Veel mensen ervaren regelmatig buikpijn, vaak na het eten. Volgens de Maag Lever Darm Stichting (MLDS) heeft bijna een kwart van de Nederlanders weleens last van pijn in de maag. Buikpijn kan op verschillende plaatsen in de buik voorkomen en soms samengaan met andere klachten zoals misselijkheid of opboeren. Soms is de buikpijn verklaarbaar, maar ook heel vaak onverklaarbaar. De beleving van buikpijn is voor iedereen anders. Buikpijn kan veel oorzaken hebben. Daarom is het vaak moeilijk de goede oorzaak te achterhalen. Het kan veroorzaakt worden door een aandoening, maar ook door leefstijlfactoren.

Functionele maagklachten

Onverklaarbare maagkwalen worden functionele maagklachten genoemd. Functionele maagklachten ontstaan vaak door twee veelvoorkomende oorzaken:

  • Een overgevoelige maag: Dit betekent dat je maag snel van streek raakt door bepaalde voedingsmiddelen, dranken of stress. Mensen met een overgevoelige maag kunnen last krijgen van symptomen zoals buikpijn, misselijkheid, een opgeblazen gevoel en brandend maagzuur. Het is belangrijk om te herkennen welke voedingsmiddelen en situaties deze klachten veroorzaken, zodat je ze kunt vermijden en zo de klachten kunt verminderen.
  • Een luie maag: Een luie maag, ook wel bekend als gastroparese, betekent dat de maag langzamer dan normaal voedsel verteert. Dit kan leiden tot symptomen zoals een vol gevoel na een kleine maaltijd, een misselijk gevoel, braken en buikpijn. Mensen met een luie maag moeten vaak kleine, frequente maaltijden eten en vezelrijke of vette voedingsmiddelen vermijden.

Andere mogelijke oorzaken van buikpijn

Naast functionele maagklachten, zijn er ook andere klachten die wel een duidelijke oorzaak hebben:

  1. Te veel eten: Dit is een van de meest voorkomende vormen van maagpijn en tegelijkertijd een van de minst gevaarlijke. De oorzaak van deze pijn zit hem namelijk in, je raadt het al, het eten wat je binnenkrijgt. Probeer in deze gevallen dus gevarieerd te eten en laat altijd nog wat ruimte over in je buik. Je zult merken dat je dan geen buikpijn meer hebt na het eten.
  2. Voedselvergiftiging: Maar in sommige gevallen kan het wat ernstiger zijn. Het kan namelijk zo zijn dat je bedorven voedsel hebt gegeten en dus een voedselvergiftiging hebt opgelopen. Meestal gaat een voedselvergiftiging binnen 1 tot 5 dagen vanzelf over maar in uitzonderlijke gevallen is de vergiftiging zo heftig dat je naar het ziekenhuis moet.
  3. Stress: Naast het feit dat stress mede verantwoordelijk is voor veel kwaaltjes (denk aan overgewicht, te hoog cholesterol etc.) is het ook één van de oorzaken van maagklachten. Je vraagt je waarschijnlijk af hoe dat kan. Stress zorgt ervoor dat je lichaam in de zogenaamde ''flight of fight'' status kan verkeren. Het voorkomen van maagklachten door stress is niet eenvoudig. Verschillende wetenschappelijke onderzoeken hebben uitgewezen dat magnesium stress kan verminderen. Door te bewegen maakt je lichaam endorfine aan en daar word je gelukkiger van. Je komt pas echt tot rust als je niet meer gestoord kunt worden door triggers van buitenaf. De komst van smartphones en tablets hebben ervoor gezorgd dat bijna iedereen 24/7 bereikbaar is en dat vergroot de kans op (langdurige) stress.
  4. Galstenen: Meestal geven galstenen weinig tot geen klachten. Pas als een galsteen klem komt te zitten tussen de galwegen kunnen er klachten optreden. Dat komt omdat de galstenen dan de doorstroming van galvloeistof verhinderen. De galblaas probeert vervolgens om de galstenen door de galwegen te laten stromen, door samen te trekken. Deze samentrekking van de galblaas heeft vaak veel pijn tot gevolg, met name in de rechterbovenbuik. Andere klachten zijn misselijkheid, overgeven en geelzucht.
  5. Alvleesklierontsteking: Een (acute) alvleesklierontsteking kenmerkt zich vaak in een acute en hevige pijn in de bovenbuik. Deze pijn kan in sommige gevallen uitstralen naar de schouders, de zij en de rug. Andere klachten van een acute alvleesklierontsteking zijn een misselijk gevoel, overgeven, koorts en een versnelde ademhaling. Karakteristiek aan alvleesklierontsteking is dat de maagpijn toeneemt na een maaltijd en dat je geneigd bent om voorovergebogen te gaan zitten met je knieën opgetrokken.
  6. Glutenallergie: Glutenallergie is één van de meest voorkomende allergieën in Nederland. Een van de symptomen van glutenintolerantie is maagpijn. Deze maagpijn doet zich, vanzelfsprekend, vooral voor wanneer diegene gluten heeft binnen gekregen. Typische soorten maagpijn bij glutenallergie zijn: krampen, een misselijk gevoel, overgeven en diarree. Niet aan de maag gerelateerde klachten zijn o.a. jeuk, irritatie rond de mond, huiduitslag en verstopping van de neus.
  7. Aneurysma: Een aneurysma is een verdikking of verwijding van de aorta. De aorta is de belangrijkste ader in je lichaam en deze loopt ook door je buik. Op het moment dat de verdikking of verwijding van de aorta zich daar voordoet, dan kan dit maagklachten tot gevolg hebben. Maar hoe herken je een aneurysma dan? Je herkent een aneurysma aan een kloppend gevoel onderin en middenin je buik. Het wordt ook wel gekenmerkt als een drukkend gevoel in je maag/middenrif. Ook kun je een pijnlijk gevoel in de rug en onderrug ervaren. Het gebeurt vaak dat je een aneurysma zelf niet opmerkt en dat je arts dit pas opmerkt bij een controle. Als er iemand in de familie al eens een aneurysma heeft gehad, dan is een gezonde leefstijl dus des te belangrijker. Verstopte aders, een hoge bloeddruk en een hoog cholesterol kunnen namelijk allemaal het gevolg zijn van ongezond eten en weinig beweging.
  8. Maagzweer: Als je last hebt van een maagzweer dan is de slijmvlieslaag van de twaalfvingerige darm of van de maag dusdanig beschadigd dat er een gat in zit. Hierdoor liggen de zenuwen in het bindweefsel helemaal open. Als vervolgens het zure maagsap met deze zenuwen in contact komt, dan heeft dit hevige pijn tot gevolg. De oorzaak van een maagzweer is vaak de bacterie genaamd Helicobacter Pylori. Een maagzweer kan vanzelf genezen maar kan eenvoudig weer terugkeren. Als de pijn terugkeert, dan kun je het beste naar de huisarts gaan. Die schrijft een medicijnkuur voor waardoor de maagwand zich volledig herstelt. In uitzonderlijke gevallen levert een maagzweer complicaties op, bijvoorbeeld bij een bloeding of perforatie van de buikwand.
  9. Maagslijmvliesontsteking: Wanneer het maagslijmvlies dunner wordt, bijvoorbeeld door stelselmatig roken, vet eten of alcohol, neemt ook de beschermende werking van het maagslijmvlies af. Hierdoor dringt maagzuur makkelijker door het slijmvlies heen, waardoor het de maagwand plaatselijk kan irriteren. De slokdarm is sowieso al niet beschermd tegen maagzuur waardoor je het welbekende branderige gevoel van maagzuur achter het borstbeen ervaart. Deze klachten vinden vooral plaats net na een maaltijd.
  10. Functionele maagklachten: Als je regelmatig last hebt van een raar gevoel in de buik, een misselijk gevoel en/of een opgeblazen gevoel zonder direct aanwijsbare reden dan kun je bijvoorbeeld kiezen voor een gastroscopie of maagonderzoek. In dat geval heb je waarschijnlijk last van zogenaamde functionele maagklachten. Deze maagklachten hebben geen aanwijsbare oorzaak en zijn in veel gevallen, medisch gezien, niet ernstig. Dat neemt niet weg dat deze klachten pijnlijk en vervelend kunnen zijn. Het kan helpen om je eetgewoontes/drinkgewoontes dan eens te herzien.

Prikkelbaar Darm Syndroom (PDS)

Wanneer je naar de huisarts gaat met deze klachten krijg je vaak te horen dat het een prikkelbaar darmsyndroom/spastische darm is en dat je het maar ‘moet accepteren’ en dat deze klachten veelal stress gerelateerd zijn. Maar uit ervaring blijkt dat je buikklachten vaak al kunt verminderen door wat aanpassingen te maken in je voeding.

Algemene voedingstips bij PDS

  • Drink in ieder geval 1,5-2 liter per dag: hierbij telt alles mee wat er gedronken wordt bijvoorbeeld water, koffie, thee en melkproducten.
  • Eet niet te veel vet, maar ook niet te weinig: vet is namelijk het ‘smeermiddel’ van de darmen en zorgt ervoor dat je goed naar het toilet kunt.
  • Let op pittige kruiden zoals knoflook, uien, hete pepers, sambal en Chinese kruiden.

FODMaP dieet

Dit is een redelijk nieuw dieet. Bij dit dieet vermijd je FODMaP rijke producten. Dit werkt erg goed bij mensen met een prikkelbaar darmsyndroom waarbij de algemene voedingstips voor darmklachten niet of onvoldoende helpen.

Wat houd het FODMaP dieet in?

FODMaP is een verzamelnaam voor koolhydraten. Deze zijn: Fermenteerbaar Oligosaccharides, Disaccharides, Monosaccharides & Polyolen. Deze koolhydraten zitten in veel verschillende producten zoals melkproducten, bepaalde groente- en fruitsoorten, peulvruchten en in volkoren brood.

Hoe werkt het FODMaP dieet?

In het begin is het een streng dieet waarbij de verschillende koolhydraten uit de voeding worden gehaald. Wanneer je na een paar weken klachtenvrij bent wordt er één voor één weer een productgroep uitgeprobeerd om zo uit te zoeken waar je darmen zo heftig op reageren. Wil je meer weten en of het FODMaP dieet ook voor jou geschikt is? Neem gerust contact op voor het maken van een afspraak.

Welk soort voedsel kan buikpijn veroorzaken?

Misschien herken je het wel: buikpijn na het eten. Dit kan komen doordat je te snel gegeten hebt, je teveel gegeten heb, het eten te vet was of je hebt iets gegeten waar je gevoelig voor bent. Ruim de helft van de bevolking heeft wel eens buikpijn na het eten. Vaak gaat dit samen met een opgeblazen gevoel en/of winderigheid. Er zijn verschillende etenswaren die kunnen zorgen voor een opgeblazen gevoel en buikpijn na het eten. Als je hier vaak last van hebt, dan kan het helpen om deze voedingsmiddelen te vermijden en eventueel te vervangen door iets waar jouw maag en darmen beter tegen kunnen.

Voedingsmiddelen die buikpijn kunnen veroorzaken

  • Tarwe, gerst en rogge: Tarwe, gerst en rogge bevatten gluten. Dit komt voor in de meeste broodsoorten, pasta’s, tortilla’s, pizza’s, cake, koek, pannenkoeken en meer. Als je coeliakie of een glutenallergie hebt, kunnen deze producten voor ernstige spijsverteringsproblemen zorgen. Alternatief: tegenwoordig zijn er veel glutenvrije producten verkrijgbaar. Ook kun je kiezen voor quinoa, boekweit, amandelmeel of kokosmeel.
  • Zuivelproducten: Onder zuivelproducten verstaan we: melk, kaas, kwark, yoghurt en boter. Zuivel is heel voedzaam en een bron van eiwitten en calcium, maar zuivel bevat ook lactose. Lactose is een melksuiker en in Nederland kan 15% van de bevolking dit melksuiker niet goed afbreken. In dit geval spreken we van lactose intolerantie, wat kan zorgen voor een opgeblazen gevoel, buikpijn, winderigheid en diarree. Alternatief: er zijn tegenwoordig veel alternatieven voor zuivel verkrijgbaar, zoals kokos-, rijst-, soja- of amandelmelk. Ook is er zuivelvrije kaas verkrijgbaar.
  • Bonen en linzen: Bonen en linzen zijn peulvruchten en ze bevatten veel eiwitten, koolhydraten, vezels en verschillende vitamines en mineralen. Daarnaast bevatten de meeste peulvruchten bevatten ook suikers: galactanen. Deze kunnen voor een opgeblazen gevoel of buikpijn zorgen. Alternatief: het kan helpen om peulvruchten eerst te laten weken. Ook kun je kiezen voor granen, vlees of quinoa om peulvruchten te vervangen.
  • Broccoli en andere kruisbloemige groenten: Broccoli en ook andere kruisbloemige groenten zoals, bloemkool, witte kool en spruitjes: deze groenten zijn heel gezond en ze bevatten veel voedingsstoffen. Maar ze kunnen ook zorgen voor een opgeblazen gevoel en buikpijn na het eten. Het kan helpen om deze groenten eerst te koken. Alternatief: gelukkig zijn er veel alternatieven zoals spinazie, sla, komkommer en zoete aardappelen.
  • Uien en knoflook: Uien en knoflook zorgen voor smaak maar ze bevatten ook fructanen. Fructanen zijn oplosbare vezels die voor een opgeblazen gevoel, winderigheid en buikpijn kunnen zorgen. Alternatief: de knoflook en uien koken of bakken kan helpen.
  • Koolzuurhoudende dranken: Koolzuurhoudende dranken zoals frisdranken en bier bevatten veel kooldioxide. Een deel van dit gas blijft in je spijsverteringssysteem hangen wat voor buikpijn kan zorgen. Ook bier is koolzuurhoudend en het wordt gemaakt uit bronnen van fermenteerbare koolhydraten zoals gerst, mais, tarwe en rijst. Dit kan voor een opgeblazen gevoel zorgen.
  • Zoetstoffen: Er zijn veel suikervrije producten op de markt die gebruik maken van suikervervangers. In deze producten wordt gebruikt gemaakt van stoffen als xylitol, sorbitol of mannitol om voor een zoete smaak te zorgen. Het nadeel van deze stoffen is dat ze je een geblazen gevoel of buikpijn kunnen geven. Alternatief: gebruik in plaats daarvan een product met de zoetstoffen erythritol of stevia. Deze stoffen zijn beter te verteren.

Gezond en gevarieerd eten

Ondanks dat bepaalde voedingsmiddelen kunnen zorgen voor buikpijn na het eten, blijft het erg belangrijk om afwisselend te eten. Zolang jij gezond en gevarieerd eet, kun je klachten voorkomen. Een goede richtlijn voor gezond en gevarieerd eten is de schijf van vijf; 5 groepen voedingsmiddelen met gezonde en duurzame keuzes.

De Schijf van Vijf

  • Groente en fruit: Probeer 250 gram groente en 2 porties fruit per dag te nemen
  • Volkoren producten
  • Vis, peulvruchten, onbewerkt vlees, ei, zuivel en ongezouten noten
  • Zachte en vloeibare vetten
  • Dorstlessers zonder suiker

Aanvullende tips

  • Neem de tijd om te eten: Als je te veel of te snel eet krijg je sneller buikpijn na het eten. Neem de tijd om te eten. Schrok je eten niet op, maar zorg dat je ziet wat je eet en kauw aandachtig. Geniet ervan! Door goed te kauwen kunnen de spijsverteringsenzymen in je speeksel goed werken. Deze enzymen knippen het eten in kleine stukjes. Ook zorgt goed kauwen en langzamer eten voor een sneller verzadigd gevoel.
  • Drink voldoende water: Tenminste anderhalve liter tot twee liter per dag. Drink liever geen frisdrank of alcohol.
  • Verminder stress: Heb je bijvoorbeeld veel last van stress, dan kun je krampen, rommelden darmen of diarree krijgen. Dit komt omdat je darmen en hersenen zijn met elkaar verbonden door de langste zenuw van je lichaam. De Nervus vagus. De hersenen en darmen communiceren continu met elkaar. Bekijk voor jezelf welke zaken in je dagelijkse leven stress en spanning veroorzaken. Kijk wat voor jou helpt om stress te verminderen.

labels:

Zie ook: