Louise Fresco, behalve agronoom vooral bij het publiek bekend als publicist, werd dit jaar voorzitter van de Raad van Bestuur van Wageningen University Research centre (WUR). De consument lijdt aan cognitieve dissonantie, zegt Louise Fresco. Heeft geen idee waar zijn voedsel vandaan komt en roept snel: ‘Dit is onmenselijk.’ Alsof boeren weidevogeldoodmaaiers zijn.

De bestuursvoorzitter van Wageningen Universiteit wil meer debat. ‘Nederland is nog steeds in grote mate een agrarisch land’, zegt Fresco. ‘Dat besef is er nauwelijks. Maar als je kijkt naar de Topsectoren, dan zijn er twee die direct met voedselproductie te maken hebben: Agri & Food en Tuinbouw. Daarnaast zijn er nog drie die er relevant voor zijn: Water, Chemie en High Tech. Dat zijn vijf van de negen Topsectoren. Nederland is dan wel geen groot productieland, het is een groot kennisland. Daar zullen we het ook van moeten hebben in de toekomst.

Er zijn 850 miljoen mensen die te weinig te eten hebben. Twee miljard mensen krijgen te weinig vitaminen en mineralen binnen. Aan de andere kant zijn 1,8 miljard mensen overvoed. Ongeveer de helft van de bevolking heeft dus een voedingsprobleem. En de vraag naar voedsel wordt alleen maar groter. Wie gaat dat verzorgen?

De Rol van Wageningen Universiteit

De universiteit is in een nieuwe rol terecht gekomen, als je die vergelijkt met tien of twintig jaar geleden, zegt Fresco. De veelgeroemde gouden driehoek van overheid-bedrijfsleven-kennisinstellingen is een ruit geworden. ‘Vroeger waren overheid en consument samen één punt van de driehoek. De stem van de consument is sterker gaan klinken. Eigenlijk zouden Nederlanders meer aandacht aan hun voedsel moeten besteden.

‘Er is een grote afstand tussen de consument en zijn voedsel. Vlees is een roze kussentje in een plastic bakje. Mensen willen het dier niet zien. Elke kip moet aaibaar zijn. Mensen lijden nu eenmaal aan cognitieve dissonantie. Vooral bij jonge boeren zie je dat ze heel begaan zijn met dierenwelzijn en ze kiezen heel bewust voor technologie. Zo is een melkrobot waarbij koeien zelf het moment kunnen kiezen om gemolken te worden beter voor de koe. De consument ziet alleen de robot en roept: ‘Dat is onmenselijk.’ Die discrepantie bedoel ik.

Misverstanden tussen Boeren en Consumenten

‘Er zijn tussen boeren en consumenten veel misverstanden. Consumenten zien boeren als wrede weidevogeltjesdoodmaaiers en boeren denken dat consumenten alleen nostalgisch denken aan keuterboertjes met roze biggetjes. Er is dus behoefte aan dialoog. Dat geldt overigens niet alleen voor de voedselsector, maar ook voor de medisch-farmaceutische sector. Je moet nu vertellen waar je mee bezig bent en waarom. Communicatie met de samenleving is heel belangrijk geworden. Dat is een nieuwe rol voor de hele keten. Het is niet voor niets dat nu 30 procent van het budget gereserveerd wordt voor communicatie. Je zou dat in het onderzoek kunnen steken, maar het heeft geen zin om iets te onderzoeken dat niemand accepteert aan het einde van de rit.

‘Het heeft geen zin om zeven jaar in een lab te werken om dan triomfantelijk een oplossing te presenteren met de verwachting dat de buitenwereld die altijd klakkeloos zal accepteren. Het is onze rol om aan te komen met verschillende opties en de voors en tegens die daarbij horen. Dan kan de maatschappij een keuze maken. Daarnaast moeten we gewoon fundamenteel onderzoek blijven doen. Ook de WUR moet niet te gauw in een goed of fout-discussie schieten, vindt Fresco. ‘Voor veel dingen is niet één goede oplossing, alles heeft zijn prijs. Als je extensief wilt boeren, heb je meer landbouwoppervlakte nodig. Maar het is gebleken dat consumenten meer willen betalen voor weidemelk, dat is dan wat de maatschappij wil. Je moet alleen niet zonder meer techniek afwijzen. Dat is een heilloze weg. Voor sommige plantkundige problemen in ontwikkelingslanden is alleen maar een oplossing met gentechnologie.

Culturele Verschillen en Regelgeving

Goed en fout is bij voeding nu eenmaal een cultureel iets, zegt Fresco. ‘In Europa moeten we niets hebben van genetische modificatie en hebben we daar heel strenge regelgeving omheen, terwijl Amerikanen daar veel makkelijker in zijn. In de VS worden ze helemaal spastisch van rauwe melk. En ook binnen de EU zijn er verschillen. Zo zijn Belgen in hun regelgeving veel verder dan Nederlanders als het gaat om consumptie van insecten.

‘De regelgeving kan hinderen, maar levert ook weer voordelen op.’ Het zorgt ervoor dat het onderzoek steeds verder opschuift met de maatschappelijke wensen. Nu is bijvoorbeeld biodiversiteit hier heel belangrijk, want we zijn maar een klein land. In grote landen speelt dat onderwerp nog helemaal niet. Maar in China of de VS gaat dat komen en dan hebben wij die kennis al in huis.

Louise Fresco over Topsectorenbeleid

Daar heeft Fresco ook wel een puntje van kritiek op het Topsectorenbeleid. ‘Wij zijn sowieso heel goed in interdisciplinaire samenwerking. We werken samen met de TU Delft, het Amerikaanse MIT en de gemeente Amsterdam aan een project. Wij zijn goed in life sciences, Delft en MIT vooral in de harde sciences. Dat zal steeds meer samen gaan. Als we zonne-energie uit planten willen halen, moet daar techniek achter zitten. Dat moet verder gestimuleerd worden. Ook intern bij de WUR, bij bijvoorbeeld plant- en dierkunde wordt erg sectoraal gedacht.

Wetenschap staat voor keuzes

Minister Bussemaker van Onderwijs presenteerde 25 november haar toekomstvisie op de wetenschap tot 2025 in Nederland. Ook in de Wetenschapsvisie 2025 van Bussemaker wordt de wisselwerking met bedrijfsleven (en het grote publiek) als heel belangrijk genoemd. Het kabinet geeft de kenniscoalitie (VSNU, KNAW, NWO, Vereniging Hogescholen, TO2, VNO-NCW en MKB-Nederland) opdracht om uiterlijk in het najaar van 2015 met een voorstel voor een Nationale Wetenschapsagenda te komen. Daarin staan speerpunten waarop onderzoekers en maatschappelijke partners samenwerken. Economische, maar ook maatschappelijke en wetenschappelijke speerpunten. Want van één ding is het kabinet overtuigd: geld als een schot hagel de wetenschapswereld insturen, werkt niet. ‘We accepteren dat er specialismes zijn waar wij in Nederland internationaal niet het verschil kunnen maken.

Alternatieven voor vleesconsumptie

Fresco is van mening dat de toekomst vraagt om een ander dieet, zonder ongezonde en verkeerde vetten. Met meer vezels, gevarieerder eten en aandacht voor groente. “Maar ik ben zeker niet van mening dat wij vlees eruit moeten halen”, stelt ze. Fresco wil mensen wel bewust maken dat ‘vlees niet elke dag hoeft’, het draait volgens haar om bewuste voeding. “Bovendien is het grootste deel van het aardoppervlak helemaal niet geschikt voor akkerbouw. Het is te koud, te steenachtig, te droog of te heet. Daar kun je wel dieren laten grazen en die kunnen iets wat wij niet kunnen: gras omzetten in voedingsstoffen die we wel goed kunnen opnemen, verwerken en omzetten in energie, die we dagelijks nodig hebben.

“Vlees, eieren en melk blijven een essentiële bron van voedingsstoffen voor de meest kwetsbare groepen, zoals zwangere en borstvoeding gevende vrouwen, kinderen, adolescenten en ouderen. Ook in Nederland. ‘Essentieel’ heeft in deze context een strikte betekenis, het betreft namelijk die stoffen die het menselijke lichaam niet zelf aanmaakt. Deze kunnen niet makkelijk uit plantaardige bronnen worden gehaald. Het gaat hier om eiwitten maar daarnaast om vetzuren en micronutriënten zoals ijzer, calcium, zink, selenium, vitamine B12 en moleculen als creatine en taurine.

Volgens Fresco zijn er verschillende mogelijkheden voor een voedingspatroon met de juiste combinatie van aminozuren uit verschillende bronnen, en “is er zeker een toekomst van substituten, al dan niet vegetarisch als onderdeel van een reeks aan oplossingen”, maar is het niet eenvoudig om tot een evenwichtig patroon van alternatieven te komen.

labels: #Vlees

Zie ook: