Bladluizen, ook wel plantetende insecten genoemd, kunnen een ware plaag zijn in je moestuin. Ze prikken bladeren kapot om de voedingsstoffen op te eten en kunnen zich razendsnel voortplanten. Gelukkig zijn er verschillende manieren om bladluis op een natuurlijke manier te bestrijden en te voorkomen.

Wat zijn bladluizen en wat doen ze?

Bladluizen zijn zachte, peervormige insecten, meestal tussen 2 en 5 mm groot. Ze kunnen verschillende kleuren hebben, zoals zwart, groen, geel, oranje en rood. Vaak vallen de velletjes van het vervellen het eerste op, omdat een bladluis vervelt tussen de verschillende stadia van zijn levenscyclus.

Bladluizen voeden zich met plantensappen door met hun mond een opening in het blad te prikken. Ze zuigen vooral suiker en weinig eiwitten op, waardoor ze veel sap moeten consumeren en overtollige suiker uitscheiden als honingdauw. Deze honingdauw is een plakkerige vloeistof waarop zwarte roetdauwschimmel kan groeien. Hoewel de planten hier niet direct dood van gaan, kan het de groei belemmeren en vruchten aantasten.

Er zijn zowel gevleugelde als ongevleugelde bladluizen. Alleen wanneer vleugels nodig zijn, worden deze ontwikkeld. Dit gebeurt eigenlijk alleen in het voorjaar of in de herfst. Er bestaat dan namelijk een kans dat de luis van plant moet wisselen.

Waar vind je bladluizen?

Een bladluis voelt zich bij veel verschillende planten thuis. Vrijwel alle kamerplanten, orchideeën en vetplanten zijn een ‘prooi’. In de moestuin vind je ze op groenten zoals sla, paprika en aubergine of fruitbomen zoals appel- en perzikbomen.

Bladluizen kunnen zowel binnen als buiten voorkomen. Je vindt ze op kamerplanten, groenten als sla, kolen en bonen, en in de siertuin op rozen, beukenhagen, leilinde en terrasplanten zoals Catalpa. Ook fruitbomen blijven niet gespaard.

Droge of slechte potgrond en/of een tekort aan voeding kan leiden tot bladluizen. Een tekort aan water, voeding of een lage weerstand zorgt voor een sterkere geur van de plant. Vrouwelijke bladluizen worden hierdoor aangetrokken. Bladluizen komen vaak op een plant terecht doordat ze meeliften op kleding. Ook verplaatsen ze zich via tocht of vliegend van plant naar plant.

Natuurlijke manieren om bladluis te bestrijden

Gelukkig zijn er verschillende natuurlijke manieren om bladluis te bestrijden zonder schadelijke chemicaliën te gebruiken:

  • Natuurlijke vijanden: Bladluizen hebben natuurlijke vijanden zoals lieveheersbeestjes, zweefvliegen en sluipwespen. Een mix van planten die deze natuurlijke vijanden aantrekken is niet alleen handig, het ziet er ook nog eens prachtig uit! Door deze natuurlijke vijanden naar jouw tuin lokken voorkom je een bladluizenplaag. Vooral de larven van een lieveheersbeestje eten veel bladluis. Deze larven, en die van de gaasvliegen, plaats je daarom gewoon zelf in jouw tuin. Je koopt ze levend en schept ze rechtstreeks op de bladeren waar de bladluizen op zitten.
  • Azijn: Bladluis bestrijden met azijn is heel eenvoudig. Je vult een plantenspuit met water en voegt er een scheut azijn aan toe. Schud dit vervolgens door elkaar. Spray het mengsel op de plant. Zorg ervoor dat het mengsel zowel op de boven- als de onderkant van de bladeren en de stelen terechtkomt. Gebruik azijn samen met water en groene zeep. Andere soorten zeep werken ook. Om ervoor te zorgen dat je met azijn naast de bladluis ook nog andere beestjes bestrijd, is het belangrijk om niet teveel te gebruiken. Één scheutje is voldoende. Dit geldt ook voor de groene zeep: het liefst 1 tot 2%.
  • Afwasmiddel: Ook kan je bladluis bestrijden met afwasmiddel. Meng water met afwasmiddel. Bespuit de plant op dezelfde manier zoals uitgelegd is bij bestrijden met azijn.
  • Groene zeep & Olie:

    Ingrediënten:

    • 1 liter warm water
    • 2 eetlepels plantaardige olie
    • 2 eetlepels (bio)groene zeep

    Recept:

    Los de zeep en olie op in het warme water door te roeren en laat daarna afkoelen. Giet het mengsel in een plantenspuit om het op je planten te spuiten.

    Gebruik: vernevel de vloeistof op de bladeren om luizen te bestrijden. Alleen als de planten niet in de zon staan anders kunnen ze verbranden.

  • Knoflookaftreksel:

    Ingrediënten:

    • 2 complete bollen knoflook
    • 2 liter water

    Recept:

    Snijd de 2 bollen knoflook in stukjes. Je hoeft ze niet te pellen en schoon te maken. Doe de gesneden bollen in een pannetje met een liter water. Breng het water net aan de kook en laat 15 minuten trekken. Daarna giet je de vloeistof door een fijne zeef in een plantenspuit. De knoflook stukjes kunnen op de composthoop.

    Gebruik: vernevel de vloeistof op de bladeren om luizen te bestrijden. Alleen als de planten niet in de zon staan anders kunnen ze verbranden. Je kunt ook 2 eetlepels toevoegen aan een liter gietwater om zo het knoflookaftreksel bij de wortels te gieten. Dit helpt tegen mieren bij de voet van de plant.

  • Neem Olie: Neemolie is een natuurlijk insecticide van plantaardige oorsprong (gewonnen uit bloemen) voor de bestrijding van ongedierte in de tuin.

    Ingrediënten:

    • Eetlepel neem olie (koud geperst, 100% neemolie)
    • Eetlepel (bio)groene zeep
    • 1 liter water

    Recept:

    Neem 1 liter lauw water en voeg daar de neemolie en groene zeep aan toe. Giet dit in een plantenspuit en schud tot alles goed gemengd is.

    Gebruik; vernevel de vloeistof op de bladeren om luizen te bestrijden. Alleen als de planten niet in de zon staan anders kunnen ze verbranden. Let op bij zaailingen of stekjes of ze de sterke neemolie wel kunnen verdragen.

  • Pyrethrum: Pyrethrum is een biologisch insecticide op basis van een natuurlijk plantenextract dat in het milieu snel uiteen valt. Na 48 uur vind je geen pyrethrum meer terug. Zonlicht versnelt dit proces nog. Omdat pyrethrum snel afbreekt, krijgen insecten niet de tijd om zich aan te passen en resistent te worden. Insecten die ermee in contact komen, raken onmiddellijk verlamd en sterven binnen enkele seconden tot minuten. Omdat natuurlijke pyrethrinen onder invloed van licht reeds na enkele uren afgebroken zijn, wordt piperonylbutoxide toegevoegd. Pyrethrum is werkzaam tegen praktisch alle bovengronds levende insecten zoals tegen alle zuigende en stekende insecten. Tegen zachte insecten zoals spint, bladluis, witte vlieg, jonge rupsen, trips, koolvlieglarven, jonge wantsen, maden, ... is het zeer effectief. Respecteerd het biologisch evenwicht.
  • Handmatig verwijderen: Pluk de bladluizen weg of snijd de aangetaste delen af. Besproei de aangetaste plant herhaaldelijk met een krachtige waterstraal. Let wel op dat je de plant niet beschadigt. Kijk na een aantal dagen of je dode of leeggegeten bladluizen ziet. Dat is een teken dat natuurlijke vijanden al aan het werk zijn. Wacht dan rustig af.
  • Diatomeeënspray: meng een eetlepel diatomeeënaarde (of celiet) met een liter water en spuit daar de aangetaste plantendelen mee in. Het is belangrijk dat het mengsel de bladluizen raakt, anders heeft het geen effect. De celiet kleeft aan het schild van de bladluizen en hoe meer de bladluis beweegt, hoe meer het celiet schuurt.

Preventieve maatregelen

Voorkomen is beter dan genezen! Hier zijn enkele tips om bladluis te voorkomen:

  • Sterk geurende planten: Bladluis voorkomen doe je door een sterk geurende plant in de buurt te zetten van een plant die gevoelig is voor bladluis. Welke planten hebben zo’n sterke geur? Denk aan lavendel, dille, bonenkruid, uien en knoflook. Wist je dat de Oost-Indische kers juist bladluizen aantrekt?
  • Biodiversiteit: Heb je elk jaar een bladluizenplaag in je tuin, dan heb je vast te weinig natuurlijke vijanden. Maak van je tuin een biodiverse tuin zodat schadelijke en nuttige insecten in balans komen. Een gezonde balans tussen nuttige en schadelijke insecten zorgt ervoor dat bladluizen geen groot probleem worden.
  • Gezonde planten: Zorg voor een juiste bemesting, mulch met rijpe compost of wormenaarde. Dit zorgt voor een sterke, regelmatige groei. Of gebruik gecomposteerd dierlijk mest. Te fel bemeste planten, maar ook planten met een kaliumtekort zijn gevoelig voor bladluis. Vermijd groeistilstand want dit leidt tot bladluizen.
  • Inheemse planten: Kies voor inheemse planten en plant ze op de juiste plaats. Inheemse planten zijn aangepast aan ons klimaat en weerbaarder tegen plagen en schimmels.
  • Vogels aantrekken: Hang vogelkasten voor koolmees, pimpelmees en vleermuizen op. Maak jouw tuin dan aantrekkelijk voor vogels. Met een voederbakje of nestkastje lok je ze naar jouw tuin.
  • Vangplanten: Plant Oost-Indische kers, goudsbloem, zuring, moederkruid en vlier trekken zwarte luis aan. Daarmee blijven je andere planten langer gevrijwaard van luizenbezoek.

Bladluis en mieren

Bladluis vind je vaak in gezelschap van mieren. Deze twee leven in symbiose met elkaar. Bladluizen voeden zich met plantensap en scheiden overtollige suikers uit in de vorm van honingdauw. In ruil voor deze zoete traktatie beschermen mieren de bladluizen tegen natuurlijke vijanden, zoals lieveheersbeestjes en andere roofinsecten. Daarom is het gewenst de mieren eerst te weren of te bestrijden vooraleer larven van lieveheersbeestjes of larven van gaasvliegjes uit te zetten.

Overzicht van bladluissoorten

Er zijn verschillende soorten bladluizen die verschillende planten aantasten:

  • Beukenbladluis: Komt elk jaar terug op beuk. Het meest opvallende kenmerk is de wollige wasafscheiding die aan de luizen blijft plakken.
  • Zwarte bonenluis: Wisselt van waardplant. Winterwaardplanten zijn Kardinaalsmuts, Gelderse roos en Sneeuwbal.
  • Groene perzikluis: Kan verschillende kleuren aannemen en wisselt in de loop van het jaar van waardplant. Ze overwintert als ei op Prunus-soorten, vooral op perzik.
  • Katoenluis: Een luis die hogere temperaturen nodig heeft om zich te ontwikkelen. De kleur varieert van lichtgeel tot lichtgroen of zwart-groen.
  • Melige koolluis: Een luis die op kruisbloemigen zoals kolen voorkomt. De kleur is grijsachtig groen of dofgroen, maar lijkt grijs door het wasachtige poeder op het lichaam.
  • Appelgrasluis: Overwintert op appel en verhuist vanaf mei naar grassen.
  • Groene appeltakluis: Komt voor op roosachtigen zoals appel, peer, lijsterbes, coteneaster, meidoorn en andere houtachtigen.

Veel voorkomende plagen in de moestuin

Naast bladluizen zijn er nog andere plagen die je in de moestuin kunt tegenkomen. Hier is een tabel met enkele veelvoorkomende plagen en mogelijke bestrijdingsmiddelen:

Plaag Bestrijdingsmiddel
Bladluizen Groene zeep & olie, knoflookaftreksel, neem olie
Spinselmot Groene zeep & olie
Spintmijt Knoflookaftreksel, neem olie
Witte vlieg Neem olie
Tripsen Neem olie
Schildluis Neem olie
Mieren Knoflookaftreksel

Tot slot

Bladluis kan je niet helemaal voorkomen, want dat is nu eenmaal de natuur. Maar je kunt wel de schade door bladluis of een bladluizenplaag voorkomen. Met de juiste aanpak en een beetje geduld kun je jouw groenten beschermen en genieten van een gezonde oogst!

labels:

Zie ook: