Herman Kochs roman "Het Diner" uit 2009, over een avondmaal waarbij twee echtparen een verschrikkelijke daad van hun zonen bespreken, oogstte veel succes maar ook kritiek. In deze analyse duiken we in enkele negatieve recensies om te begrijpen waarom het boek niet bij iedereen in de smaak viel.

Samenvatting van "Het Diner"

Het verhaal draait om een diner tussen Serge en Babette Lohman en Claire en Paul Lohman. Serge staat op het punt minister-president van Nederland te worden. De reden voor het diner is een misdaad begaan door hun zonen, Michel en Rick. De twee hebben een zwerver vermoord. Tijdens het diner proberen ze het onderwerp te vermijden, terwijl Paul flashbacks heeft over zijn leven. De geadopteerde zoon van Serge en Babette, Beau, chanteert Rick en Michel met een filmpje van de moord. Aan het einde wil Serge zich terugtrekken uit de campagne, maar Babette, Claire en Paul zijn het hier niet mee eens. Claire beraamt een plan om Serge te verwonden zodat hij de persconferentie niet kan geven. Beau verdwijnt, en het gezin van Paul leeft verder.

Paul Lohman, de vader van Michel en broer van presidentskandidaat Serge Lohman, is op non-actief gesteld als geschiedenisdocent vanwege agressief gedrag. Tijdens het diner met Serge en Babette in een chique restaurant, merkt Paul spanningen op. Babette heeft gehuild en Claire probeert haar te troosten. Paul ergert zich aan de gerant en de gesprekken over alledaagse zaken. Na een toiletbezoek ontdekt Paul een filmpje op Michels telefoon waarin Michel en Rick een zwerver mishandelen. Later blijkt dat Michel en Rick de zwerver hebben gedood door een jerrycan in brand te steken. Claire en Paul komen hierachter via "Opsporing Verzocht". Michel vertelt dat Beau hen chanteert. Serge wil aftreden als presidentskandidaat, maar Babette en Claire zijn het hier niet mee eens. Claire heeft een plan om Serge te verwonden om de persconferentie te voorkomen. Uiteindelijk verwondt Claire Serge en belandt op het politiebureau, terwijl Michel en Rick met Beau afrekenen.

Titel en motivatie

De titel "Het Diner" verwijst naar de setting van het verhaal. Het boek speelt zich af tijdens één diner waarin belangrijke zaken worden besproken, zoals de moord op een zwerver door de zonen van de aanwezigen. Het boek is de schrijver aangeraden door meneer de Vries. Het verhaal klonk ook erg interessant en realistisch.

Personages, hun doelen en hun rollen

  • Paul Lohman: De hoofdpersoon, vertelt het verhaal vanuit zijn perspectief. Hij is soms agressief, maar houdt veel van zijn zoon en vrouw. Hij is mysterieus en heeft een ziekte die hij verborgen houdt. Paul is een round character.
  • Claire Lohman: De vrouw van Paul, liefdevol en staat achter haar man en zoon. Ook zij is een round character.
  • Michel Lohman: De zoon van Paul en Claire, een gewone jongen die van sporten houdt. Hij lijkt op zijn vader qua gedrag en agressiviteit.
  • Serge Lohman: De broer van Paul en presidentskandidaat. Hij is de vader van Rick en Beau (geadopteerde zoon). Serge is een aparte man met bepaalde trekjes.
  • Babette Lohman: De vrouw van Serge en staat volledig achter haar man. Zij is een flat character.
  • Rick Lohman: De zoon van Babette en Serge en een vriend van Michel. Hij is een kwajongen, maar er wordt weinig over zijn karakter verteld. Rick is een flat character.
  • Beau Lohman: De geadopteerde zoon van Serge en Babette. Hij is geniepig en chanteert Rick en Michel. Beau is een bijpersoon en een flat character.

Tijd, verhaalstructuur en vertelperspectief

Het verhaal speelt zich af in het heden, met flashbacks naar het verleden. Het verhaal is niet chronologisch. De vertelde tijd is van Michels geboorte tot nu (15 jaar). De verteltijd is 300 bladzijden.

De roman is verdeeld in hoofdstukken die gerelateerd zijn aan een vijfgangendiner: Aperitief, Voorgerecht, Hoofdgerecht, Nagerecht, Digestief. Er is ook een epiloog genaamd "De fooi".

De verteller is Paul Lohman, die in de ik-vorm het verhaal vertelt. Hij is ex-leraar geschiedenis en vertelt het verhaal in de o.v.t.. In de epiloog wordt verteld dat de verkiezingen op niets zijn uitgelopen.

Ruimte en thematiek

De hoofdlijn van het verhaal speelt zich af in een chic restaurant. De naam van het restaurant wordt nooit genoemd. De flashbacks van Paul gaan terug naar verschillende plekken, zoals het vakantiehuis van Serge in Frankrijk, de middelbare school waar hij heeft gewerkt, een hotel in Duitsland en Paul’s eigen woning. Een andere belangrijke plek voor het verhaal is het pinhokje waar Michel en Rick de zwerfster hebben gedood.

Het thema van het boek is dilemma. Wat moet je doen als je kind iets heel ergs heeft gedaan? Moet je je kind beschermen of open kaart spelen? Deze vragen worden op het eind vaak tot discussie gesteld door Paul en Claire.

Motieven

  • Liefde: tot hoever kan je gaan uit liefde voor je eigen kind?
  • Familie: de familieband staat centraal.
  • Eten: Het hele boek is een diner.
  • Moord: er wordt vaak gesproken over de moord die Michel en Rick hebben gepleegd.

Recensies

Recensie 1: Honderdduizend lezers vergissen zich niet; Herman Koch, Thomas Vaessens, Renate Dorrestein en de opkomst van het populisme in de literatuur

Arjen Fortuin van NRC Handelsblad schreef op 24-12-2009 dat 2009 een jaar was van rebellie tegen de literaire elite. "Het Diner" van Herman Koch verscheen op 9 januari en werd snel enthousiast onthaald. Het boek kwam binnen op nummer 11 in de bestsellerlijst en er werden 250 duizend exemplaren verkocht. Het succes was te danken aan de televisiefaam van de auteur, de marketinginspanning van zijn nieuwe uitgever, de enthousiaste recensies, de setting van een chique restaurant en de roman zelf: grappig, spannend en met morele dilemma's.

Recensie 2: In mijn fantasie sla ik irritante mensen

In deze recensie wordt de thematiek van het boek besproken. "Het Diner" dringt de lezer een pijnlijke vraag op: wat doe je als ouder wanneer je ontdekt dat je zoon van vijftien een moordenaar is? De gewelddadigheid van Michel blijkt het gevolg van een erfelijke ziekte, waardoor de spanning en de lastige vragen verdwijnen. De keuze voor een erfelijke ziekte haalt de angel uit het verhaal. Achteraf blijkt dat Claire een vruchtwateronderzoek heeft laten doen vóór de geboorte van Michel, maar waarom is onduidelijk. Het resultaat is dat het belangrijkste ouderpaar min of meer als gekken op de ontdekking van de misdaad van hun kind reageren. Van buitenaf bezien is Serge de enige van het viertal die fatsoenlijk op de misdaad van hun kinderen reageert. Een premier die zulke brisante materie bespreekt in een restaurant waar alle tafeltjes oren hebben, zou geen staatsgeheimen toevertrouwd moeten worden.

Een andere recensent verbaast zich over het massale succes van "Het Diner", ondanks dat de roman goed geschreven, toegankelijk, spannend, geestig is en ergens over gaat. De recensent vindt het boek mislukt, een schim van wat het had kunnen zijn. De thematiek is het probleem. Koch presenteert zijn thema zo dat het niet iedereen kan overkomen, omdat de gewelddadigheid van Michel het gevolg is van een erfelijke ziekte. Zonder erfelijke ziekte zouden er lastige vragen kunnen ontstaan over de opvoeding, het huwelijk, de schoolkeuze, enzovoort.

Mijn eigen mening

Het boek komt moeizaam op gang, maar langzaam komt er tempo in het verhaal. De schrijfstijl is ontzettend goed. Het ene moment zit de lezer te grijnzen of te lachen, terwijl het andere moment de lezer met open ogen en een gespannen gezicht het boek vast pakt. Ik geef het boek 4.5/5 sterren, omdat het boek niet gelijk op gang kwam.

Een andere lezer kreeg een afschuw van alle 4 de volwassenen. Wat hun zoons hebben uitgesprookt, is veel ernstiger dan diefstal of vernielingen. Serge is vooral bezig met de gevolgen voor zijn carrière, de anderen willen hun zoons de hand boven het hoofd houden. Veel ruimte in het boek is ingeruimd voor de herinneringen van Paul. Aanvankelijk komt hij vrij sympathiek over, maar later blijkt dat hij daarin erg ver gaat. Babette heeft er alles voor over om haar huidige leventje voor te zetten. Het boek zit erg goed in elkaar. Het verhaal is vlot geschreven, heeft vaart en humor, ondanks de cynische en nihilistische ondertoon erin. Alles speelt zich af in en rond het restaurant. Wat dat betreft is het een moderne klassieke tragedie, met zijn eenheid van tijd, plaats en handeling. Een topper!

labels:

Zie ook: