Steeds meer Nederlanders eten minder vlees of eten helemaal geen vlees meer. Dat steeds meer mensen bewust minder vlees gaan eten, is een feit. De supermarkten spelen hier goed op in door allerlei vleesvervangers in de schappen te brengen.

Volgens Isabel Boerdam, oprichter van foodblog Hippe Vegetariër, is een initiatief als de Nationale Week Zonder Vlees noodzakelijk als we een bijdrage willen leveren aan de klimaatdoelstellingen en de maatschappelijke gezondheid.

Om de klimaatdoelstellingen te halen, moeten we een ding massaal gaan doen: minder vlees consumeren. Oftewel: zo’n 3% van de totale bevolking. Er zijn zo’n 700.000 vegetariërs in Nederland, blijkt uit cijfers van het Voedingscentrum. Echter noemt ruim de helft (!) van de Nederlanders zich flexitariër: zij wisselt tussen vlees, vis en vegetarisch.

Wél worden we ons steeds bewuster van de gezondheidseffecten van vlees op ons lichaam en de effecten die de productie ervan op het klimaat heeft. Dat concludeerde de Gezondheidsraad onlangs. ‘Opschuiven naar een voedingspatroon met meer plantaardige en minder dierlijke eiwitten is beter voor het milieu en gezonder voor de meeste Nederlanders.’

De milieu-impact van vleesconsumptie

De cijfers liegen er niet om. Iedere vleeseter die het volhoudt om gedurende één week geen vlees te eten, bespaart liefst 130 liter water. Water dat anders wordt gebruikt voor de productie van veevoer, veehouderij en de productie van je dagelijkse portie vlees.

Om een kilo rundvlees te produceren, is namelijk 15.500 liter water nodig. Voor een kilo varkensvlees is dat 6000 liter en voor kippenvlees 4300 liter. Dankzij alle 10.000 deelnemers die vorig jaar meededen aan de Nationale Week Zonder Vlees, is in totaal 1.315.990 liter aan water bespaard, 769.348 kilometer aan autorijden en 7.795 kilo aan vlees.

Momenteel is die eiwitverhouding in ons voedingspatroon andersom. Dierlijke eiwitbronnen hebben een grotere milieu-impact dan plantaardige. Daarom onderzocht de Gezondheidsraad de impact van minder vlees eten op het milieu en onze gezondheid. Als het zou lukken om die verhouding te verschuiven naar 60 procent plantaardig - de ‘eiwittransitie’ - dan kan dat de ‘milieu-impact van onze voedselconsumptie met 25 procent verlagen’, aldus de raad.

Roos (38) is al bijna haar hele leven vegetarisch en sinds drie jaar veganistisch. ‘Toen mijn man en ik ontdekten hoeveel water er wordt verspild aan de productie van vlees, zijn we heel bewust gaan leven.’

Gezondheidsvoordelen van minder vlees eten

Volgens de Gezondheidsraad en de World Health Organization (WHO), heeft het minder vlees eten voordelen voor je gezondheid [1]. Als we de nadelen van vlees eten op je gezondheid bespreken, dan hebben we het voornamelijk over rood vlees. Stoppen met rood vlees heeft een bewezen, positief effect op je lichaam.

Uit talloze onderzoeken blijkt dat het eten van rood vlees de kans op diabetes type 2 verkleint, je cholesterolwaarde omlaag brengt en spijsvertering en stoelgang verbetert. Vegetariërs hebben daardoor gemiddeld genomen een gezonder gewicht. Ze hebben dan ook minder last van hart- en vaatziekten. Ook komt obesitas, diabetes en kanker minder voor onder vegetariërs.

Uit onderzoeken worden namelijk verbanden gelegd tussen het eten van vlees en bepaalde ziektes en aandoeningen. Met name rood vlees (rund, varken, geit, schaap) en bewerkt vlees (gerookt-, gezouten-, of vlees met conserveermiddelen) zijn de boosdoeners.

Roos: ‘Wij merken vooral dat we in de winter een stuk minder vaak verkouden zijn en ons immuunsysteem over het algemeen een stuk beter is’, vertelt Roos.

Nadelen en aandachtspunten

Overigens betekent dit niet dat het eten van vlees geen voordelen heeft. Vlees is rijk aan bijvoorbeeld ijzer, vitamine B1, B6, B12 en zink. Helaas zit het probleem dus in het vervangen zoals je hierboven hebt kunnen lezen. Als je bijvoorbeeld een paar keer in de week geen vervanging hebt voor het vlees, dan loop je het risico allerlei stoffen tekort te komen.

Als veganist of vegetariër moet je er wel goed op letten dat je voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt. Doe je dit niet, dan loop je de kans op gezondheidsrisico’s door vitaminetekort. Met name een tekort aan B12 (dat onder andere in vlees, soja en vette vis zit) kan op lange termijn leiden tot zenuwschade, omdat B12 zorgt voor de vorming van rode bloedcellen en daarmee de vervoering van zuurstof.

Datzelfde geldt voor eiwitten, vitamine D en ijzer. Vervang je vlees niet met ander ijzerrijk eten, dan kun je last krijgen van vermoeidheid, spierzwakte en duizeligheid. Een ander nadeel aan een vleesloos dieet? Het sociale aspect, aldus Roos. ‘Samen eten is wat lastiger. Je voelt je al snel een buitenbeentje.

Gelukkig is dit makkelijk op te lossen door bijvoorbeeld een ei te eten, een portie peulvruchten, wat vaker paddenstoelen te eten of te kiezen voor tahoe, tempé of andere kant-en-klare vleesvervangers.

‘Mijn ouders denken dat ik ongezond bezig ben’, vertelt Roos. ‘Dat ik te weinig ijzer binnenkrijg of ik een sterk calciumtekort heb, omdat ik ook geen zuivel eet. Maar omdat ik dierlijke producten vermijd, slik ik wel bewust vitamine B12 en vitamine D.’ Toen Roos recentelijk bloed moest laten prikken, besloot ze haar bloed meteen te laten controleren bij de huisarts. ‘Wat bleek? Ik heb helemaal nergens een tekort aan. Eet je vegetarisch of plantaardig, dan is het belangrijk dat je vitaminen bij slikt die je anders alleen via dierlijke producten binnen zou krijgen.

Praktische tips om minder vlees te eten

De Nationale Week Zonder Vlees is niet alleen een oproep aan Nederlanders om een week geen vlees te eten, er worden ook activiteiten ondernomen om het enthousiasme aan te wakkeren en het meedoen makkelijker en leuker te maken. ‘Met een speciale, groene tapaskaart willen wij onze gasten verrassen met de lekkerste gerechtjes zónder vlees of vis’, vertelt Anke van Restaurant ‘t Zusje in Utrecht. Zo participeren ruim 500 restaurants in de Vegetarische Restaurantweek. ‘We willen gasten laten ervaren dat het écht mogelijk is om bourgondisch te genieten van een avondvullend, vegetarisch diner.

Wil je wel vlees eten maar ook letten op dierenwelzijn? Wil je vlees eten? Ga dan voor mager onbewerkt vlees, dat staat in de Schijf van Vijf. Denk aan kipfilet (wit vlees), rundertartaar of varkensfiletlapje (rood vlees). Qua hoeveelheid zit je goed tussen de 0 en 500 gram vlees per week. Eet daarbinnen maximaal 300 gram rood vlees en zo min mogelijk bewerkt vlees. Bewerkt vlees, zoals een hamburger, worst of vleeswaren, staat niet in de Schijf van Vijf.

Vlees kun je goed vervangen door ei, peulvruchten (bonen zoals bruine, witte en kidneybonen, linzen, kikkererwten), tofu en tempé en ongezouten noten. Wissel af tussen die producten om voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen. Als je eet volgens de adviezen van de Schijf van Vijf zonder vlees en dit vervangt door peulvruchten, noten en ei en 1 keer per week vis eet, dan verlaag je de klimaatimpact van jouw eten met ongeveer één derde. Natuurlijk bepaal jij hoeveel je wilt minderen, maar met elke dag minder verlaag je jouw impact op het klimaat.

Misschien werkt het voor jou om vlees op bepaalde dagen te laten staan of eet je liever een kleinere portie vlees. Vind je het lastig om minder vlees te eten? Zo kun je stap voor stap opschuiven naar een eetpatroon met minder vlees.

Impact van minder vlees eten

Minder vlees eten wordt steeds gewoner. Zo’n 40% van de Nederlanders noemt zichzelf inmiddels flexitariër en laat vlees dus vaker staan. Ook eten we met z’n allen minder rood en bewerkt vlees: in de periode 2019-2021 ging het om een daling van ruim 20% ten opzichte van 2007-2010. Ondanks dat er stappen in de goede richting worden gezet, is er ook nog veel winst te behalen.

Je hoeft vlees niet volledig te schrappen om te profiteren van de vele voordelen die gepaard gaan met een verminderde vleesinname. Flexitarische diëten houden in dat de inname van dierlijke producten wordt beperkt, maar niet wordt afgeschaft. Uit onderzoek is gebleken dat ze verband houden met gezondheidsvoordelen die vergelijkbaar zijn met die van veganistische of vegetarische voedingspatronen (23). Verder worden gevogelte en vis meestal niet geassocieerd met de negatieve gezondheidseffecten die gelden voor rood en verwerkt vlees, hoewel het onderzoek niet eenduidig is (24, 25).

Conclusie

labels: #Ei #Vlees

Zie ook: