We horen steeds vaker dat rode gist rijst wordt gebruikt door mensen met een verhoogd cholesterol gehalte. Zowel in combinatie met medicijnen en/of een gezondere leefstijl, maar ook als alternatief voor de gebruikelijke statines die worden voorgeschreven door de arts. Als mensen een te hoog cholesterol hebben dan krijgen ze vaak statines voorgeschreven. Dit medicijn heeft echter een slechte reputatie vanwege de bijwerkingen die mensen krijgen, zoals stijve spieren, kramp in voeten en benen en pijn in de gewrichten. Daardoor is het best begrijpelijk dat je op zoek gaat naar andere middelen om je cholesterol te verlagen. Zeker als je net te horen hebt gekregen dat je cholesterol verhoogd is en je nog nooit medicijnen hiervoor hebt gekregen.

Rode gist rijst is een veel gebruikt onderdeel in de Aziatische keuken. Wat is rode gist rijst nu precies? De rijst krijgt zijn rood-paarse kleur door de fermentatie van rijst met het de gist Monascus purpureus. Tijdens het fermentatieproces komen monacolines vrij. Monacoline K was altijd verantwoordelijk voor de instandhouding van normale cholesterolgehalten in het bloed. Hiervoor moest je 10 mg Monacoline K per dag innemen. Door nieuwe wetgeving mag een tablet of capsule nog maar 3 mg monacoline K bevatten. Houd je altijd aan de aanbevolen dagelijkse dosering die vermeld staat op het etiket.

Is Rode Gist Rijst Effectief?

Kan dat eigenlijk wel? Is het mogelijk om door een alternatief voedingssupplement het cholesterol te verlagen? Rode gist rijst, ook wel rode rijst genoemd, is de benaming van rijst, die wordt gefermenteerd (bewerkt) met de gistsoort Monascus Purpureus.

Door de fermentatie ontstaat de rode kleur van de rijst gist en ontstaat de werkzame stof: Monacoline K. In 2011 heeft de European Food Safety Authority (EFSA) de volgende gezondheidsclaim goedgekeurd: ‘Monacoline K uit rode gist rijst draagt bij aan het behoud van een normaal LDL-cholesterol’. En sindsdien is dit middel verkrijgbaar in de drogist als supplement. De farmaceutisch bereide stof lovastatine is dan ook chemisch gelijk aan monacoline K. Een natuurproduct als rode gistrijst zal echter altijd variabele gehaltes monacoline bevatten. Als we een etiket goed bekijken, dan zit er in deze potjes slecht 1% werkzame stof Monacoline K!

Uit onderzoek naar de effectiviteit en veiligheid van het gebruik van rode gist rijst om cholesterol te verlagen blijkt dat het inderdaad het cholesterol verlaagt en weinig bijwerkingen vertoont. Of rode gist rijst ook daadwerkelijk sterfte en/of beroertes voorkomt, zoals statines doen, wordt door dit onderzoek niet aangetoond. Er is nog niets bekend over lange termijn effecten op hart- en vaatziekten en veiligheid van dit supplement.

De stof Monacoline K, is chemisch identiek aan het cholesterolverlagend medicijn Lovastatine. Het is dus goed mogelijk dat je van dit supplement dezelfde bijwerkingen kunt krijgen als van de medicatie. Beide hebben een wisselwerking met voeding: het drinken van grapefruitsap heeft een negatieve invloed op de werking van dit supplement. Daarnaast is er veel onduidelijk over de dosering, is 1% werkzame stof niet te laag? En wat als je deze supplementen gebruikt in combinatie met je statines, dan krijg je wellicht te veel binnen!

Nieuwe Wetgeving en Dosering

Rode gist rijst is jarenlang ingezet voor het behoud van normale cholesterolgehaltes. In 2022 is er een nieuwe wetgeving van kracht waardoor het gehalte monacoline K in rode gist rijst supplementen niet hoger mag zijn dan 3 mg per dagdosering. In ons assortiment met Rode gist rijst capsules vind je alleen tabletten die voldoen aan deze nieuwe wetgeving.

En sinds 22 juni 2022 geldt er een maximale hoeveelheid van 2,99 milligram per dag. “Omdat dit minder is dan de benodigde hoeveelheid, mag er op rode gist rijst niet staan dat het cholesterolverlagend werkt”, vertelt een woordvoerder van het IVG.

Voor rode gist rijst wordt doorgaans een veilige dagelijkse dosering van 1200 mg tot 2400 mg aangeraden, afhankelijk van de hoeveelheid monacoline K. De aanbevolen dagelijkse dosering monacoline K mag niet meer dan 3 mg zijn. Hogere doses kunnen het risico op bijwerkingen aanzienlijk verhogen, waaronder spierpijn, leverproblemen en maagklachten.

Voor iedereen, maar vooral voor ouderen en mensen met al bestaande gezondheidsproblemen, is het belangrijk om onder deze hoeveelheden te blijven.

Bijwerkingen van Rode Gist Rijst

Rode gist rijst kunnen dezelfde bijwerkingen hebben als statines. De meest voorkomende bijwerking is spierpijn. Verder zijn maag- en darmklachten, hoofdpijn, duizeligheid en geheugenproblemen genoemde klachten.

Rode gist rijst wordt over het algemeen goed verdragen, maar kan bij sommige gebruikers bijwerkingen veroorzaken. Veelvoorkomende rode gist rijst bijwerkingen zijn maagklachten, hoofdpijn en spierpijn, vergelijkbaar met de bijwerkingen van statines. Ernstige bijwerkingen kunnen spierschade (myopathie) en in zeldzame gevallen leverproblemen zijn.

Mensen die gevoelig zijn voor statines of al bijwerkingen hebben ervaren van statine-medicatie, moeten voorzichtig zijn met het gebruik van rode gist rijst. Zo zou tussen rode gistrijst en simvastine weinig tot geen verschil zijn in de bijwerkingen.

Klachten die je kunt krijgen van rode gist rijst lijken op de bekende bijwerkingen van statines. Gemeld zijn spierpijn, maag- en darmklachten. Maar ook ontregeling van stollingstijd, verminderd geheugen, spierafbraak, alvleesklierontsteking en ernstige leverproblemen met geelzucht zijn gemeld.

Rode Gist Rijst en de Schildklier

Een minder bekende bijwerking van rode gist rijst is de mogelijke invloed op de schildklier. Er zijn enkele aanwijzingen dat rode gist rijst een effect kan hebben op de schildklierfunctie, vooral bij mensen die al problemen met de schildklier hebben. Personen met een schildklieraandoening of een verhoogd risico daarop moeten voorzichtig zijn met rode gist rijst en overwegen om eerst medisch advies in te winnen.

Naast de schildklier moeten mensen met immuunsuppressie, perifere neuropathie of mensen die antistollingsmedicatie gebruiken heel voorzichtig zijn met rode gist rijst.

Risico's en Waarschuwingen

Hoewel rode gist rijst voor veel mensen veilig is bij aanbevolen doseringen, zijn er gevallen waarin het gebruik ervan gevaarlijk kan zijn.

Rode gist rijst kan citrinine bevatten. Schadelijk voor lever, nieren en het zenuwstelsel.

“De supplementen zijn echter niet gestandaardiseerd waardoor de hoeveelheid monacoline K in verschillende preparaten kan variëren.” Hierdoor weet je niet precies hoeveel je binnenkrijgt. “Bovendien kunnen deze producten door het gistingsproces ook de giftige stof citrinine bevatten. “Citrinine kan lever- en niertoxiciteit geven.”

Vandaar dat het Voedingscentrum adviseert om het gebruik van rode gist rijst altijd te overleggen met je arts of apotheker. Verder raden zij het supplement af voor vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven, kinderen jonger dan 18 jaar en mensen ouder dan 70 jaar.

Rode Gist Rijst Verboden: Waarom en Waar?

In sommige landen is rode gist rijst aan strikte regelgeving onderworpen. In Europa gelden daarom regels voor de toegestane hoeveelheid monacoline K in supplementen tot maximaal 3 mg per dag. Doses hoger dan 3 mg kunnen gevaarlijk zijn, omdat het kan leiden tot bijwerkingen die vergelijkbaar zijn met die van voorgeschreven statines.

Waarom is Rode Gist Rijst Misschien Niet Handig Voor Ouderen?

Er is bezorgdheid over het gebruik van rode gist rijst door ouderen, vooral degenen boven de 70 jaar. De vraag "waarom geen rode gist rijst boven de 70" komt daarom soms naar voren. Oudere mensen zijn vaak gevoeliger voor bijwerkingen omdat hun lever- en nierfunctie verminderd is waardoor medicijnen langzamer worden afgebroken en uitgescheiden. Daarnaast spelen veranderingen in lichaamssamenstelling, verhoogde receptorgevoeligheid, verminderde homeostase en het gelijktijdig gebruik van meerdere medicijnen een belangrijke rol bij deze verhoogde gevoeligheid voor bijwerkingen.

Interacties met Andere Middelen

Rode gist rijst kan interacties hebben met medicijnen en supplementen, vooral die de lever beïnvloeden. Dit zijn onder andere cholesterolverlagende medicijnen, bloedverdunners en sommige antibiotica. Door mogelijke rode gist rijst-interacties kunnen bijwerkingen toenemen, waardoor het belangrijk is om een arts te raadplegen voordat je rode gist rijst gebruikt in combinatie met andere middelen.

Advies voor Veilig Gebruik

Rode gist rijst wordt in Nederland verkocht als voedingssupplement. De meeste mensen hebben voedingssupplementen of kruidenpreparaten niet nodig. Slik je medicijnen en wil je rode gist rijst of een ander voedingssupplement of kruidenpreparaat gebruiken? Overleg dit dan altijd met je arts of apotheker. Statines in combinatie met andere medicijnen kunnen namelijk ongewenste bijwerkingen geven. Gebruik rode gist rijst niet tijdens zwangerschap of wanneer je borstvoeding geeft.

Om je cholesterol te verlagen kun je gezonder eten, meer bewegen, afvallen óf rode gist rijst slikken. Dit voedingssupplement zou namelijk ook cholesterolverlagend werken. Is dat echt zo? En hoe veilig is het om te gebruiken?

Tot slot: raadpleeg altijd je arts als je nieuwe supplementen wilt proberen. Bij het gebruik van rode rijst gist is het belangrijk om rekening te houden met mogelijke bijwerkingen en interacties, vooral bij specifieke gezondheidsproblemen of medicatiegebruik. Raadpleeg altijd je arts voordat je nieuwe supplementen aan je routine toevoegt. Dit is vooral belangrijk voor ouderen en mensen met aandoeningen aan de lever, nieren of schildklier, omdat zij mogelijk extra risico lopen. Een arts kan je adviseren over de juiste dosering en veilig gebruik, zodat je met vertrouwen en kennis van de juiste informatie kunt profiteren van de voordelen van rode gist rijst zonder onnodige risico’s.

Bestel Geen Supplementen Op Internet

De woordvoerder van Lareb vult hierop aan dat je moet uitkijken met supplementen die je op internet bestelt. “Bij de producten in Japan zit er waarschijnlijk iets in wat er niet in hoort. Ik denk dat deze producten niet in Nederland te koop zijn, maar het is wel een waarschuwing: Kijk uit met het kopen van dit soort producten, zeker via internet.

Rode Gist Rijst in de Traditionele Chinese Geneeskunde

Rode gist rijst komt uit China, maar wordt van oudsher niet overal in China gegeten. In verschillende provincies in het zuidoosten van China (waaronder Jiangsu, Fujian, Jiangxi, Zhejiang en Shanghai) zijn mensen meer dan 2000 jaar geleden begonnen met het fermenteren van witte rijst met de gist Monascus purpureus. Hierdoor kreeg de rijst een dieprode kleur. Rode gist rijst (red yeast rice, red mold rice, anka, rode koji, xuezhikang, hong qu, chi qu) maakt tot de dag van vandaag deel uit van de dagelijkse voeding (als smaakmaker, conserveringsmiddel en natuurlijke kleurstof) en het is opmerkelijk, dat juist deze provincies de laagste cardiovasculaire sterfte van heel China hebben.

Rode gist rijst is binnen de traditionele Chinese geneeskunde een beproefd middel voor verbetering van spijsvertering en bloedcirculatie en versterking van het hart. In Westerse landen wordt rode gist rijst vooral gebruikt als voedingssupplement tegen hyperlipidemie/dyslipidemie (verhoogde/afwijkende bloedlipidenconcentraties). Hyperlipidemie is één van de bekende risicofactoren voor hart- en vaatziekten. Dyslipidemie is in veel gevallen het gevolg van verkeerde eet- en leefgewoonten en overgewicht. De beste strategie is dan natuurlijk om af te vallen en te zorgen voor een gezond eetpatroon, voldoende lichaamsbeweging en de nodige ontspanning. Cholesterolverlagende middelen horen op de tweede plaats te komen, als ze al nodig zijn. De laatste jaren is er namelijk veel discussie over nut en noodzaak van (sterke) cholesterolverlaging. Afgezien van deze discussie is de praktijk dat veel mensen statines krijgen voorgeschreven.

Rode Gist Rijst als Alternatief voor Statines

Rode gist rijst is het bekendste natuurlijke alternatief voor mensen die geen statines (HMG-CoA reductaseremmers) willen of kunnen gebruiken. Rode gist rijst is niet hetzelfde als een statine, alhoewel het monacolines bevat met hetzelfde werkingsmechanisme als statines. Statines bevatten één stof in een hoge dosering, terwijl rode gist rijst een combinatie van werkzame stoffen in (veilige) lagere doseringen bevat. Hierdoor verlaagt rode gist rijst met 5-10 mg monacoline K per dag de LDL-spiegel even goed als 20- 40 mg lovastatine per dag.

Verlaging van bloedlipiden die hart- en vaatziekten bevorderen (LDL-cholesterol, triglyceriden, lipoproteïne A) en verhoging van het gunstige HDL-cholesterol is het resultaat van de gezamenlijke (synergetische) effecten van monacolines en andere bioactieve stoffen in rode gist rijst. Monacolines remmen (net als statines) HMG-CoA reductase (3-hydroxy-3-methylglutaryl co-enzym A-reductase), het snelheidsbeperkende enzym bij de cholesterolbiosynthese in de lever. Monacolines verlagen vooral de LDL- en totaalcholesterolspiegel. Andere inhoudsstoffen in rode gist rijst zoals fytosterolen, isoflavonen en pigmenten (waaronder monascine en ankaflavine) en enkelvoudig onverzadigde vetzuren dragen ook significant bij aan verbetering van de bloedlipidenspiegels.

Effecten op LDL-Cholesterol en Triglyceriden

Klinische studies laten zien dat rode gist rijst de LDL-cholesterolspiegel met 10- 36% kan verlagen en de triglyceridenspiegel met 13-44%. De eerste belangrijke meta-analyse over rode gist rijst dateert uit 2006. Uit de meer dan 50 beschreven klinische studies blijkt dat rode gist rijst na 8-12 weken zorgt voor significante verlaging van de cholesterolspiegel, vergeleken met placebo.

De totaalcholesterolspiegel daalde met gemiddeld 0,91 mmol/l (35 mg/dl), de LDL-cholesterolspiegel met 0,73 mmol/L (28 mg/ dl), terwijl de HDL-cholesterolspiegel met 0,15 mmol/L (5,8 mg/dl) toenam. Het cholesterolverlagende effect is vergelijkbaar met statines. Tevens daalde de triglyceridenspiegel met gemiddeld 0,41 mmol/l (36,5 mg/dl). In een tweede (meta-)analyse uit 2012 zijn de gegevens van 11 studies samengevat.

De EFSA concludeert dat rode gist rijst zorgt voor significante verlaging van de totaalcholesterol- en LDL-cholesterolspiegel bij een dagdosis rode gist rijst met 10 mg monacoline K.

Aanvullende Gezondheidseffecten

Twee in-vitro studies met (humane) endotheelcellen en gladde spiercellen uit de aorta laten zien dat rode gist rijst de negatieve effecten tegengaat van het ontstekingsbevorderende, pro-atherogene cytokine TNF-α (tumornecrosisfactor-alfa). Rode gist rijst remde significant TNF-alfa geïnduceerde oxidatieve stress en NFkB* activering (Nuclear Factor kappa B bevordert ontstekingen) in endotheelcellen en gladde spiercellen, de expressie van VCAM-1* (vascular cell adhesion molecule-1) en E-selectine* in endotheelcellen, en de expressie van MMP-2* en MMP-9* in gladde spiercellen.

In een derde in-vitro studie met aorta-endotheelcellen remde rode gist rijst homocysteïne-geïnduceerde stijging van de expressie van VCAM-1* (vascular cell adhesion molecule- 1), NF-κB* activering en oxidatieve stress. Een verhoogde homocysteïnespiegel is een onafhankelijke risicofactor voor hart- en vaatziekten.

Preklinisch onderzoek suggereert dat rode gist rijst verwijding van de aorta in de buik (abdominale aorta-aneurysma) tegengaat. In atherosclerotische plaques leidt overexpressie van TF* (Tissue Factor) in daar aanwezige macrofagen tot een verhoogde stollingsneiging en een grotere kans op atherotrombose*.

In een placebogecontroleerde studie met 36 proefpersonen met coronaire microvasculaire ziekte (waarbij de doorbloeding van de hartspier is verminderd door vernauwing van de kleine bloedvaten) en inspanningsgeïnduceerde angina pectoris leidde suppletie met rode gist rijst tot een betere conditie van de bloedvaten en afname van inspanningsgeïnduceerde ischemie.

Suppletie met rode gist rijst verbetert de prognose bij mensen met kransvatziekte, die een hartinfarct hebben doorgemaakt. Langdurige suppletie met rode gist rijst zorgde voor significante verlaging van de kans op een nieuwe ‘majeure cardiovasculaire event’ (niet-fataal hartinfarct, niet-fatale beroerte, cardiovasculaire sterfte) met 45%. De LDL-spiegel daalde door gebruik van rode gist rijst met gemiddeld 20% en de triglyceridenspiegel met 15%, terwijl de HDL-spiegel steeg met 5%.

De onderzoekers stelden vast dat suppletie met rode gist rijst, vergeleken met placebo, zorgt voor significante verlaging van de kans op hartinfarct (-61%), bypassoperatie (-33%), cardiovasculaire sterfte (-31%) en sterfte door alle oorzaken (-33%). Rode gist rijst is hierbij even effectief als simvastatine.

Er zijn aanwijzingen dat rode gist rijst obesitas-gerelateerde ontsteking remt en toename van de vetmassa tegengaat door het remmen van de proliferatie en differentiatie van pre-adipocyten en stimuleren van lipolyse in adipocyten.

Kwaliteit van Supplementen

Het is belangrijk gebruik te maken van een rode gist rijst supplement van constante, hoge (niet-genetisch gemodificeerde, bij voorkeur biologische) kwaliteit. Hierbij is het van belang dat het monacolinegehalte per dagdosis hoog genoeg is en de andere werkzame bestanddelen ook ruim vertegenwoordigd zijn. Helaas is in de meeste voedingssupplementen met rode gist rijst alleen het gehalte monacoline K gemeten.

Mogelijke Interacties en Risico's

Rode gist rijst wordt al meer dan 2000 jaar in China geconsumeerd zonder nadelige gevolgen voor de gezondheid. Een (ernstig) vitamine D-tekort kan theoretisch leiden tot bijwerkingen van rode gist rijst. Monacoline K wordt omgezet door het CYP3A4-enzym in de lever.

Rode gist rijst kan een wisselwerking hebben met medicijnen die ook worden gemetaboliseerd door CYP3A4, zoals onder andere ciclosporine, fusidinezuur, macrolide antibiotica, antimycotische azoolderivaten en HIV-proteaseremmers. Rode gist rijst kan de werking van bepaalde anticoagulantia (coumarinederivaten zoals acenocoumarol) mogelijk licht versterken.

labels:

Zie ook: