Veel Nederlandse woorden hebben hun oorsprong in het Latijn. Toen de Romeinen grote delen van Europa veroverden, namen ze ook hun taal, het Latijn, mee. Daardoor hebben vele talen, waaronder het Nederlands maar ook de Brabantse dialecten, veel woorden uit het Latijn overgenomen.

We weten helaas niet precies wanneer welke woorden in onze taal terecht gekomen zijn. Ook na de Romeinse tijd bleef het Latijn immers nog eeuwenlang een belangrijke rol spelen als schrijftaal.

De etymologie van "mik"

Mik (wittebrood): Voor het eerst geattesteerd in 1384. Het komt voort uit Middeleeuws Latijn micca ‘klein brood van fijn meel’. Men veronderstelt dat zo’n brood én de naam met de Romeinen uit Galliē hierheen werden gebracht.

Het is eigenlijk de naam voor een fijnere broodsoort. Mik was dus luxer dan brood, maar het woord werd later ook gebruikt voor een grof en groot brood.

"Mik" in dialecten en straattaal

Mik is Bargoens voor een `(stuk) brood' of `boterham', van het Latijnse mic(h)a `broodje'. De maag of buik wordt gezien als de opslagplaats van brood (vgl. bijv. Engels slang: breadbasket `maag').

Van Dale (1992) vermeldt mik echter ook als gewestelijk voor het `deel van het onderlijf waar de dijen samenkomen, syn. kruis'. 'Iemand iets in de mik douwen (splitsen)' betekent: iemand iets in de maag splitsen, hem of haar met iets opzadelen.

In straattaal heeft 'mikkie' ook de betekenis van mond, gebit. Mik, buik, maag. Hij heeft zijn mik weer vol. Sla dit treitertje (broodje) maar vlug in je mik.

Voorbeelden van gebruik:

  • Hij kwam zóó van de markt, zoo onopgedoft van de Lindengracht... met een schuit bier in zijn mik.
  • Krijg je nog 'n trap teuge je mik...
  • Als je ergens in een café hoort zeggen: „Toen de macher veel kapsones maakte stopte ik hem m’n blaffer in z’n mik” (Toen de koopman veel drukte maakte, stopte ik hem m’n revolver in z’n maag) moet je als rechercheur je ooren spitsen, want dan heb je met een paar jongens van de vlakte te doen.
  • Mik, (Barg.) buik, maag.
  • ... en de volgende week kwam-ie terug en vertelde, hoe hij dat zendertje stiekum z'n vriend in z'n mik heeft gedouwd.
  • Het heeft veel meer te maken met de ideeënarmoede van de mensen die daar 'n hele avond staan te dansen met een pil in hun mik.
  • En hij heeft ook geen halve fles wodka in z'n mik, dat hij denkt: dat zijn er een stuk of zes.
  • En een zanger die klinkt alsof-ie een pan gloeiend hete aardappelen in z'n mik gekieperd kreeg.
  • En daar had iemand me een pilletje in mijn mik gedouwd.

Andere betekenissen van "mik"

Naast de betekenis van brood en de verwijzing naar de buik of maag, kent "mik" nog andere, soms informele betekenissen:

  1. Maag; buik; lijf: In sommige contexten wordt "mik" gebruikt als een informele term voor de maag, buik of het hele lijf.
  2. Rommel; zootje: "De hele mik" kan verwijzen naar een rommel of een zootje.
  3. Uitdrukking 'dikke mik': Als het tussen bepaalde mensen dikke mik is, kunnen ze heel goed met elkaar overweg.
  4. Zich een mik lachen (schrikken): Erg hard lachen (schrikken). Ook in de verkleinvorm: mikkie.
  5. Mannelijk of vrouwelijk geslachtsdeel: In Bargoens kan "mik" verwijzen naar het mannelijk of vrouwelijk geslachtsdeel.

Dikke mik: een uitdrukking nader bekeken

‘Het is dikke mik tussen die twee’ betekent: ‘Ze zijn erg goed bevriend’, ‘Ze zijn twee handen op één buik.’ De uitdrukking heeft vaak wel een wat spottende bijklank: de vriendschap wordt ook als een beetje overdreven voorgesteld.

Dikke mik komt al ruim een eeuw op schrift voor in de betekenis ‘dik in orde, helemaal oké’. Een mik is eigenlijk een (stuk) brood of een boterham. In het dialect van Tilburg wordt er soms nog iets toegevoegd aan dikke mik: dikke mik meej zuure zult (‘… met zure zult’).

Met de uitdrukking dikke mik zou oorspronkelijk een rijkbelegde boterham bedoeld kunnen zijn. Brood en beleg vormden zó’n vaste eenheid dat dikke mik ook figuurlijk werd toegepast op mensen die zo goed bevriend zijn dat ze onafscheidelijk zijn.

Het Italiaans kent de vergelijkbare uitdrukking essere come pane e cacio (‘brood en kaas zijn’), die ook ‘dikke vrienden zijn’ betekent.

Het is ook mogelijk dat dikke mik eigenlijk stond voor brood met smakelijke toevoegingen, zoals krenten.

labels: #Brood

Zie ook: