Fruit staat in de Schijf van Vijf. Fruit is een verzamelnaam voor eetbare vruchten. Ze worden meestal rauw gegeten en smaken zoet of zuur. Sommige vruchten worden tot de groenten gerekend, zoals tomaat, paprika, avocado, aubergine en komkommer.

Waarom is fruit gezond?

Fruit levert weinig calorieën en veel voedingsstoffen. Fruit is goed voor de gezondheid en hangt samen met een lager risico op hart- en vaatziekten. Het advies voor volwassenen is om minimaal 2 porties (200 gram) fruit per dag te eten en fruit niet te vervangen door sap.

Fruit levert weinig calorieën en veel vitamines, mineralen en voedingsvezels. Daarnaast bevat fruit een groot aantal bioactieve stoffen, zoals carotenoïden, lycopenen en flavonoïden. Fruit levert ook koolhydraten, voornamelijk in de vorm van suiker. De hoeveelheden voedingsstoffen verschillen erg tussen de verschillende fruitsoorten. Ook binnen dezelfde soort kunnen verschillen bestaan.

Afhankelijk van het ras, het seizoen, de bodem, de bemesting en het klimaat kunnen de hoeveelheden voedingsstoffen variëren. Er zijn aanwijzingen dat sommige fruitsoorten nu minder mineralen bevatten dan vroeger. Dit verschil kan deels verklaard worden door het verschil in meetmethodes. Vitamine C zit vooral in zwarte bessen, papaja, kiwi, citrusfruit en aardbeien. Appels bevatten weinig vitamine C. Gedroogd fruit bevat geen vitamine C, vitamine C gaat namelijk verloren bij het drogen. Kalium is belangrijk voor een normale bloeddruk. Het zit vooral in banaan, meloen, kiwi en gedroogd fruit, zoals krenten en rozijnen.

Fruit en suikers

Koolhydraten leveren energie. Fruit levert dit vooral in de vorm van suiker. Daarnaast bevatten sommige fruitsoorten wat zetmeel, zoals bananen. Ongeveer 5 tot 15% van het gewicht van fruit bestaat uit suiker. Er zijn uitzonderingen. Zo bevat citroen circa 2 gram suiker per 100 gram en de dadel meer dan 30 gram per 100 gram. Gedroogd fruit bevat 45 tot 75 gram suiker per 100 gram. Uitgelekt fruit op sap uit blik of glas levert weinig extra suiker.

Voedingsvezels en bioactieve stoffen

Fruit is een goede bron van voedingsvezels. Fruit bevat een groot aantal bioactieve stoffen. De meeste fruitsoorten bevatten weinig of geen vetten.

Effecten op de gezondheid

Het eten van 200 gram fruit per dag verlaagt het risico op hartziekten en beroerte. Het is nog niet helemaal duidelijk waarom fruit de kans op ziekten verkleint. Waarschijnlijk gaat het om een combinatie van stoffen.

Het eten van groente en fruit verlaagt de kans op hartziekten en beroerte. Daarnaast hangt de consumptie van fruit samen met een lager risico op diabetes en longkanker. Er is nog te weinig bekend om het eten van bepaalde fruitsoorten te stimuleren.

Vruchtensappen

Vruchtensappen zijn suikerhoudende dranken. Suikerhoudende dranken verhogen het risico op overgewicht en diabetes type 2.

Soorten fruit

Er zijn verschillende fruitsoorten:

  • Citrusfruit, zoals sinaasappels, citroenen en mandarijnen.
  • Ander exotisch fruit, zoals bananen, kiwi’s en ananassen.
  • Jonagold komen vooral uit Nederland.

In het klimaat worden vooral appels, peren, kersen, bessen en aardbeien geteeld in Limburg en Noord-Holland. Dit fruit wordt hier geteeld. Fruit van het zuidelijk halfrond komt bijvoorbeeld uit Nieuw-Zeeland en wordt hierdoor geïmporteerd. Dit is belangrijk omdat Nederland vooral in boomgaarden geteeld wordt. De fruitteelt in kassen is beperkt. De appelboomgaarden in Nederland beslaan ongeveer 17.300 hectare. Slechts een heel klein deel van de Nederlandse fruitteelt is biologisch.

Hoeveel fruit eten we?

Gemiddeld eten we in Nederland iets meer dan 1 stuk of portie fruit per dag. Gemiddeld eten we in Nederland 135 gram fruit per dag.

Hoe bewaar je fruit?

Fruit is een levend product. De kwaliteit is daarom steeds anders. Bij het ouder worden verliest de vrucht vocht en ziet hij er rimpelig uit. Doordat de stofwisseling blijft doorgaan gebruikt de vrucht zijn reserves op. Het fruit verandert van kleur en structuur. De kans op beschadiging wordt groter. Daardoor is het fruit extra vatbaar voor gisten, schimmels en andere micro-organismen die bederf veroorzaken. Beschimmeld fruit kun je beter weggooien, ook als er maar één plekje zichtbaar is. Schimmel kan zich namelijk gemakkelijk verspreiden in fruit en is niet altijd zichtbaar. Beurse plekken in het fruit, door vallen of stoten, kunnen wel weggesneden worden.

Fruit is voorzichtig te behandelen en goed te verpakken. Bewaren gaat het best in de koelkast in een papieren zak. afgesloten papieren zak te doen. bewaren in de koelkast, tenzij het gaat om tropisch fruit. kwaliteitsverlies verloopt dan langzamer. beter op smaak buiten de koelkast. oorsprong tropische vruchten buiten de koelkast te bewaren, bijvoorbeeld voor ananas en bananen, mango’s en papaja’s. fruit en fruitsalades zijn maar kort houdbaar. koelkast bewaard worden. bewaren tot de uiterste gebruiksdatum op de verpakking. houdbaarheid snel achteruit. Bacteriën kunnen zich dan snel vermeerderen.

Hoe maak je fruit klaar?

Daarnaast is fruit geschikt om moes, puree, jam, sap of smoothies te maken. Bij het bereiden daarvan is het belangrijk eerst de schillen en de pitten te verwijderen. Er treedt wel altijd verlies op van vitamine C. Bij het maken van sap gaan ook de vezels verloren. Het meeste fruit hoef je niet te schillen. Er zijn wat uitzonderingen. schilt, is het belangrijk om vooraf het fruit te wassen. fruit zoals bananen, sinaasappels en mandarijnen.

Veiligheid van fruit

Zacht fruit, zoals frambozen, aardbeien en bosvruchten zijn gevoelig voor virussen en kunnen schadelijke stoffen bevatten. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om verontreinigingen, zoals zware metalen die in het milieu zitten en op die manier in ons fruit terecht kunnen komen. Dat zijn er zo weinig dat ze niet schadelijk zijn voor de gezondheid. Door gevarieerd te eten voorkom je dat je te veel van een schadelijke stof binnenkrijgt.

Op en in fruit kunnen resten van bestrijdingsmiddelen achterblijven. De kans dat zo’n rest een gevaar voor de gezondheid vormt is erg klein. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) controleert van duizenden monsters per jaar of er niet meer resten op of in fruit zitten dan wettelijk is toegestaan. Verreweg de meeste van deze producten voldoen aan de wettelijke eisen. Het aantal overschrijdingen is gering en de overschrijdingen blijven ver onder de veiligheidsgrenzen voor de volksgezondheid. De positieve effecten van fruit wegen ruimschoots tegen deze eventuele risico’s op. Bij biologisch fruit worden minder bestrijdingsmiddelen gebruikt. De middelen die gebruikt worden zijn van natuurlijke oorsprong.

Citrusvruchten, zoals sinaasappels en citroenen, zijn gevoelig voor schimmels. Daarom worden ze behandeld met schimmelwerende middelen zoals bifenyl. Daarvan kunnen nog wat resten op de schil voorkomen.

Duurzaamheid van fruit

Vers, niet-voorverpakt fruit zijn nauwelijks eisen gesteld en verschaft. De milieudruk van het meeste fruit is laag. De teeltfase draagt het meeste bij aan de klimaatbelasting van fruit. Fruit uit verwarmde kassen heeft een hogere broeikasgasemissie dan fruit uit de volle grond, onverwarmde kassen of plastictunnels.

Veel fruit is het hele jaar door een klimaat-vriendelijke keuze, uit Nederland, maar ook van verder weg. Appels en peren kun je het hele jaar kopen uit Nederland. Stevig fruit zoals bananen, citrusfruit en druiven komen wel van verder, maar deze soorten komen in grote aantallen tegelijkertijd met de vrachtauto uit Zuid-Europa of met de boot uit tropische landen.

Als je meer rekening wilt houden met de milieu-impact, kun je kiezen voor fruit met een Topkeurmerk. Het On the way to PlanetProof-keurmerk stelt onder andere eisen aan het watergebruik tijdens de teelt. Biologische teelt houdt onder andere rekening met een goed beheer van de bodem, het type type en de hoeveelheid gewasbeschermingsmiddelen. Je kunt aan fruit niet aflezen of het met het vliegtuig is vervoerd, maar dit betreft slechts een klein deel van het fruitaanbod.

Soms worden verse producten en luxeproducten per vliegtuig vervoerd. Voorbeelden hiervan zijn verse ananas, aardbeien, bessen, papaja en lychee. Deze producten hebben een beperkte houdbaarheid en moeten daarom zo snel mogelijk naar de winkel.

In de (sub)tropen is het toezicht op de arbeidsomstandigheden niet altijd goed. Zo worden arbeiders in de bananenteelt vaak slecht betaald.

Hieronder een tabel met een indicatie van de klimaatbelasting en het watergebruik van verschillende soorten fruit:

Fruitsoort Klimaatbelasting (kg CO2 eq.) Watergebruik
Appels (Nederland) Laag Laag
Bananen Gemiddeld Gemiddeld
Citrusfruit Gemiddeld Gemiddeld

* CO2-equivalenten: dit betekent dat we naast CO2 ook andere broeikasgassen meetellen, zoals methaan.

** Gebruik van grond- en oppervlaktewater gebruikt voor irrigatie.

Top 10 meest gezonde fruitsoorten

Hoe gezond is het fruit dat we eten? Hier een lijst van nummer 10 naar nummer 1:

  1. Blauwe bessen: Bevatten vitamines A, B, C, E, K en Kalium. Deze blauwe wondertjes bevatten per 100 gram zo’n 50 calorieën, 11 gram suiker, 1 gram eiwit en 2,4 gram vezels. Kleine gezonde blauwe bommetjes, barstensvol gezondheid!
  2. Wilde kersen (zure kers): Met slechts 8 gram suiker en 48 calorieën, 5% kalium en 26% aan vitamine A is deze zure kers erg gezond! Zijn zoete neefje, de zoete kers is ook heel gezond maar bevat uiteraard meer suiker.
  3. Cantaloup: De cantaloup meloen is heerlijk zoet. Naast belangrijke vezels, vitamines en voedingsstoffen bevat de cantaloup ook veel caroteen. Hij heeft mooi oranje vruchtvlees.
  4. Papaya: Deze lekkere vrucht komt oorspronkelijk uit Zuid-Amerika. Papaya bevat maar liefst 100% vitamine C! Supergezond, dus!
  5. Kiwi: Van oorsprong een Chinese vrucht, ook wel de Chinese kruisbes genoemd. In een kiwi zit enorm veel vitamine C en ook nog een 50% aan vitamine K.
  6. Veenbessen: De veenbes, die wij hier ook kennen als de ‘cranberry’, bevat een grote hoeveelheid aan anti-oxidanten. Ze worden meestal verwerkt in sauzen, sapjes of jam.
  7. Aardbeien: Die lekkere aardbei, prachtig rood en heerlijk sappig. Met veel vitamine C en rijk aan anti-oxidanten is dit zomerkoninkje een waardevolle aanvulling op ons dagelijks menu.
  8. Guava: Wordt in praktisch de hele wereld verkocht, is rijk aan natuurlijke vezels en vitamine C. Lijkt een beetje op de peer.
  9. Frambozen: Een opvallend mooie vrucht, afkomstig uit de rozenfamilie! Per 100 gram bevat een framboos 52 calorieën, 4 gram suiker en 6 gram vezels. Maar ook, verrassend genoeg, zit er omega-vetzuren in!
  10. Braam: Met 43 calorieën en slechts 4,9 gram suiker met daarbij 5 gram aan voedingsvezels is de braam erg gezond! Hij bevat vitamine A, D, B12 en calcium en ijzer. Ook magnesium is present.

labels:

Zie ook: