Een ontdooide vriezer is flink balen, maar het hoeft niet te betekenen niet dat meteen alles bedorven is. Het antwoord is niet: ja of nee. Zet je ze te snel in de vriezer dan krijg je last van ijsvorming rond het product. Vries eten in kleine porties in.

Waarom Niet Opnieuw Invriezen?

Vlees en zeevruchten kunnen probleemloos ingevroren worden, maar als ze eenmaal ontdooid zijn, mag je ze niet meer opnieuw in de vriezer leggen. Iets anders is het als je het bakt en in een gerecht hebt verwerkt. Het is dan een nieuw product en kan dan zondermeer opnieuw worden ingevroren.

Invriezen doodt de bacteriën niet maar zet de groei ervan wel stil. Tijdens het invriezen ontstaan ijskristallen, die de celwanden van het product kunnen beschadigen. Als het product vervolgens ontdooit, komt daar vocht en voedingsstoffen uit vrij. Hierin leven bacteriën zich helemaal uit. Dit proces herhaalt zich bij opnieuw invriezen.

“Na ontdooiing niet opnieuw invriezen.” Deze zin heb je waarschijnlijk al vaker op de verpakking zien staan. Sterker nog, in Nederland is het in de wet bepaald dat fabrikanten deze waarschuwing op alle bevroren producten moeten zetten. Maar waarom is dat eigenlijk en wat kan er gebeuren als je dat toch doet?

De Risico's van Opnieuw Invriezen

De risico’s die het opnieuw invriezen met zich meebrengt, ontstaan vooral bij het ontdooien. Tijdens het ontdooien wordt het voedsel blootgesteld aan hogere temperaturen en verliest het vocht. Beide zijn twee factoren die de groei van bacteriën bevorderen. Sommige voedingsmiddelen, zoals kip, vis en vlees, zijn gevoeliger voor de groei van bacteriën dan anderen.

Om de groei van gevaarlijke bacteriën zoveel mogelijk tegen te gaan, is het goed om deze producten altijd in de koelkast te ontdooien bij een temperatuur van 3-4°C. Dit duurt veel langer dan wanneer je de producten op kamertemperatuur laat ontdooien, maar deze methode is veel voedselveiliger. Boven 4 graden kunnen bacteriën zich namelijk razendsnel vermenigvuldigen en kan het voedsel zo aangetast worden dat de consumptie tot voedselvergiftiging kan leiden.

Als je het vervolgens opnieuw invriest en ontdooit, laat je een reeds aangetast product opnieuw hetzelfde proces doorlopen. Het verliest opnieuw vocht en wordt blootgesteld aan hogere temperaturen, waardoor niet alleen de uiterlijke kenmerken en smaakeigenschappen achteruitlopen, maar ook de kans op voedselvergiftiging veel groter wordt.

Als je een zeer bederfelijk product, zoals rauwe kip, lange tijd op kamertemperatuur laat ontdooien, is de kans op voedselvergiftiging het grootst. Het voorbeeld aan het begin waarbij je de rauwe kip de hele dag op het aanrecht laat staan en vervolgens opnieuw invriest, is daarom het worstcasescenario.

Minder bederfelijke producten, zoals brood of producten die je in de koelkast hebt laten ontdooien, brengen bij opnieuw invriezen veel minder risico’s met zich mee. Deze producten kun je vaak prima opeten zonder ergens last van te krijgen. Toch wordt het uit voorzorg afgeraden, omdat er altijd een zekere mate van risico blijft en eventuele voedselvergiftiging vooral voor zwangere vrouwen, zieken en ouderen ernstige gevolgen kan hebben. Dit is ook de reden waarom het verplicht is om op alle bevroren producten te vermelden dat je ze niet opnieuw moet invriezen.

Tips voor het Invriezen van Eten

Als je geen risico’s wilt nemen, kun je het beste geen voedsel twee keer invriezen. Pas vooral op met kip, vlees en vis. Daarbij is de kans op voedselvergiftiging het grootst. Ontdooi deze producten altijd in de koelkast bij maximaal 4°C en leg ze nooit opnieuw in de vriezer als ze langer dan twee uur buiten de koelkast hebben gelegen.

Heb je toch rauwe producten ontdooid die je nu niet kunt opmaken? Gaar de producten door en door en leg ze dan opnieuw in de vriezer. Gekookte restjes kun je namelijk wel weer invriezen.

Een maaltijdrestje dat je al eerder ingevroren en opgewarmd hebt, kun je beter niet nog een tweede keer invriezen en ontdooien om op te eten. Soms heb je een restje over van een maaltijd, per ongeluk of expres. Een restje lasagne of pasta, een curry of een ovenschotel, bijvoorbeeld. Zo’n restje kun je prima invriezen om later op te eten, dat is veilig. Maar mocht je nog steeds iets over hebben van het opgewarmde restje, dan kun je dat beter weggooien. Verwarm het dus niet een 2de keer en vries het ook niet een 2de keer in.

Eten ontdooien, opwarmen, op tafel of het aanrecht laten staan, terug laten koelen en weer invriezen: dat zorgt voor flinke temperatuurschommelingen in je eten. Bacteriën reageren op deze schommelingen. Ze groeien bijvoorbeeld hard bij kamertemperatuur. Hoe meer tijd en mogelijkheid bacteriën krijgen om uit te groeien, hoe meer bacteriën op en in je eten zitten, hoe groter de kans dat je er ziek van kunt worden.

Wil je restjes ontdooien? Als je restjes op een goede manier ontdooit, krijgen schadelijke bacteriën minder kans. Veilig ontdooien kan door de restjes de avond van tevoren in de koelkast te leggen, of door het te ontdooien in de magnetron. Verhit het goed en eet het meteen op. Heb je een maaltijd ontdooid in de koelkast, maar gebruik je maar een deel? Bewaar dan het nog niet verwarmde deel goed afgedekt in de koelkast en eet het uiterlijk de volgende dag op. Vries het dus niet nog een keer in.

Als je eten overhoudt, biedt de diepvries uitkomst. Maar wat als je ook op kliekjesdag eten overhoudt? Moet je die kliekkliekjes echt weggooien? Of mag je ontdooid eten toch nog een keer invriezen?

Ontdooid Vlees en Bacteriën

Het Voedingscentrum is heel duidelijk: opnieuw invriezen is riskant vanwege voedselinfecties. Want bacteriën zijn dol op jouw kliekje. Bij de juiste temperaturen vermenigvuldigen ze zich snel. In de diepvries stopt hun groei, waardoor je er voedsel lang kunt bewaren. Maar bij het bereiden ontkom je niet aan opwarmen. Dan eten bacteriën ook mee, zeker omdat het voedsel uit de vriezer komt.

Bevriezing sloopt sommige celstructuren van vlees, waardoor er sap uit stroomt. Voor bacteriën is dat een grotere traktatie dan verse kipfilet. Eet je de opgewarmde kliek dezelfde avond nog op, dan stop je de wildgroei. Vries je het weer in, dan zit de familie bacterie inmiddels al met de achterachterkleinkinderen aan het feestmaal. Zodra je de maaltijd nog een keer opwarmt, is de kans flink groter dat zij je ziek maken.

Alternatieve Visie

Toch noemt de Amerikaanse organisatie voor voedselveiligheid het een mythe. Eten mag je volgens die organisatie best opnieuw invriezen, onder bepaalde voorwaarden. Ontdooi je maaltijd in de koelkast en niet op het aanrecht, is het devies. De temperatuur blijft dan laag genoeg om bacteriegroei tegen te gaan. En verwarm alleen wat je wilt opeten. Het restant kun je dan veilig opnieuw invriezen.

Bacteriegroei in (her)ontdooide maaltijden is nooit wetenschappelijk onderzocht, dus het risico op voedselinfectie is niet duidelijk. Maar zolang je de bacteriegroei hebt afgeremd, kan opnieuw invriezen waarschijnlijk best. De kans op infecties neemt zeker iets toe, maar is niet reusachtig groot.

Je lekkerste kliekjes mogen best opnieuw in de vriezer, zolang bacteriën niet veel kans hebben gehad. Maar maak een goede afweging: eten dat uren buiten de koelkast stond, kan wellicht beter de afvalbak in.

Vlees Ontdooien, Invriezen en Bewaren

Vlees ontdooien, invriezen en bewaren op de juiste manier komt zowel jouw gezondheid en jouw maaltijd ten goede. Was daarom altijd je handen na het aanraken van rauw vlees en het openen of weggooien van de verpakking. Gebruik schone keukenspullen.

Vlees op de juiste manier ontdooien zorgt voor een gezond proces en optimaal behoud van de kwaliteit. Ontdooi vlees nooit in warm water, op de verwarming of in de zon. Er wordt daarom geadviseerd om vlees langzaam te ontdooien. Leg het vlees op een bord onder in de koelkast of laat het ontdooien in de oorspronkelijke verpakking waarin het vlees is ingevroren. Kleine stukjes vlees kunnen ook in de magnetron worden ontdooid. Dit gaat een stuk sneller dan op de traditionele manier, maar heeft helaas ook een slechte invloed op de kwaliteit.

Vries vlees bij een zo laag mogelijke temperatuur in. Leg het vlees daarvoor het in de koudste plaats van de vriezen. Of indien mogelijk, gebruik het speciale sneldiepvries-gedeelte van de vriezer. Indien het vlees te langzaan invriest vormen de vleessappen namelijk grote kristallen.

Vries rauw vlees nooit een tweede keer in. Dit gaat namelijk ten koste van de kwaliteit en de hygiëne. Leg vlees bij thuiskomt direct in de koelkast of vriezer. Let altijd goed op de houdbaarheidsaanduiding op het etiket. Consumeer producten met een kortere houdbaarheid eerst.

De manier van bereiden is per stuk vlees en gerecht natuurlijk geheel verschillend. Toch zullen de maaltijden nog beter door voor het koken het vlees te chambreren. Haal stoofvlees ongeveer een half uur voor de bereiding uit de koelkast. Hierdoor kan het vlees op kamertemperatuur komen, waardoor het sappiger blijft tijdens de bereiding. Let bij chambreren wel goed op dat het vlees niet warmer wordt dan 20 ºC. Houd het dus uit de zon en weg bij de verwarming.

Temperatuur van de Vriezer

Bacteriën worden door invriezen niet gedood, maar groeien niet verder. Zorg ervoor dat de temperatuur in je vriezer -18 °C of kouder is. Laat voedsel zoals vlees niet ontdooien op het aanrecht, op de verwarming of in warm water, maar leg het vlees afgedekt op een bord of in een schaal in de koelkast. Kleinere stukken vlees kun je ook ontdooien in de magnetron met de ontdooistand.

Producten Die Niet Geschikt Zijn Om In Te Vriezen

Sommige producten zijn niet geschikt om in te vriezen. De juiste volgorde is: eerst invriezen en daarna frituren. Eigeel in een rauw ei zet in de vriezer uit en het ei zal knappen. Net als de verse kruiden zal ook sla slap en slijmerig uit de vriezer komen.

Houdbaarheid in de Vriezer

Als de temperatuur in de vriezer laag blijft, kunnen er geen bacteriën groeien. Wel kan de kwaliteit van producten wat achteruitgaan. De meeste producten kun je ongeveer drie maanden invriezen zonder kwaliteitsverlies. Schrijf dan ook op een product de datum van invriezen. Een aantal producten is geen drie maanden houdbaar in de vriezer.

labels: #Vlees

Zie ook: