De wereldwijde vleesconsumptie is een complex onderwerp met veel verschillende factoren die een rol spelen. Van regionale verschillen tot veranderingen in de productie en consumptiepatronen, er is veel te ontdekken.

Kippenvlees: De onbetwiste nummer één

Kipvlees is veruit het meest gegeten vlees op aarde. Sinds een eeuw geleden begonnen is met het op industriële schaal fokken en slachten van kippen is het aantal kippen dat per jaar wordt gefokt en geslacht gestegen naar 74 miljard. In 2032 zal het aantal zijn gestegen tot 85 miljard. Elke seconde worden er meer dan 1500 kippen geslacht. Per jaar zijn dat er zo'n 45 miljard. Dat is zo'n 6 keer de wereldpopulatie aan mensen.

Kip kost minder voer dan varken of rund en wordt door alle religies gegeten.

Impact op de kip als dier

Om deze enorme aantallen te bereiken kunnen we ons niet te veel bezighouden met de kip als dier. Centraal staat de vraag hoe een kip zo snel mogelijk voedsel wordt, niet wat de kip van het leven verwacht. Meer dan 70 procent van vleeskippen over de hele wereld worden grootgebracht in de intensieve vee-industrie. De kippen worden geforceerd snel te groeien in slechte omstandigheden. Dat zorgt voor hart- en vaatziekten. Vaak worden de kippen na zo'n zes weken al geslacht. En dat terwijl ze wel zes jaar oud kunnen worden.

Daarnaast krijgen de vleeskippen in deze industrie regelmatig antibiotica toegediend, om ziektes te voorkomen. Ziektes verspreiden zich enorm snel bij de kippen, omdat zij met zovelen in een kleine ruimte leven. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) waarschuwt dat mensen, als gevolg van het eten van deze kip, uiteindelijk resistent zullen worden voor antibiotica. Dit beangstigt dokters over de hele wereld.

Wereldwijde vleesconsumptie: Trends en cijfers

Uit een onderzoek van de voedsel- en landbouworganisatie FAO blijkt dat wereldwijd de vleesconsumptie stijgt. Wereldwijd betekent dit een consumptie van 268 miljoen ton vlees. Vijftig jaar geleden was dat nog 70 miljoen ton. De FAO concludeert in haar rapport dat naast de stijging in consumptie ook de keuze in type vlees de laatste vijftig jaar is veranderd.

Volgens de FAO gaat de vleesconsumptie in de wereld tot 2050 met 73 procent toenemen. Dit geldt dan voornamelijk voor Aziatische landen. Vooral in China en Brazilië is een fikse stijging te zien van de vleesconsumptie door een stijgende welvaart en meer geld voor vlees.

Uit eerder onderzoek blijkt dat tussen 1980 en 2005 de vleesconsumptie in China van 13,7 kilogram per persoon per jaar naar 58,5 kilogram is gestegen. In Brazilië steeg de consumptie van 41 kilogram naar 80,8 kilogram.

Verandering in type vlees

Wereldwijd wordt er nu meer varkensvlees gegeten dan vroeger. Vijftig jaar geleden bestond de vleesconsumptie voor 40 procent uit rundvlees, nu is dat 23 procent van de totale vleesconsumptie. Varkens - en pluimveevlees is daarentegen de afgelopen decennia populairder geworden. Dit heeft voornamelijk te maken met de diverse stuntacties met varkens- en kippenvlees die supermarkten de afgelopen jaren hebben doorgevoerd.

Regionale verschillen in vleesconsumptie

De verschillen in Europa op het gebied van vleesconsumptie zijn aanzienlijk. Ierland, Portugal en Spanje consumeren het meeste vlees. Deze drie landen aten in 2023 meer dan 80 kilo vlees per persoon. Daarna komen Denemarken, Litouwen en Frankrijk met meer dan 70 kilo per persoon. In India wordt het minst vlees gegeten, gemiddeld 3,2 kilo per persoon per jaar.

Australiërs zijn de grootste vleeseters ter wereld met 111,5 kilo (bruto*) per persoon. Zij worden gevolgd door Nieuw-Zeelanders, Oostenrijkers en Argentijnen. Nederland staat met een bescheiden vleesconsumptie bij lange na niet in de wereld-top 20 van landen waar veel vlees gegeten wordt. Binnen de EU ligt de vleesconsumptie in 16 landen hoger, soms zelfs fors.

Na Indonesië (11,6 kg) loopt de consumptie gestaag op via Egypte, Thailand, Turkije, Hong Kong, Japan, Colombia, Oekraïne naar Vietnam.

Onderzoekers hebben ook bekeken hoelang iemand moet werken om vlees te kunnen kopen. Een Deen zou een half uurtje moeten werken voor een stukje kip, een Indiër gemiddeld 10,5 uur. Rundvlees is meer aan de prijs. In Indonesië moeten mensen bijna 24 uur werken om rundvlees te kopen.

Vleesconsumptie in Nederland

Nederland had in 2023 een vleesconsumptie van 61 kilo per persoon en is daarmee heel gemiddeld. In 2019 was een piek te zien in de vleesconsumptie. De jaren daarna is dat ieder jaar minder geworden. In 2023 is de hoeveelheid geconsumeerd vlees gedaald met 1,6 procent ten opzichte van het jaar daarvoor.

De hoeveelheid vlees en vleeswaren die we in Nederland consumeren is in 2019 opnieuw gestegen. In 2018 werd ook al een stijging in de vleesconsumptie geconstateerd. Het is voor het eerst sinds de jaren 2005-2009 dat er sprake is van een meerjarige stijging.

Het totale verbruik van vlees en vleeswaren (op basis van karkasgewicht) per hoofd van de bevolking in Nederland is in 2019 77,8 kg. We zitten daarmee ruim een halve kilo boven het verbruik in 2018. Deze stijging tussen 2018 en 2019 is gelijk aan de toename tussen de voorgaande jaren 2017-2018.

De geconsumeerde hoeveelheid vlees per persoon per jaar ligt rond de 39 kilo. De helft van het karkasgewicht wordt als vuistregel gehanteerd voor het consumptieniveau. We eten het meest varkensvlees met zo'n 18,5 kilo per jaar. Kippenvlees is een goede tweede met 11,5 kilo. Rund was goed voor 8 kilo per jaar. Andere vleessoorten zoals kalfs-, geiten-, schapen- en paardenvlees zijn minder populair: samen zijn ze goed voor ruim 1 kilo per persoon per jaar.

Voedingsaanbevelingen vertellen een heel ander verhaal. Die lopen niet gelijk met onze werkelijke consumptie. De Schijf van Vijf adviseert iedereen die vlees wil eten niet meer dan een pond vlees en vleeswaren per week op tafel te zetten. De hoeveelheid rood vlees (dit komt van het rund, het varken, de geit en het schaap) heeft hierin een aandeel van niet meer dan 300 gram.

Ligt deze hoeveelheid al aanzienlijk onder het huidige niveau van vleesconsumptie in Nederland, de gezaghebbende EAT Lancet Commissie komt met een nog veel strengere aanbeveling. In deze aanbeveling gaat het om nog eens 10 kilo minder consumptie dan in de Schijf van Vijf. Zo'n 43 gram vlees per dag is het devies. De hoeveelheid rood vlees krijgt hier nog striktere grenzen opgelegd dan bij de Schijf van Vijf. Rond de 5 kilo van de jaarlijkse aanbevolen 15,5 kilo's aanbevolen kilo's blijft over voor rund-, varkens- of lamsvlees.

De invloed van horeca en toerisme

Uit eten gaan en de consumptie van vlees door buitenlandse toeristen in Nederland tellen mee in de cijfers. Juist in de horeca wordt vaak voor vlees gekozen. Recent wetenschappelijk onderzoek bevestigt dit. Flexitariërs bijvoorbeeld, die thuis regelmatig kiezen voor een groentenburger, kiezen wél vaak voor vlees wanneer ze uit eten gaan. Dit blijkt uit onderzoek onder 420 Duitse respondenten.

Om een idee te krijgen van de bijdrage aan de vleesconsumptie in Nederland door buitenlandse toeristen, kan een rekenvoorbeeld helpen. In Nederland overnachtten in 2019 ruim 51 miljoen buitenlandse gasten. Stel dat deze toeristen per dag zo'n 150 gram vlees en vleeswaren eten, dan dragen ze samen met zo'n 15,5 miljoen kilo bij aan de totale vleesconsumptie. Spreid je dit getal over ruim 17 miljoen Nederlanders dan levert dat bijna een kilo vlees per persoon op.

Toekomstige trends

Wereldwijd gaat kip naar verwachting het meest gegeten vlees worden. Dit heeft te maken met de relatief lage prijs van dit efficiënt geproduceerde vlees, maar ook met het feit dat er wereldwijd minder religieuze bezwaren zijn tegen het eten van pluimvee.

labels: #Vlees

Zie ook: